Vườn thanh long 1.000 trụ trồng trên diện tích 0,85 ha của gia đình ông Đinh Văn Cừ, xóm Vũ Ngược, xã Vũ Minh, huyện Nguyên Bình cho thu lợi hơn 200 triệu đồng mỗi năm. Ảnh Quốc Sơn.

Cây trồng tiềm năng phát triển hàng hoá

Bà Trần Thị Huyến, công chức Địa chính, nông nghiệp, môi trường và xây dựng xã Vũ Minh cho biết, xã Vũ Minh trồng trên 33 ha cây thanh long, trong đó có gần 26 ha đã cho thu hoạch. Cây thanh long được trồng ở tất cả 12 xóm trong xã, nhưng trồng tập trung nhiều nhất ở 4 xóm: Vũ Ngược, Lũng Trang, Lũng Rảo, Lũng Ỉn. Hàng năm cho sản lượng khoảng 468 tấn quả, với giá bán trung bình 15.000 đồng/kg, cho giá trị sản xuất ước đạt hơn 7 tỷ đồng, trừ chi phí sản xuất, nông dân vùng trồng trong xã thu lợi trên 5 tỷ đồng/năm. Đây là nguồn thu quan trọng đối với hộ nông dân nông thôn vùng cao, giúp họ nâng cao thu nhập, ổn định sinh kế bền vững.

Theo ông Đinh Văn Cừ, xóm Vũ Ngược, xã Vũ Minh, trồng cây thanh long chủ yếu chi phí cho đầu tư năm đầu mới trồng vào các khoản nguyên vật liệu, vật tư, phân bón, công lao động, chuẩn bị đất trồng, đào hố trôn cọc, trồng cây, bón phân, làm cỏ, tỉa cành, phun thuốc bảo vệ thực vật…, khoảng hơn 230 triệu đồng/ha. Từ năm thứ hai trở đi, chi phí sản xuất giảm chỉ còn gần 70 triệu đồng/ha. Cây thanh long đã thực sự đem lại giá trị kinh tế cao cho người trồng.

“Gia đình tôi trồng cây thanh long từ năm 2010. Mới đầu chỉ trồng 400 trụ trên diện tích 0,2 ha, giờ mở rộng diện tích trồng lên 0,85 ha với 1.000 trụ thanh long. Gia đình trồng 50% là giống thanh long ruột trắng và 50% giống thanh long ruột đỏ. Tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật trồng, chăm sóc nên vườn thanh long của gia đình cho năng suất vượt trội, mỗi trụ thanh long cho thu hoạch 4 – 5 lượt/năm, liên tục từ tháng 6 đến tháng 11, mỗi lượt thu 4 – 5 kg quả/trụ, bình quân đạt 18 kg/trụ/năm, cho thu hoạch 18 tấn quả mỗi năm, trừ mọi chi phí sản xuất gia đình thu lợi hơn 200 triệu đồng”. Ông Cừ cho biết.

Xóm Vũ Ngược có 65 hộ thì có 61 hộ trồng cây thanh long. Trưởng xóm Vũ Ngược Hà Văn Thuyên nhận định, xóm Vũ Ngược là xóm có diện tích trồng thanh long nhiều nhất xã. Trồng thanh long đem lại hiệu quả kinh tế cao gấp 4 – 5 lần so với trồng cây ngô trên cùng diện tích. Cây thanh long đã dần thay thế những cây trồng truyền thống kém hiệu quả kinh tế, cho nông dân vùng trồng hàng năm thu nhập từ vài chục triệu đồng đến hàng trăm triệu đồng. Cây thanh long được nông dân vùng trồng ví như “trái ngọt” cho họ cơ hội làm giàu.

Hộ ông Lương Kiên Cường, xóm Vũ Ngược trồng 400 trụ cây thanh long ruột đỏ trên diện tích 0,22 ha đất chân ruộng cao. Hàng năm cho gia đình thu hoạch hơn 7,2 tấn quả, trừ chi phí sản xuất, gia đình ông Cường thu lợi gần 90 triệu đồng mỗi năm.

