Thuế GTGT với phân bón: Vẫn còn băn khoăn

Ảnh minh họa.

Dự thảo Luật Thuế Giá trị gia tăng (GTGT) sửa đổi đã được đưa ra thảo luận tại hội trường vào ngày 29/10/2024, trong đó, nội dung sửa đổi về thuế suất đối với mặt hàng phân bón là một nội dung được rất nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm và cho ý kiến.

Phát biểu tại Tọa đàm thuế VAT cho phân bón - vì lợi ích của nông dân và sự phát triển của ngành phân bón trong nước, tổ chức sáng 10/11/2024, bà Nguyễn Thị Lan Hương - Chuyên viên chính Vụ Chính sách Tổng cục Thuế cho biết, liên quan đến nội dung sửa đổi thuế suất với mặt hàng phân bón, đang có 2 luồng quan điểm khác nhau.

Thứ nhất chuyển phân bón sang đối tượng áp dụng thuế suất 5%, phương án này có ưu điểm vừa thúc đẩy ngành sản xuất phân bón trong nước cạnh tranh được với phân bón nhập khẩu vừa thực hiện mục tiêu thu hẹp đối tượng không chịu thuế GTGT.

Đối với phân bón sản xuất trong nước, giá bán phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố, thứ nhất phụ thuộc vào chi phí giá thành nguyên vật liệu đầu vào; chi phí sản xuất trong nước; chế độ thuế GTGT đối với sản xuất trong nước; lợi nhuận của doanh nghiệp sản xuất.

Việc chuyển phân bón (đầu vào cho sản xuất nông nghiệp) sang đối tượng chịu thuế GTGT 5% sẽ góp phần tránh hiệu ứng tăng giá thành sản phẩm tạo thuận lợi cho ngành sản xuất trong nước, hỗ trợ tốt hơn cho sản xuất nông nghiệp vì toàn bộ thuế GTGT đầu vào của sản xuất sẽ không phải hạch toán vào chi phí mà được khấu trừ thuế GTGT đầu vào.

Các doanh nghiệp sản xuất phân bón sẽ được hoàn thuế do thuế GTGT đầu ra (5%) thấp hơn đầu vào (10%), các doanh nghiệp sản xuất sẽ có dự địa để giảm giá bán nếu giá phân bón và các nguyên liệu đầu vào trên thị trường không thay đổi.

Đối với phân bón nhập khẩu, giá bán ra trên thị trường trong nước phụ thuộc vào giá phân bón trên thị trường thế giới, chính sách thuế GTGT đối với phân bón nhập khẩu; lợi nhuận của đơn vị nhập khẩu.

Áp thuế 5% đối với phân bón sẽ có lợi cho nhà nước, doanh nghiệp và người dân

Áp thuế GTGT 5% cho phân bón: Gỡ khó cho doanh nghiệp, nâng tầm nông nghiệp

Bà Nguyễn Thị Lan Hương, chuyên viên chính Vụ Chính sách (Tổng cục Thuế, Bộ Tài chính) phát biểu ý kiến tại tọa đàm.

Nguyễn Thị Lan Hương - Chuyên viên chính Vụ Chính sách Tổng cục Thuế thông tin, phân bón sản xuất trong nước hiện chiếm hơn 73% thị phần và sẽ giảm được giá thành khi phân bón quay lại chịu thuế GTGT 5%; phân bón nhập khẩu chiếm dưới 27% thị phần và có khả năng sẽ phải tăng giá khi bị đánh thuế GTGT 5%. Các doanh nghiệp nhập khẩu sẽ phải căn cứ giá nhập khẩu thực tế, mặt bằng giá trong nước khi có chính sách mới để tính toán giá bán với mức lợi nhuận hợp lý để duy trì khả năng cạnh tranh với phân bón nhập khẩu.

Với cơ chế thị trường và thị phần lớn của phân bón sản xuất trong nước nếu phân bón trong nước giảm được giá thành thì mặt bằng giá trong nước nhìn chung sẽ ở xu thế giảm hơn so.

Tuy nhiên, theo bà, cũng có những nhược điểm nhất định với việc đưa phân bón quay lại chịu thuế GTGT 5% dẫn đến khu vực sản xuất nông nghiệp có thể sẽ ảnh hướng do giá phân bón nhập khẩu tăng thêm 5%.

Quan điểm thứ hai, giữ như quy định hiện hành phân bón không thuộc đối tượng chịu thuế GTGT, phương án này có ưu điểm giá phân bón nhập khẩu sẽ không tăng, giá phân bón trong nước chưa đủ cơ sở để khẳng định sẽ giảm.

Qua tổng hợp, phân tích số liệu do cơ quan thuế địa phương cung cấp số liệu của 19 doanh nghiệp sản xuất phân bón lớn trong cả nước chiếm 95% thị phần trong nước giai đoạn 2019 - 2023 cho thấy nếu áp dụng thuế suất thuế GTGT 5% đối với mặt hàng phân bón thì đối với phân bón sản xuất trong nước sẽ có những doanh nghiệp sản xuất phân bón vẫn còn số thuế GTGT đầu vào phải tiếp tục chuyển sang khấu trừ GTGT đầu vào hoặc được hoàn thuế GTGT (nếu có số thuế GTGT đầu vào chưa được khấu trừ hết trên 300 triệu đồng) theo như quy định hiện hành. Như vậy doanh nghiệp có dư địa để giảm giá bán sản phẩm phân bón.

Ngoài ra, sẽ có những doanh nghiệp sẽ phát sinh số thuế GTGT phải nộp. Giá bán của phân bón sẽ còn phụ thuộc vào cung cầu của thị trường, giá nguyên vật liệu và phân bón thế giới, sản lượng phân bón nhập khẩu và sản xuất trong nước…

Ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên Thường trực Ủy ban kinh tế Quốc hội phát biểu ý kiến tại tọa đàm.

Cũng trong tọa đàm, Ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên Thường trực Ủy ban kinh tế Quốc hội cho biết, hai kịch bản đều có sự tác động khác nhau, đều có điểm lợi và điểm bất lợi khác nhau. Quyết định chọn được phương án nào do lấy đối tượng nào làm trọng tâm là: Nhà nước, doanh nghiệp hay người tiêu dùng.

Nếu phân bón áp thuế VAT 5%, doanh nghiệp sẽ được hoàn thuế đầu vào, có điều kiện thúc đẩy sản xuất trong nước, gia tăng cạnh tranh. Sản xuất trong nước sẽ lợi hơn nhập khẩu vì sản phẩm nhập khẩu cộng thêm 5%.

Tuy nhiên, người tiêu dùng sẽ phải trả thêm 5%. Doanh nghiệp có sẵn sàng giảm giá bán hay không mới chỉ là kỳ vọng. Còn trong trường hợp thuế VAT 0%, ít nhất giá thành phân bón không tăng.

"Tôi đề xuất Quốc hội nên lấy ý kiến riêng về vấn đề thuế VAT đối với mặt hàng phân bón, trước khi thông qua trình toàn văn dự thảo Luật Thuế Giá trị gia tăng", ông Phan Đức Hiếu ý kiến.