ki-niem-15-voaa
Thứ năm 19/11/2026 13:43Thứ năm 19/11/2026 13:43 Hotline: 0326.050.977Hotline: 0326.050.977 Email: toasoan@tapchihuucovietnam.vnEmail: [email protected]

Tag

Tiết lộ cơ chế thực vật có thể sử dụng để tiêu tán ánh nắng mặt trời dư thừa dưới dạng nhiệt

Tăng
aa
Giảm
Chia sẻ Facebook
Bình luận
In bài viết
Thực vật cần ánh sáng để quang hợp, nhưng ánh nắng dư thừa có thể gây mất nước và phá hủy tế bào. Lần đầu tiên, các nhà khoa học MIT và Đại học Pavia đã quan sát trực tiếp cơ chế thực vật truyền năng lượng dư thừa từ diệp lục sang caroten để tiêu tán dưới dạng nhiệt một “lá chắn” tự nhiên giúp cây tránh tổn thương và có thể mở ra giải pháp tăng năng suất nông nghiệp trong tương lai.
Tiết lộ cơ chế thực vật có thể sử dụng để tiêu tán ánh nắng mặt trời dư thừa dưới dạng nhiệt

Đối với thực vật, ánh nắng mặt trời là con dao hai lưỡi. Thực vật cần ánh nắng để thúc đẩy quá trình quang hợp, cho phép lưu trữ năng lượng mặt trời dưới dạng phân tử đường, nhưng quá nhiều ánh nắng mặt trời có thể làm mất nước và làm hỏng lá cây. Cách chủ yếu thực vật sử dụng để tự bảo vệ khỏi tổn hại do ánh nắng là tiêu tán ánh sáng dư thừa dưới dạng nhiệt. Tuy nhiên, vấn đề này vẫn gây tranh cái trong nhiều thập kỷ qua.

"Trong quá trình quang hợp, các phức hợp thu ánh nắng đóng hai vai trò dường như trái ngược nhau. Chúng hấp thụ năng lượng để thúc đẩy phân tách nước và quang hợp, nhưng đồng thời, khi có quá nhiều năng lượng, chúng cũng phải loại bỏ nó", PGS. Gabriela Schlau-Cohen tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), đồng tác giả nghiên cứu nói.

Trong nghiên cứu mới, lần đầu tiên, Schlau-Cohen và các đồng nghiệp tại MIT, Đại học Pavia và Đại học Verona đã quan sát trực tiếp một trong những cơ chế có thể đã được đề xuất về cách thức thực vật tiêu tán năng lượng. Các nhà nghiên cứu đã sử dụng loại máy quang phổ có độ nhạy cao để xác định năng lượng dư thừa được truyền từ chất diệp lục, sắc tố tạo ra màu xanh đến các sắc tố khác gọi là caroten, sau đó, giải phóng năng lượng dưới dạng nhiệt.

"Đây là quan sát trực tiếp đầu tiên về việc truyền năng lượng từ diệp lục đến caroten trong chất phức hợp thu ánh nắng của cây xanh", ông Schlau-Cohen, tác giả chính của nghiên cứu cho biết. "Đó là đề xuất đơn giản nhất, nhưng đến nay chưa ai tìm thấy con đường quang học này".

Năng lượng dư thừa

Khi ánh nắng mặt trời chiếu vào cây, các protein chuyên biệt được gọi là phức hợp thu ánh sáng sẽ hấp thụ năng lượng ánh sáng dưới dạng photon với sự trợ giúp của các sắc tố như diệp lục. Các photon này thúc đẩy quá trình sản sinh phân tử đường, dự trữ năng lượng để sử dụng sau này.

Nhiều nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng thực vật có thể nhanh chóng thích nghi với những thay đổi về cường độ ánh nắng mặt trời. Trong điều kiện nắng to, thực vật chỉ chuyển đổi khoảng 30% ánh nắng mặt trời có sẵn thành đường, phần còn lại được giải phóng dưới dạng nhiệt. Nếu năng lượng dư thừa này được phép ở lại trong tế bào thực vật, nó sẽ tạo ra các phân tử có hại gọi là gốc tự do làm hỏng protein và các phân tử tế bào quan trọng khác.