“Cây thanh long tuy là cây dễ trồng, dễ chăm sóc, nhưng để có năng suất, chất lượng quả cao đòi hỏi người trồng phải tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật canh tác, chăm sóc cây như: Vin cành, tạo tán, vệ sinh làm cỏ vườn thường xuyến và sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật hợp lý theo từng thời kỳ sinh trưởng của cây”. Ông Cường cho hay.

Theo Chủ tịch UBND xã Vũ Minh Lãnh Huy Khôi, trong mục tiêu phát triển sản xuất hàng hoá cây ăn quả đề ra, cây thanh long là một trong 3 chương trình trọng tâm của Đảng uỷ xã Vũ Minh tập trung lãnh đạo thực hiện trong nhiệm kỳ 2020 – 2025. Cây thanh long được xác định là cây trồng chủ lực, rất có tiềm năng phát triển hàng hoá, góp phần vào phát triển kinh tế nông nghiệp nông thôn của xã, tạo chuyển biến tích cực sinh kế của nông dân, giúp họ thoát nghèo và cho họ cơ hội làm giàu bền vững. Tới đây, xã có kế hoạch triển khai mô hình trồng cây thanh long theo tiêu chuẩn VietGAP tại các xóm: Lũng Rảo, Lũng Chang, Lũng Ỉn.

400 trụ thanh long trồng trên diện tích 0,22 ha của gia đình ông Lương Kiên Cường, xóm Vũ Ngược, xã Vũ Minh, huyện Nguyên Bình, mỗi năm thu hơn 7,2 tấn quả, thu lợi gần 90 triệu đồng. Ảnh Quốc Sơn.

Để cây thanh long phát triển bền vững

Phó trưởng Phòng Nông nghiệp và Môi trường huyện Nguyên Bình Đàm Thị Lan cho biết, cây thanh long là một trong những cây ăn quả lợi thế được huyện Nguyên Bình đưa vào cơ cấu chuyển đổi cây trồng nhằm nâng cao thu nhập, tạo sinh kế bền vững cho nông dân vùng trồng. Huyện Nguyên Bình hiện trồng được hơn 41 ha cây thanh long, tập trung trồng nhiều tại 2 xã: Vũ Minh, Thể Dục và rải rác ở một vài xã khác trong huyện.

Là cây trồng đem lại giá trị sản xuất cao hơn 4 – 5 lần so với trồng cây ngô, lúa truyền thống trên cùng diện tích canh tác được chính quyền địa phương khuyến khích phát triển. Song thực tế, nông dân vùng trồng thanh long vẫn đang đối mặt với một số thách thức. Quy mô sản xuất chủ yếu vẫn nhỏ, lẻ hộ gia đình nên việc đầu tư hạ tầng kỹ thuật sản xuất cho phát triển cây thanh long như: chiếu sáng kích thích ra hoa, thu hoạch, vận chuyển, bảo quản còn khó khăn dẫn đến giảm hiệu quả sản xuất. Trình độ canh tác của một bộ phận nông dân còn hạn chế, chưa tiếp cận kịp với kỹ thuật tiên tiến và thông tin thị trường. Việc trồng, chăm sóc cây trồng chưa được tuân thủ đúng kỹ thuật, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật chưa hợp lý, gây ảnh hưởng đến chất lượng nông sản. Không chỉ khó khăn về canh tác, nông dân vùng trồng còn đối mặt với những bất cập trong khâu tiêu thụ, thị trường không ổn định, giá bán sản phẩm liên tục biến động. Mặt khác, chưa xây dựng được chuỗi liên kết giá trị cũng là một trong những khó khăn ảnh hưởng đến tạo dựng thương hiệu sản phẩm quả thanh long Nguyên Bình…

Phát triển trồng cây thanh long góp phần hiện thực hoá mục tiêu tái cơ cấu nông nghiệp gắn với sản xuất nông nghiệp hàng hoá và xây dựng nông thôn mới tại các xã vùng trồng huyện Nguyên Bình. Ảnh Quốc Sơn.

