Bộ đội Biên phòng là lực lượng có vai trò là lực lượng nòng cốt, chuyên trách quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia, khu vực biên giới, cửa khẩu.

Ngày 3/3/1959, Thủ tướng Chính phủ đã ký Nghị định thành lập lực lượng Công an Nhân dân Vũ trang - tiền thân của Bộ đội Biên phòng ngày nay. Trải qua nhiều lần kiện toàn tổ chức, đổi tên, đến năm 1988, lực lượng chính thức mang tên Bộ đội Biên phòng Việt Nam. Cũng từ đó, ngày 3/3 được xác định là Ngày Biên phòng toàn dân, thể hiện rõ quan điểm: bảo vệ biên giới không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chuyên trách mà là trách nhiệm chung của toàn dân tộc.

Biên giới Việt Nam trải dài hơn 4.600 km đất liền, tiếp giáp với ba nước láng giềng; cùng với đó là vùng biển rộng lớn, hàng nghìn đảo, quần đảo. Đây là không gian chiến lược đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh, kinh tế và đối ngoại. Ở nơi địa đầu Tổ quốc, điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, địa hình hiểm trở, đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn. Trong hoàn cảnh ấy, hình ảnh người lính biên phòng bám bản, bám dân đã trở nên quen thuộc và gần gũi.

Trong các cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc, lực lượng biên phòng đã lập nhiều chiến công xuất sắc, góp phần giữ vững tuyến biên cương. Bước vào thời bình, nhiệm vụ của Bộ đội Biên phòng ngày càng nặng nề và đa dạng: quản lý xuất nhập cảnh; đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy, buôn lậu, mua bán người; ngăn chặn xuất nhập cảnh trái phép; tham gia phòng, chống thiên tai, cứu hộ cứu nạn. Ở nhiều vùng sâu, vùng xa, đồn biên phòng không chỉ là đơn vị quân sự mà còn là điểm tựa của chính quyền và nhân dân địa phương.

Một trong những dấu ấn nổi bật của Bộ đội Biên phòng là công tác vận động quần chúng, xây dựng thế trận biên phòng toàn dân vững chắc. Các chương trình “Nâng bước em tới trường”, “Con nuôi đồn biên phòng”, “Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản” đã để lại nhiều tình cảm tốt đẹp. Những lớp học xóa mù chữ, những căn nhà tình nghĩa, những buổi khám bệnh, cấp thuốc miễn phí nơi bản làng xa xôi thể hiện sâu sắc phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” trong thời kỳ mới.

Ngày Biên phòng Việt Nam cũng là dịp để khẳng định vai trò của hệ thống chính trị cơ sở và nhân dân khu vực biên giới. Luật Biên phòng Việt Nam năm 2020 đã tạo hành lang pháp lý quan trọng, xác định rõ nguyên tắc kết hợp quản lý, bảo vệ biên giới với phát triển kinh tế – xã hội và đối ngoại. Việc xây dựng đường biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển với các nước láng giềng là chủ trương xuyên suốt của Đảng và Nhà nước ta.

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, tình hình an ninh biên giới có những diễn biến phức tạp. Các loại tội phạm xuyên quốc gia lợi dụng địa hình rừng núi, sông suối để hoạt động. Buôn bán ma túy, vận chuyển hàng hóa trái phép, khai thác tài nguyên trái phép vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Bên cạnh đó, tác động của biến đổi khí hậu, thiên tai cực đoan cũng đặt ra thách thức lớn đối với đời sống nhân dân và công tác quản lý, bảo vệ biên giới. Trước yêu cầu đó, Bộ đội Biên phòng không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, ứng dụng khoa học – công nghệ, tăng cường phối hợp với các lực lượng trong và ngoài nước.

Hình ảnh người lính quân hàm xanh tuần tra trong đêm, cắm chốt giữa rừng sâu, hay lênh đênh trên sóng nước nơi cửa khẩu cảng biển đã trở thành biểu tượng của tinh thần tận tụy, hy sinh thầm lặng. Nhiều cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh trong khi làm nhiệm vụ, để lại niềm tiếc thương sâu sắc. Sự bình yên của biên cương hôm nay được đánh đổi bằng mồ hôi, công sức và cả máu xương của bao thế hệ.

Ngày 3/3 vì thế không chỉ là ngày truyền thống của lực lượng Bộ đội Biên phòng mà còn là ngày hội của tình quân – dân nơi phên dậu Tổ quốc. Các hoạt động mít tinh, giao lưu văn hóa, kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tăng cường tình hữu nghị giữa nhân dân Việt Nam với nhân dân các nước láng giềng.

Giữ vững chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia là nhiệm vụ thiêng liêng, lâu dài. Trong sự nghiệp ấy, Bộ đội Biên phòng giữ vai trò nòng cốt, chuyên trách; nhưng thành công chỉ bền vững khi có sự chung tay của toàn xã hội. Mỗi người dân, đặc biệt là đồng bào vùng biên, chính là “cột mốc sống” bảo vệ đường biên, góp phần xây dựng biên giới hòa bình, ổn định và phát triển.

Kỷ niệm Ngày Biên phòng Việt Nam (3/3) là dịp để chúng ta thêm tự hào về truyền thống anh hùng của lực lượng quân hàm xanh; đồng thời nâng cao ý thức trách nhiệm trong bảo vệ chủ quyền quốc gia. Trong bất kỳ hoàn cảnh nào, những người lính biên phòng vẫn vững vàng nơi tuyến đầu, giữ trọn lời thề danh dự, bảo vệ từng tấc đất, từng dòng sông, từng cột mốc thiêng liêng của Tổ quốc./.