Ảnh minh họa

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu tôm sang Mỹ đang đối mặt với những rủi ro ngày càng lớn từ hệ thống phòng vệ thương mại (PVTM) của thị trường này.

Cụ thể, rủi ro lớn nhất mà doanh nghiệp tôm Việt Nam phải đối diện trong ngắn hạn là kết quả rà soát hành chính POR19 đối với tôm đông lạnh xuất khẩu sang Mỹ. Kết quả sơ bộ do Bộ Thương mại Mỹ công bố cho thấy biên độ thuế chống bán phá giá lên tới 35,29%, mức rất cao so với kỳ vọng.

Phán quyết cuối cùng dự kiến được đưa ra vào đầu năm 2026 sẽ ảnh hưởng lớn đến hoạt động xuất khẩu trong năm 2026. Nếu mức thuế sơ bộ không thay đổi, sẽ không chỉ gây áp lực tài chính lớn mà còn ảnh hưởng đến khả năng duy trì thị trường của ngành tôm trong năm tới.

Thực tế, việc xuất khẩu tôm giảm mạnh trong tháng 7 và tăng trở lại vào tháng 8 và 9 cho thấy doanh nghiệp đang tranh thủ đẩy hàng trước khi các biện pháp mới được áp dụng.

Cũng theo VASEP, bên cạnh thuế chống bán phá giá, tôm Việt Nam còn chịu tác động từ thuế đối ứng mà chính quyền Trump áp dụng trong năm 2025 lên nhiều mặt hàng nhập khẩu từ Việt Nam. Thuế chồng thuế khiến chi phí tuân thủ và giá bán thực tế tăng cao, buộc doanh nghiệp phải điều chỉnh chiến lược xuất khẩu cũng như đàm phán lại với nhà nhập khẩu Mỹ.

Dữ liệu cho thấy giá tôm chân trắng Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ trong quý III dao động từ 12,8 đến 14,1 USD/kg, tăng so với các quý trước đó và so với cùng kỳ năm 2024. Giá tôm sú cũng tăng lên mức 17,9 đến 20,4 USD/kg. Đây là hệ quả trực tiếp từ chi phí tuân thủ và áp lực giao hàng nhanh, đồng thời phản ánh xu hướng siết chặt thương mại đang diễn ra tại Mỹ.

Phía VASEP nhìn nhận, bối cảnh quốc tế cũng đầy biến động. Ấn Độ, nhà cung cấp tôm lớn nhất cho Mỹ, đang chịu tổng mức thuế đối ứng, thuế chống bán phá giá và thuế chống trợ cấp lên tới 58,26%.

Trong khi đó, Indonesia gặp sự cố hàng loạt container tôm bị trả về vì lý do kỹ thuật, khiến chuỗi cung ứng đứt đoạn và nhiều nhà máy rơi vào tình trạng đình trệ. Còn Ecuador được hưởng mức thuế đối ứng thấp hơn, nhưng đặc điểm sản phẩm chủ lực là tôm nguyên con khiến nước này khó mở rộng thị phần tại Mỹ.

Những diễn biến này tạo ra khoảng trống nguồn cung nhất định. Tuy nhiên, cơ hội dành cho Việt Nam chỉ trở nên rõ ràng nếu kết quả thuế POR19 ở mức hợp lý và doanh nghiệp đáp ứng tốt các yêu cầu tuân thủ mới.

"Dự báo bức tranh quý I-2026 sẽ không mấy sáng sủa khi doanh nghiệp đối mặt áp lực lớn từ thuế, chi phí tuân thủ và tình hình sản xuất trong nước nhiều khó khăn. Rủi ro thuế chống bán phá giá là yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất đến triển vọng thị trường", đại diện VASEP cho hay.