Người dân địa phương tham gia tập huấn kỹ thuật chăn nuôi và sử dụng phụ phẩm nông nghiệp, một nội dung hỗ trợ sinh kế gắn với bảo vệ rừng của Dự án RECAF. (Nguồn: Bộ Tài chính)

Mới đây tại Hà Nội, Chính phủ Việt Nam và Quỹ Phát triển Nông nghiệp quốc tế (IFAD) đã ký kết Hiệp định tài trợ cho các dự án Giảm thiểu khí thải tại khu vực Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ Việt Nam (RECAF). Các Hiệp định này nhằm góp phần thực hiện các mục tiêu của Chương trình quốc gia về giảm phát thải khí nhà kính thông qua hạn chế mất và suy thoái rừng (REDD+), tập trung vào các tỉnh Đắk Lắk, Gia Lai và Khánh Hòa, trong khuôn khổ Dự án RECAF.

Theo nội dung ký kết, Dự án RECAF có tổng vốn vay ưu đãi từ IFAD là 32,43 triệu USD, đi kèm 35 triệu USD vốn viện trợ không hoàn lại từ Quỹ Khí hậu Xanh ủy thác qua IFAD. Nguồn lực tài chính này được phân bổ cho Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng bốn địa phương gồm Lâm Đồng, Đắk Lắk, Gia Lai và Khánh Hòa, hướng tới các vùng rừng đầu nguồn, nơi người dân sinh sống phụ thuộc nhiều vào rừng và chịu tác động rõ rệt của biến đổi khí hậu.

Cụ thể, Dự án RECAF tại Gia Lai được tài trợ khoản vay 14 triệu USD và 6 triệu USD viện trợ không hoàn lại; Khánh Hòa nhận khoản vay 9,97 triệu USD và 5,5 triệu USD viện trợ; Đắk Lắk được bố trí khoản vay 8,46 triệu USD và 6,4 triệu USD viện trợ. Riêng Lâm Đồng được hỗ trợ 9,6 triệu USD viện trợ không hoàn lại, trong khi hợp phần do Bộ Nông nghiệp và Môi trường thực hiện được tài trợ 7,5 triệu USD nhằm tăng cường điều phối và năng lực quản lý dự án.

Từ giảm mất rừng đến sinh kế bền vững

Dự án RECAF hướng tới mục tiêu tổng quát là giảm thiểu khí thải do mất rừng và suy thoái rừng thông qua giải quyết các nhân tố trong lĩnh vực nông, lâm nghiệp. Trọng tâm của Dự án là thúc đẩy đầu tư chiến lược, hiệu quả cho phục hồi và quản lý rừng bền vững, đồng thời trao quyền và nâng cao khả năng thích ứng cho cộng đồng và các thể chế mục tiêu. Qua đó, RECAF không chỉ hướng đến mục tiêu môi trường, mà còn gắn chặt với cải thiện sinh kế và giảm nghèo tại các vùng dự án.

Trong quá trình triển khai, Dự án hỗ trợ chính quyền địa phương các cấp thể chế hóa các chiến lược quốc gia về giảm phát thải từ mất rừng, suy thoái rừng và phục hồi rừng, đồng thời cụ thể hóa vào công tác lập và thực hiện kế hoạch tại địa phương. Bên cạnh đó, RECAF tập trung nghiên cứu, đề xuất các giải pháp chính sách nhằm tháo gỡ những khó khăn trong sử dụng đất rừng cho sản xuất, một trong những vấn đề then chốt liên quan trực tiếp đến sinh kế của người dân.

Cảnh quan rừng tự nhiên, khu vực trọng tâm của các hoạt động bảo vệ, phục hồi rừng và giảm phát thải khí nhà kính. (Nguồn: Bộ Tài chính)

Một nội dung quan trọng khác của Dự án là xây dựng và thúc đẩy các chuỗi giá trị sản phẩm không gây mất rừng, bảo đảm thu nhập ổn định từ sản xuất nông nghiệp cho người dân vùng dự án. Thông qua việc giảm áp lực mở rộng canh tác, RECAF đồng thời khuyến khích tái trồng rừng và nâng cao trữ lượng các-bon. Cùng với đó, Dự án đầu tư mới, cải tạo và nâng cấp hạ tầng công phục vụ sản xuất, tăng cường khả năng ứng phó với biến đổi khí hậu và hỗ trợ các hoạt động bảo vệ rừng.

Cụ thể hóa cam kết REDD+ tại các địa phương

Tại Gia Lai, Dự án RECAF được kỳ vọng góp phần thực hiện Chiến lược phát triển lâm nghiệp Việt Nam giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, với mục tiêu nâng tỷ lệ che phủ rừng của tỉnh lên 47,75% vào năm 2025 và 49,2% vào năm 2030, so với mức 40,95% năm 2023. Dự án dự kiến giúp ít nhất 5.000 hộ nghèo, cận nghèo và hộ dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu tăng 25% khả năng thích ứng; khoảng 6.000 hộ dân sống phụ thuộc vào nông nghiệp và rừng, trong đó có đông đảo đồng bào dân tộc thiểu số và phụ nữ, được tăng cường khả năng chống chịu. Tối thiểu 2.500 hộ được hưởng lợi trực tiếp từ các nguồn lực của Dự án, với mức tăng thu nhập ít nhất 20%.

Tại Đắk Lắk, RECAF hỗ trợ thực hiện Chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững của tỉnh giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, hướng tới nâng tỷ lệ che phủ rừng đến năm 2025 đạt từ 38,5–39,0% và cải thiện chất lượng rừng. Dự án dự kiến mang lại lợi ích trực tiếp cho ít nhất 6.000 hộ nghèo, cận nghèo và hộ dễ bị tổn thương, đồng thời tăng cường khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu cho khoảng 9.000 hộ dân sống phụ thuộc vào nông nghiệp và rừng. Về môi trường, Dự án được kỳ vọng góp phần giảm phát thải khoảng 2 triệu tấn CO₂ tương đương.

Đối với Khánh Hòa, RECAF đặt mục tiêu đưa tỷ lệ che phủ rừng toàn tỉnh đạt 49% vào năm 2025 và giữ ổn định đến năm 2030. Dự án dự kiến góp phần giảm khoảng 1,2 triệu tấn CO₂ quy đổi, trong đó khoảng 0,2 triệu tấn đến từ nguồn lực huy động trong nước. Ngoài ra, khoảng 5.000 ha rừng được bảo tồn thông qua cơ chế Chi trả dịch vụ môi trường rừng dựa trên kết quả, cùng 2.500 ha đất rừng được thiết lập theo mô hình đồng quản lý rừng hợp tác cấp xã đa bên.

Việc ký kết Hiệp định tài trợ Dự án RECAF được đánh giá là bước tiến quan trọng trong hợp tác phát triển giữa Việt Nam và IFAD, khẳng định cam kết của Việt Nam đối với Chương trình REDD+ và nỗ lực giảm phát thải từ mất rừng, suy thoái rừng. Không chỉ dừng ở ý nghĩa hợp tác song phương, Dự án còn tạo thêm động lực cho quản lý rừng bền vững, tăng trưởng xanh và phát triển bao trùm tại các khu vực dễ bị tổn thương bởi biến đổi khí hậu, qua đó đóng góp trực tiếp vào việc thực hiện các mục tiêu quốc gia về ứng phó với biến đổi khí hậu và trung hòa các-bon trong thời gian tới.