"Thực vật có thể phản ứng với những thay đổi nhanh chóng về cường độ ánh nắng mặt trời bằng cách loại bỏ năng lượng dư thừa, nhưng con đường quang học đó đã gây tranh cãi trong nhiều thập kỷ qua", ông Schlau-Cohen nói.

Giả thuyết đơn giản nhất về cách thực vật loại bỏ các photon dưa thừa này là khi phức hợp thu ánh sáng hấp thụ chúng, diệp lục sẽ chuyển chúng đến các phân tử gần đó gọi là caroten. Caroten bao gồm lycopene và beta-caroten, rất tốt trong việc loại bỏ năng lượng dư thừa thông qua rung động nhanh. Chúng cũng khéo léo loại bỏ các gốc tự do, giúp ngăn ngừa gây thiệt hại cho các tế bào.

Phương thức truyền năng lượng tương tự đã được quan sát thấy trong các protein của vi khuẩn có liên quan đến chất diệp lục, nhưng cho đến nay, không được quan sát thấy trong thực vật. Lý do rất khó quan sát hiện tượng này là nó xảy ra trong khoảng thời gian cực nhanh cỡ fetô giây. Trở ngại nữa là việc truyền năng lượng kéo dài phạm vi mức năng lượng. Cho đến gần đây, các phương pháp hiện có để quan sát quá trình này chỉ có thể đo được một dải nhỏ của quang phổ ánh sáng khả kiến.

Vào năm 2017, phòng thí nghiệm của Schlau-Cohen đã thay đổi kỹ thuật quang phổ fetô giây cho phép quan sát phạm vi mức năng lượng rộng hơn từ ánh sáng đỏ đến xanh lam. Nghĩa là có thể theo dõi khả năng truyền năng lượng giữa các chất diệp lục, hấp thụ ánh sáng đỏ và caroten, hấp thụ ánh sáng xanh dương và xanh lục.

Trong nghiên cứu, các nhà khoa học đã sử dụng kỹ thuật này để chỉ ra rằng các photon chuyển từ trạng thái kích thích, được lan truyền trên nhiều phân tử diệp lục bên trong phức hợp thu ánh sáng đến các phân tử caroten gần đó trong phức hợp. Khi các caroten chấp nhận năng lượng dư thừa, chúng giải phóng phần lớn dưới dạng nhiệt, ngăn thiệt hại do ánh sáng gây ra cho các tế bào.

Tăng năng suất cây trồng

Các nhà nghiên cứu đã thực hiện thí nghiệm trong hai môi trường khác nhau. Một môi trường trong đó protein trong dung dịch tẩy rửa và còn lại là các protein được nhúng vào một loại màng tự lắp ráp đặc biệt gọi là đĩa nano. Nhóm nghiên cứu đã phát hiện thấy việc truyền năng lượng diễn ra nhanh hơn trong đĩa nano, cho thấy các điều kiện môi trường ảnh hưởng đến tốc độ tiêu tán năng lượng.

Tuy nhiên, vẫn còn bí ẩn liên quan đến cách ánh nắng mặt trời dư thừa gây ra cơ chế này trong các tế bào thực vật. Nhóm tác giả hiện đang nghiên cứu xem liệu tổ chức diệp lục và caroten trong màng lục lạp có giữ vai trò kích hoạt hệ thống bảo vệ quang học hay không. Việc tìm hiểu hệ thống bảo vệ quang học tự nhiên của thực vật sẽ giúp các nhà khoa học đưa ra những phương thức mới tăng sản lượng cây trồng.

