Tận dụng phụ phẩm để trồng nấm vân chi đỏ

Nhiều năm qua, nấm vân chi đỏ được biết đến là loại nấm dược liệu có hoạt tính sinh học cao, hỗ trợ tăng cường miễn dịch và chăm sóc sức khỏe. Tuy nhiên, việc nuôi trồng loại nấm này ở Việt Nam còn gặp không ít khó khăn, nhất là về chi phí giá thể và khả năng kiểm soát điều kiện môi trường. Từ năm 2015, thầy Tường bắt tay vào nghiên cứu trồng nấm vân chi đỏ.

Qua quá trình nghiên cứu và thử nghiệm, thầy Tường nhận thấy lõi ngô và vỏ trấu - những phụ phẩm dồi dào, giá rẻ ở ĐBSCL, có hàm lượng cellulose và dinh dưỡng cao, rất phù hợp cho sự phát triển của hệ sợi nấm. Không chỉ giúp nấm sinh trưởng tốt, việc tận dụng nguyên liệu tại chỗ còn giảm đáng kể chi phí vận chuyển, chủ động nguồn cung, đồng thời góp phần giải quyết bài toán phụ phẩm nông nghiệp sau thu hoạch.

"Trước đây chưa có nghiên cứu nào tận dụng hiệu quả lõi ngô và vỏ trấu để trồng nấm vân chi đỏ. Qua thử nghiệm, chúng tôi nhận thấy đây là hướng đi rất khả thi cho vùng ĐBSCL", thầy Tường chia sẻ.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, giá thể tối ưu là hỗn hợp gồm 60% lõi ngô và 40% vỏ trấu. Với tỷ lệ này, hệ sợi nấm phát triển nhanh, lan kín bịch phôi trong thời gian ngắn và cho năng suất vượt trội. Hiệu suất sinh học đạt 20,52%, tương đương 205,2 kg nấm tươi trên mỗi tấn cơ chất khô, cao hơn rõ rệt so với trồng trên mùn cưa cao su truyền thống.

Đột phá từ công nghệ IoT

Không dừng lại ở cải tiến giá thể, nhóm nghiên cứu của thầy Tường còn hoàn thiện quy trình nuôi trồng bằng cách tích hợp hệ thống giám sát môi trường ứng dụng công nghệ IoT (internet vạn vật). Trong khuôn khổ đề tài khoa học cấp tỉnh, mô hình sản xuất quy mô 3.000 bịch phôi đã được xây dựng và vận hành thử nghiệm.

Hệ thống IoT cho phép theo dõi và kiểm soát chặt chẽ các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, những điều kiện then chốt quyết định sự sinh trưởng và phát triển của nấm. Nhờ đó, năng suất thu hoạch trung bình 87,35 g nấm tươi/bịch phôi, cao hơn nhiều so với mức 64,11 g/bịch phôi ở quy trình nuôi trồng truyền thống. Hiệu suất sinh học của mô hình cải tiến cũng tăng lên 22,69%.

Theo đánh giá của nhóm nghiên cứu, việc kiểm soát môi trường chính xác bằng công nghệ hiện đại giúp tối ưu hóa điều kiện sinh trưởng, ổn định chất lượng nấm và hạn chế rủi ro trong sản xuất.

Từ góc độ ứng dụng thực tiễn, quy trình nuôi trồng nấm vân chi đỏ tích hợp IoT không chỉ nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn mở ra khả năng tự động hóa, tiết kiệm nhân công và tăng tính bền vững cho nông nghiệp công nghệ cao. Hiện, quy trình này được triển khai tại Trường ĐH Đồng Tháp và sẵn sàng chuyển giao cho nông dân, HTX và doanh nghiệp trong thời gian tới nhằm thương mại hóa sản phẩm.

Những đóng góp khoa học của thầy Tường đã được ghi nhận với giải nhất Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật tỉnh Đồng Tháp lần thứ XVI, đồng thời được vinh danh trong Sách vàng "Sáng tạo Việt Nam năm 2023". Đề tài cũng đạt giải khuyến khích tại cuộc thi Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo khu vực ĐBSCL do VCCI chi nhánh Cần Thơ tổ chức.

Với ưu điểm dễ trồng, chi phí thấp, hiệu quả cao và tận dụng tốt nguồn phụ phẩm nông nghiệp, mô hình trồng nấm vân chi đỏ từ lõi ngô và vỏ trấu được kỳ vọng sẽ mở ra hướng phát triển mới cho sản xuất dược liệu và nông nghiệp công nghệ cao bền vững tại ĐBSCL.