Để đưa cây thanh long phát triển bền vững, đúng hướng phát huy hiệu quả kinh tế, chính quyền huyện Nguyên Bình và các xã vùng trồng đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Như Phó trưởng Phòng Nông nghiệp và Môi trường huyện Nguyên Bình Đàm Thị Lan cho biết, năm 2011, huyện phối hợp với Hội Nông dân tỉnh Cao Bằng triển khai dự án “Hỗ trợ phát triển sản xuất, liên kết theo chuỗi giá trị gắn với tiêu thụ sản phẩm quả thanh long”, tổng kinh phí 800 triệu đồng cho 10 hộ nông dân xã Vũ Minh tham gia. Cũng tại xã Vũ Minh, năm 2023, huyện triển khai kế hoạch xây dựng vườn mẫu thanh long với mục đích cải tạo vườn hộ, xây dựng vườn mẫu sạch đẹp, hiệu quả, thu hút khách du lịch, nhằm tăng thu nhập cho hộ gia đình, thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển. Cùng với đó, huyện quan tâm xây dựng giá trị thương hiệu sản phẩm quả thanh long, đến nay xã Vũ Minh có Thanh long đá, xóm Lũng Chang; Thanh long ruột trắng An Phú, Thanh long ruột đỏ Am Phú của HTX An phú được chứng nhận sản phẩm đạt OCOP 3 sao.

Mặt khác, huyện tiếp tục chỉ đạo các đơn vị chuyên môn phối hợp với chính quyền các xã vùng trồng đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nông dân tận dụng lợi thế tự nhiên phát triển mở rộng diện tích trồng thanh long; tăng cường tập huấn kiến thức, tư vấn, hướng dẫn, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật canh tác, thu hoạch, bảo quản sau thu hoạch thanh long cho nông dân. Huyện cũng quy hoạch vùng trồng tập trung gắn với khuyến khích phát triển liên kết theo chuỗi giá trị, đảm bảo cân đối cung - cầu. Xây dựng, quản lý vườn ươm, nhân hom cây giống thanh long đạt chuẩn cung ứng cho nông dân. Triển khai tốt các cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển cây đặc sản, đặc hữu của địa phương gắn với thực hiện Chương trình mỗi xã một sản phẩm, nâng cao giá trị, giúp nông dân xây dựng, quảng bá thương hiệu sản phẩm quả thanh long và kết nối cung - cầu, phát triển thị trường tiêu thụ ổn định…

“Cây thanh long là cây dễ trồng, dễ chăm sóc, chịu nóng, hạn tốt, có thể trồng trên nhiều loại đất, có chu kỳ sản xuất đến 15 năm, chi phí cho thời kỳ cây kinh doanh cũng thấp. Qua thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng cho thấy, cây thanh long rất thích ứng với loại đất, khí hậu, điều kiện địa hình đồi núi đặc thù của Nguyên Bình, đem lại giá trị kinh tế. Thanh long đã và đang khẳng định được vị thế là cây trồng chủ lực có thể thay thế một số cây trồng truyền thống kém hiệu quả trong phát triển kinh tế nông nghiệp nông thôn một số xã. Phát triển trồng cây thanh long tại một số xã có điều kiện thích ứng là một trong những giải pháp hiệu quả góp phần hiện thực hoá tái cơ cấu nông nghiệp gắn với sản xuất nông nghiệp hàng hoá và xây dựng nông thôn mới của huyện đề ra”. Phó trưởng Phòng Nông nghiệp và Môi trường huyện Nguyên Bình Đàm Thị Lan nhận định.