Bài liên quan

Phòng trị ớt bệnh mốc sương

Phòng trị ớt bệnh mốc sương

Bệnh mốc sương ớt thường xảy ra ở những vùng trồng ớt tập trung làm giảm năng suất, chất lượng, thậm chí gây chết hàng loạt. Đây là một trong những loại bệnh hại nguy hiểm nhất với cây ớt.
Lâm Đồng quyết liệt các giải pháp ngăn chặn phá rừng và quản lý động thực vật hoang dã

Lâm Đồng quyết liệt các giải pháp ngăn chặn phá rừng và quản lý động thực vật hoang dã

Nhằm siết chặt kỷ cương trong công tác quản lý bảo vệ rừng, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Lâm Đồng vừa chỉ đạo yêu cầu các đơn vị trực thuộc tăng cường tuần tra, xử lý nghiêm các vi phạm về phá rừng, khai thác lâm sản và quản lý chặt chẽ hoạt động nuôi, trồng động thực vật rừng trên toàn địa bàn.
Nông nghiệp bền vững từ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng cách

Nông nghiệp bền vững từ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng cách

Tình trạng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật tràn lan, không đúng liều lượng, thời điểm, vứt vỏ hộp bừa bãi… vừa lãng phí, vừa gây ô nhiễm môi trường. Cùng với quá trình xây dựng nông thôn mới, thành phố Hà Nội đang tập trung vận động nhân dân sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng loại, đúng liều, đúng lúc, đúng cách.
Agribank - Kết nối tài chính với nông nghiệp hiện đại

Agribank - Kết nối tài chính với nông nghiệp hiện đại

Nông nghiệp Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, nơi giá trị không chỉ được tạo nên từ đất đai, lao động hay sản lượng, mà ngày càng gắn với công nghệ, dữ liệu, tiêu chuẩn xanh và khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị. Trong hành trình ấy, tài chính - ngân hàng trở thành một mắt xích quan trọng, giúp chuyển những ý tưởng đổi mới thành năng lực sản xuất thực tế. Với nền tảng gần bốn thập kỷ gắn bó với “Tam nông”, Agribank đang từng bước mở rộng vai trò từ cung ứng vốn sang kết nối tài chính, công nghệ và dịch vụ ngân hàng hiện đại, góp phần tạo động lực cho một nền nông nghiệp xanh hơn, hiện đại hơn và có giá trị gia tăng cao hơn.
TH lần thứ hai được xác nhận kỷ lục cụm trang trại bò sữa công nghệ cao

TH lần thứ hai được xác nhận kỷ lục cụm trang trại bò sữa công nghệ cao

Cụm trang trại bò sữa của Tập đoàn TH tại Nghệ An lần thứ hai được Liên minh Kỷ lục Thế giới (World Records Union) xác nhận là “Cụm trang trại bò sữa tập trung ứng dụng công nghệ cao với quy trình khép kín lớn nhất thế giới”. Cùng với quy mô sản xuất, doanh nghiệp tiếp tục đầu tư công nghệ quản lý đàn, số hóa chuỗi sản xuất và tái sử dụng chất thải trong hoạt động chăn nuôi.
Khép lại một mùa hoa: Hành trình đóa hướng dương rực rỡ kết tinh trong dòng sữa tươi sạch TH true MILK

Khép lại một mùa hoa: Hành trình đóa hướng dương rực rỡ kết tinh trong dòng sữa tươi sạch TH true MILK

Từ cánh đồng rực rỡ, những bông hoa hướng dương trở thành một phần của quy trình sản xuất khép kín tại trang trại bò sữa quy mô hàng đầu thế giới của TH true MILK - dòng sữa tươi sạch tiêu chuẩn quốc tế.
Làm chủ công nghệ sinh học, bắt đầu từ bài toán của nhà nông

Làm chủ công nghệ sinh học, bắt đầu từ bài toán của nhà nông

Giống chống chịu tốt hơn, chế phẩm giúp giảm chi phí, công nghệ biến phụ phẩm thành nguyên liệu có giá trị… là những nhu cầu cụ thể mà công nghệ sinh học cần giải quyết. Năng lực làm chủ công nghệ phải được chứng minh bằng sản phẩm có thể sản xuất, tiêu thụ và mang lại lợi ích cho người sử dụng.
Từ nhà màng đến khát vọng nông nghiệp xanh ở xã Thái Bình

