Cây thuốc là hiện đang là sản phẩm xuất khẩu chủ lực của nông nghiệp Zimbabwe

Zimbabwe vừa ghi nhận mức sản lượng cây thuốc lá cao kỷ lục trong lịch sử với 352.7 triệu kg, đem lại giá trị xuất khẩu khoảng 1.2 tỷ USD trong niên vụ gần nhất. Cây thuốc lá tiếp tục giữ vị trí là mặt hàng nông sản xuất khẩu lớn nhất và nguồn thu ngoại tệ chính của quốc gia này, phần lớn được tiêu thụ tại thị trường Trung Quốc. Theo số liệu từ đại sứ quán Trung Quốc tại Harare, giá trị nhập khẩu thuốc lá của Trung Quốc từ Zimbabwe đạt khoảng 0.79 tỷ USD, chiếm tỷ lệ 31% tổng kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này. Sự tăng trưởng mạnh trong nhu cầu Trung Quốc được coi là yếu tố quyết định giúp ngành thuốc lá Zimbabwe phục hồi sau giai đoạn sụt giảm nghiêm trọng trong thập niên 2000.

Thập niên trước, sản lượng thuốc lá của Zimbabwe từng sụt giảm từ 260 triệu kg xuống chỉ còn 48 triệu kg vào năm 2008 sau khi các biện pháp cải cách đất đai và hạn chế dòng vốn từ phương Tây khiến ngành nông nghiệp suy yếu. Trung Quốc nhanh chóng xuất hiện như một đối tác chiến lược khi ký kết biên bản ghi nhớ với công ty China National Tobacco Corporation vào năm 2005, qua đó thành lập công ty con Tian Ze Tobacco tại Zimbabwe để hỗ trợ phát triển sản xuất và xuất khẩu. Công ty Tian Ze và các đơn vị liên quan đã cung cấp cho nông dân Zimbabwe các khoản vay lãi suất thấp, hạt giống, phân bón và hỗ trợ kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất và chất lượng cây trồng. Các hình thức liên kết này, đặc biệt là hợp đồng sản xuất với các chủ trang trại nhỏ, đã giúp mở rộng diện tích cây thuốc lá và cải thiện thu nhập cho hàng nghìn hộ nông dân.

Các sự kiện hợp tác song phương giữa Trung Quốc và Zimbabwe được tổ chức hàng năm, cho thấy mức độ ưu tiên của chính phủ hai nước trong lĩnh vực nông nghiệp và thương mại

Tuy nhiên, sự phụ thuộc vào cây thuốc lá cũng đặt ra nhiều vấn đề đối với nông nghiệp Zimbabwe. Mặc dù tạo ra nguồn thu ngoại tệ lớn, cây thuốc lá không phải là cây lương thực, dẫn tới lo ngại về an ninh lương thực trong bối cảnh một phần dân số nước này phải dựa vào nhập khẩu thực phẩm do sản xuất nông sản thiết yếu gặp khó khăn. Sự tập trung vào một cây trồng duy nhất cũng khiến nông dân dễ bị tổn thương trước biến động giá toàn cầu và nhu cầu thị trường. Bên cạnh đó, việc mở rộng sản xuất thuốc lá đang thu hút nhiều chỉ trích từ các chuyên gia y tế và các tổ chức quốc tế, bởi sản phẩm này liên quan trực tiếp tới các vấn đề sức khỏe cộng đồng và gánh nặng bệnh tật lâu dài. Điều này làm gia tăng yêu cầu cân nhắc lại chiến lược nông nghiệp hiện tại, nhằm cân bằng lợi ích kinh tế trước mắt với ứng phó các thách thức về sức khỏe và phát triển bền vững.

Giới chức Zimbabwe nhận định, cần đa dạng hóa cơ cấu cây trồng và tăng cường hỗ trợ các loại nông sản lương thực để giảm rủi ro kinh tế và cải thiện an ninh lương thực. Sự hợp tác quốc tế, không chỉ với Trung Quốc mà cả các đối tác phát triển khác, được xem là yếu tố then chốt giúp Zimbabwe xây dựng một nền nông nghiệp ổn định và bền vững hơn trong tương lai.