Xuất khẩu tăng trưởng khó lường, nguy cơ rình rập

Kim ngạch xuất khẩu hai tháng đầu năm đạt 65,2 tỷ USD, tăng 9,9% -Ảnh minh họa.

Xuất khẩu hai tháng đầu năm 2025 ghi nhận mức tăng trưởng tích cực so với cùng kỳ, nhưng kết quả này chưa thể phản ánh đầy đủ bức tranh toàn cảnh trong bối cảnh thị trường thương mại quốc tế đang biến động khó lường. Nhiều ngành hàng xuất khẩu trọng điểm thậm chí còn dự báo về một kịch bản khó khăn hơn trong những tháng sắp tới.

Theo số liệu từ liên bộ Công thương - Tài chính, kim ngạch xuất khẩu hai tháng đầu năm đạt 65,2 tỷ USD, tăng 9,9%; kim ngạch nhập khẩu đạt 62,9 tỷ USD, tăng 16%; thặng dư thương mại đạt 2,3 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu của khối doanh nghiệp FDI tăng 7%, còn khối doanh nghiệp 100% vốn trong nước tăng mạnh 17,8%. Xét theo nhóm hàng, nông, thủy sản tăng 7,7%, công nghiệp chế biến tăng gần 11%, trong khi nhiên liệu và khoáng sản lại giảm 23,9%.

Với mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2025 từ 8% trở lên, kim ngạch xuất nhập khẩu cần tăng tối thiểu 12%. Tuy nhiên, đà tăng trưởng xuất khẩu đang có dấu hiệu chậm lại do ảnh hưởng từ tình hình kinh tế toàn cầu. Điều này đặt ra không ít thách thức, đặc biệt trong bối cảnh thương mại quốc tế có nhiều biến động khó lường.

Các doanh nghiệp lớn trong ngành dệt may như Dệt may Huế, Hòa Thọ... cho biết, dù thị trường có tín hiệu phục hồi trong nửa đầu năm 2025, nhưng dự kiến sẽ chững lại từ quý III do ảnh hưởng của các chính sách thuế của Mỹ. Hầu hết đơn hàng ký kết trong 6 tháng đầu năm là những đơn hàng kỹ thuật cao, quy mô nhỏ. Doanh nghiệp sẽ phải chuẩn bị phương án sản xuất gia công (CMT) để giảm thiểu rủi ro về nguồn gốc xuất xứ khi xuất khẩu sang Mỹ nếu chính sách thuế có tác động rõ ràng hơn.

Ảnh hưởng từ chính sách thuế của Mỹ, dù chưa trực tiếp tác động lớn đến Việt Nam, nhưng được dự báo sẽ có những tác động gián tiếp. Khi Mỹ áp thuế lên các quốc gia khác, giá nhập khẩu sẽ tăng, kéo theo nhu cầu giảm, từ đó ảnh hưởng đến đơn hàng xuất khẩu của Việt Nam.

Để đạt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 12%, trung bình mỗi tháng phải đạt kim ngạch 37,8 tỷ USD. Đây là một thách thức lớn trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động và chính sách thương mại của Mỹ có nhiều thay đổi theo hướng bất lợi.

Bên cạnh đó, căng thẳng địa chính trị và sự thay đổi chính sách của các nền kinh tế lớn như Mỹ, Trung Quốc, EU, Nhật Bản cũng sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam. Các biện pháp phòng vệ thương mại được dự báo sẽ gia tăng, các nền kinh tế lớn có xu hướng bảo hộ ngành sản xuất trong nước.

Xuất khẩu của Việt Nam còn phụ thuộc nhiều vào một số thị trường lớn như Mỹ, EU và Trung Quốc, làm tăng rủi ro khi các thị trường này có biến động. Chất lượng sản phẩm xuất khẩu cũng chưa đạt đủ tiêu chuẩn quốc tế, khiến sản phẩm khó cạnh tranh. Hàng nông sản bị EU cảnh báo nhiều hơn so với các nước trong khu vực do sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón không đúng quy định.

Để giảm thiểu rủi ro và đạt mục tiêu tăng trưởng, các chuyên gia khuyến nghị Chính phủ nên khuyến khích doanh nghiệp đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tập trung vào các sản phẩm có lợi thế cạnh tranh, và nâng cao chất lượng sản phẩm xuất khẩu đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.