Từ nhà màng đến khát vọng nông nghiệp xanh ở xã Thái Bình

Mạnh dạn đầu tư gần 800 triệu đồng xây dựng nhà màng, ứng dụng hệ thống tưới tự động và đa dạng hóa cây trồng, chị Chu Thị Bình ở thôn Đoàn Kết, xã Thái Bình tỉnh Tuyên Quang đang từng bước đổi mới phương thức sản xuất nông nghiệp. Với sự đồng hành của chính quyền địa phương, tổ chức Hội Nông dân và đơn vị liên kết tiêu thụ, mô hình mở ra hướng phát triển nông nghiệp xanh, nâng cao giá trị nông sản và thu nhập cho người dân.
Tuyên Quang thúc đẩy phát triển công nghiệp sinh học trong nông nghiệp và môi trường

Tuyên Quang thúc đẩy phát triển công nghiệp sinh học trong nông nghiệp và môi trường

UBND tỉnh Tuyên Quang ban hành Kế hoạch số 400/KH-UBND ngày 21/10/2026 nhằm triển khai Quyết định số 1466/QĐ-TTg ngày 31/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ về phát triển công nghiệp sinh học ngành nông nghiệp và môi trường giai đoạn 2026–2035, tầm nhìn đến năm 2045. Kế hoạch hướng tới đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất, nâng cao giá trị nông, lâm, thủy sản, thúc đẩy nông nghiệp sinh thái, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững

CÁC TIN BÀI KHÁC

Đinh Văn Lâm Hà rà soát cơ sở chế biến cà phê, phòng ngừa ô nhiễm mùa vụ

Đinh Văn Lâm Hà rà soát cơ sở chế biến cà phê, phòng ngừa ô nhiễm mùa vụ

UBND xã Đinh Văn Lâm Hà, tỉnh Lâm Đồng yêu cầu rà soát toàn bộ cơ sở sơ chế, chế biến cà phê trong niên vụ 2026-2027, tập trung vào những cơ sở nằm trong khu dân cư hoặc từng bị phản ánh về ô nhiễm. Việc kiểm tra gắn với hướng dẫn khắc phục, xử lý vi phạm và vận động xây dựng lộ trình di dời đến địa điểm phù hợp.
Bài học từ một vụ cháy cửa hàng xe máy điện tại Tp. Huế

Bài học từ một vụ cháy cửa hàng xe máy điện tại Tp. Huế

Rạng sáng 11/11, một vụ cháy cửa hàng kinh doanh xe máy điện trên đường Hà Nội, TP Huế, làm 50 khung xe bị thiêu rụi, thiệt hại ước tính khoảng 540 triệu đồng..
Chế biến nông sản phải gắn với trách nhiệm môi trường

Chế biến nông sản phải gắn với trách nhiệm môi trường

Vụ đổ chất thải trái pháp luật tại một cơ sở chế biến xoài sấy khô ở Đồng Tháp đặt ra câu chuyện trách nhiệm môi trường trong sản xuất nông sản. Với doanh nghiệp xây dựng thương hiệu nông sản sạch, hữu cơ, chất lượng thành phẩm cần đi cùng việc kiểm soát những gì còn lại sau dây chuyền.
Bãi rác Thung 70 quá tải: Cần sớm có phương án bảo vệ môi trường

Bãi rác Thung 70 quá tải: Cần sớm có phương án bảo vệ môi trường

Các hố chôn lấp tại bãi rác Thung 70, xã Tân Phú, tỉnh Nghệ An cơ bản đã đầy sau hơn 15 năm hoạt động. Mùi hôi ảnh hưởng đến sinh hoạt, nguy cơ nước rỉ rác phát tán khiến người dân lo lắng về môi trường sống và nguồn nước. Địa phương đã kiến nghị tỉnh hỗ trợ xử lý do kinh phí khắc phục vượt khả năng cân đối của ngân sách xã.
Trâu, bò chết hàng loạt ở xã miền núi Nghệ An: Phát hiện vi khuẩn gây bệnh tụ huyết trùng

Trâu, bò chết hàng loạt ở xã miền núi Nghệ An: Phát hiện vi khuẩn gây bệnh tụ huyết trùng

