Tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy xuất khẩu nông lâm thủy sản vượt 74 tỷ USD năm 2026

Chính phủ yêu cầu tháo gỡ khó khăn về logistics, tín dụng, vùng nguyên liệu và mở rộng thị trường nhằm thúc đẩy xuất khẩu nông lâm thủy sản năm 2026. Ảnh: Minh họa.

Văn phòng Chính phủ vừa ban hành Thông báo kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng tại Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu nông lâm thủy sản bảo đảm mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu năm 2026.

Hội nghị được tổ chức ngày 8/5/2026 tại TP.HCM với sự tham dự của lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng đại diện các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp và hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, chế biến, xuất khẩu nông lâm thủy sản.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá thời gian qua ngành nông nghiệp tiếp tục khẳng định vai trò trụ đỡ của nền kinh tế, đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm sinh kế và ổn định đời sống người dân khu vực nông thôn. Tuy nhiên, ngành vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức như giá vật tư đầu vào tăng, chi phí logistics cao, nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng, xu hướng bảo hộ thương mại và các rào cản kỹ thuật ngày càng gia tăng.

Bên cạnh đó, nhiều thị trường nhập khẩu đang siết chặt các tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc, phát thải và trách nhiệm xã hội. Một số thị trường truyền thống có dấu hiệu giảm nhu cầu, trong khi hạ tầng phục vụ sản xuất, vùng nguyên liệu và chuỗi liên kết còn hạn chế, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất và xuất khẩu nông lâm thủy sản.

Năm 2026 là năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng với mục tiêu tăng trưởng GDP đạt “hai con số”. Trong đó, ngành nông nghiệp phấn đấu tăng trưởng từ 3,7 - 4%, kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt trên 74 tỷ USD.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu ngành nông nghiệp sớm khắc phục tình trạng xuất khẩu thô, giá trị gia tăng thấp, “được mùa mất giá”; đồng thời bảo đảm ổn định sản xuất, xuất khẩu, thu nhập và đời sống cho người dân.

Để thực hiện mục tiêu trên, các bộ, ngành, địa phương được yêu cầu tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu nông sản; rà soát, sửa đổi các quy định còn bất cập liên quan đến đất đai, thuế, tín dụng, logistics, vùng nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc và chế biến sâu.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu, tập trung giải quyết ngay các kiến nghị của doanh nghiệp nhằm tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động xuất khẩu trong năm 2026.

Các địa phương phải cơ cấu lại sản xuất gắn với nhu cầu thị trường và yêu cầu hội nhập quốc tế; tập trung phát triển các vùng nguyên liệu lớn, ổn định, đạt chuẩn; thúc đẩy liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ theo chuỗi giá trị; nâng cao năng lực chế biến sâu, kiểm soát chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.

Đẩy mạnh xúc tiến thương mại, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu; giữ vững các thị trường truyền thống và mở rộng sang các thị trường mới, tiềm năng.

Đồng thời, các bộ, ngành cần tập trung nâng cao chất lượng sản phẩm để đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu, đặc biệt là quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR), chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU), tiêu chuẩn phát thải, môi trường và truy xuất nguồn gốc.

Phó Thủ tướng cho rằng đây không chỉ là yêu cầu bắt buộc của thị trường mà còn là cơ hội để nâng cấp chuỗi sản xuất, nâng cao uy tín và thương hiệu nông sản Việt Nam. Thúc đẩy phát triển xanh, kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao theo dõi sát tình hình sản xuất, thị trường và xuất khẩu; xây dựng các kịch bản điều hành theo tháng, quý đối với các ngành hàng chủ lực nhằm tránh tình trạng dư thừa cục bộ hoặc đứt gãy nguồn cung.

Bộ cũng được giao hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia; hỗ trợ doanh nghiệp và địa phương đáp ứng các quy định mới của thị trường nhập khẩu về chống phá rừng, phát thải, lao động và trách nhiệm xã hội.

Bộ Công Thương được yêu cầu tăng cường xúc tiến thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA), phát triển thương mại điện tử và kết nối chuỗi cung ứng quốc tế.

Bộ Tài chính phối hợp rà soát, hoàn thiện chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn; nghiên cứu cơ chế để địa phương chủ động ban hành chính sách thu hút đầu tư phù hợp thực tiễn.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được giao nghiên cứu, đề xuất các chính sách tín dụng, lãi suất phù hợp nhằm hỗ trợ thu mua, chế biến, bảo quản và xuất khẩu nông sản.

Đối với các địa phương, Phó Thủ tướng yêu cầu chủ động xây dựng kế hoạch phát triển sản xuất, chế biến và xuất khẩu phù hợp lợi thế từng vùng; tổ chức lại sản xuất theo hướng tập trung, quy mô lớn, hiện đại và gắn với thị trường.

Các địa phương cũng phải quản lý chặt mã số vùng trồng, vùng nuôi; tăng cường kiểm tra chất lượng vật tư nông nghiệp, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc; chủ động phối hợp với doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng trong thu mua, bảo quản, chế biến và tiêu thụ nông sản, không để xảy ra tình trạng ùn ứ, ép giá hoặc đứt gãy chuỗi cung ứng trong mùa vụ cao điểm.

Bên cạnh đó, Phó Thủ tướng yêu cầu đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính; tăng cường thanh tra, kiểm tra thị trường; xử lý nghiêm các hành vi gian lận thương mại, giả mạo xuất xứ, cạnh tranh không lành mạnh và các hành vi gây khó khăn cho người dân, doanh nghiệp.

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cùng các hiệp hội ngành hàng được giao nâng cao vai trò cầu nối giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người sản xuất; chủ động cập nhật thông tin thị trường, cảnh báo rủi ro và phối hợp tháo gỡ khó khăn phát sinh trong hoạt động sản xuất, xuất khẩu.

Phó Thủ tướng cũng đề nghị cộng đồng doanh nghiệp chủ động đổi mới tư duy sản xuất, kinh doanh; nâng cao năng lực quản trị, dự báo thị trường và khả năng thích ứng trước biến động toàn cầu nhằm nâng cao sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế./.