Liên quan đến tình trạng trâu, bò chết bất thường hàng loạt tại xã miền núi Hữu Kiệm, tỉnh Nghệ An, kết quả xét nghiệm của cơ quan chức năng xác định mẫu bệnh phẩm trâu dương tính với vi khuẩn Pasteurella multocida, tác nhân gây bệnh tụ huyết trùng ở gia súc.
Nghệ An: Trâu bò chết hàng loạt chưa rõ nguyên nhân, người dân bất an, lo lắng

Nghệ An: Trâu bò chết hàng loạt chưa rõ nguyên nhân, người dân bất an, lo lắng

Hàng chục con gia súc trên địa bàn xã miền núi Hữu Kiệm (tỉnh Nghệ An) bất ngờ xuất hiện các triệu chứng bất thường rồi chết hàng loạt. Sự việc khiến người chăn nuôi địa phương bất an, lo lắng.
Siết kiểm soát ô nhiễm môi trường, thúc đẩy chăn nuôi công nghệ cao và bền vững

Siết kiểm soát ô nhiễm môi trường, thúc đẩy chăn nuôi công nghệ cao và bền vững

Trước nguy cơ ô nhiễm từ hoạt động chăn nuôi, tỉnh Gia Lai yêu cầu siết chặt quản lý môi trường, kiểm tra các cơ sở có nguy cơ cao, đồng thời khuyến khích ứng dụng công nghệ tiên tiến, xử lý chất thải và phát triển mô hình chăn nuôi tuần hoàn.
Gieo tình yêu thiên nhiên, giữ màu xanh rừng

Gieo tình yêu thiên nhiên, giữ màu xanh rừng

Khi trẻ em biết trân trọng từng cây xanh, yêu quý các loài động vật và hiểu được vai trò của hệ sinh thái, ý thức bảo vệ rừng sẽ dần trở thành hành động tự giác.
Hành động đẹp bảo tồn thiên nhiên của một người dân xứ Huế

Hành động đẹp bảo tồn thiên nhiên của một người dân xứ Huế

Cá thể Vạc hoa quý hiếm được một người dân tại Huế tự nguyện giao nộp, lan tỏa ý thức bảo vệ động vật hoang dã, gìn giữ hệ sinh thái và đa dạng sinh học...
Nghệ An: Đàn voi rừng áp sát khu dân cư, phá hoại hoa màu, tài sản của người dân

Nghệ An: Đàn voi rừng áp sát khu dân cư, phá hoại hoa màu, tài sản của người dân

Những ngày qua, đàn voi rừng gồm 6 cá thể liên tục xuất hiện tại khu vực bản Vều 2, xã Anh Sơn, tỉnh Nghệ An, giẫm đạp cây chè, phá hoại lán trại chăn nuôi và lán công nhân cao su. Sự việc khiến người dân địa phương lo lắng, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn khi đàn voi di chuyển gần khu vực sản xuất, sinh sống.
Đồng Tháp: Kiểm tra hai cơ sở sản xuất sau phản ánh về môi trường

Đồng Tháp: Kiểm tra hai cơ sở sản xuất sau phản ánh về môi trường

Từ thông tin phản ánh của người dân, lực lượng chức năng tỉnh Đồng Tháp đã kiểm tra hai cơ sở sản xuất, kinh doanh trên địa bàn xã Châu Thành. Qua kiểm tra, phát hiện một cơ sở để nước thải phát sinh trong quá trình sản xuất chảy trực tiếp ra mương công cộng; cơ sở còn lại chưa đầu tư hệ thống xử lý nước thải.
Giảng viên Đại học Huế hiến tặng tiêu bản động vật cho bảo tàng

Giảng viên Đại học Huế hiến tặng tiêu bản động vật cho bảo tàng

Bảo tàng thành phố Huế tiếp nhận một tiêu bản động vật do TS. Hồ Nhật Linh, giảng viên Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế hiến tặng, bổ sung tư liệu phục vụ nghiên cứu, trưng bày và giáo dục về thiên nhiên.
XEM THÊM
dam-ca-mau-chi-vi-hoa
Based on MasterCMS Ultimate Edition 2026 v2.9
Quay về đầu trang
Giao diện máy tính