Tam Đảo - Những huyền thoại

Tam Đảo - Những huyền thoại - Kỳ 1

Tam Đảo, vùng đất huyền thoại gắn liền với Quốc Mẫu Tây Thiên và Phật giáo, mang đến cho du khách không chỉ vẻ đẹp thiên nhiên hùng vĩ mà còn cả những trải nghiệm tâm linh sâu sắc.

Tam Đảo xưa - Ảnh tư liệu.

Tam Đảo là cách gọi ba đỉnh núi nổi lên giữa trời và đất Vĩnh Phúc, ba đỉnh núi ấy luôn có mây mù vây phủ, quấn quýt. Từ xa nhìn lại, trông giống ba hòn đảo bồng bềnh trong biển mây, thế nên thành tên gọi "Tam Đảo".

Dãy núi này nối tiếp nhau kéo dài tới 80km, gắn kết Vĩnh Phúc - Tuyên Quang - Thái Nguyên - Hà Nội. Từ Vĩnh Yên (Vĩnh Phúc) nhìn lên, dãy Tam Đảo sừng sững một bức trường thành thiên tạo xanh biếc vững chãi để Vĩnh Phúc nương tựa mà hướng về sông Hồng - nơi có ngã ba Hạc với điểm hợp nước đặc biệt của sông Hồng - Lô Giang - Đà Giang. Tam Đảo cũng là một địa danh hành chính của tỉnh Vĩnh Phúc: huyện Tam Đảo.

Tam Đảo xưa - Ảnh tư liệu.

Tam Đảo sơn, tự bao đời đã được người Vĩnh Phúc tôn kính gọi là núi Mẹ, đối xứng với Tản Viên núi Cha nơi Ba Vì (Hà Nội) qua “minh đường” là dòng sông Cái - sông Hồng (sông Hồng). Núi Cha thờ Tản Viên sơn thánh, núi Mẹ gắn liền với huyền thoại về nàng Lăng Thị Tiêu - người con gái Tam Đảo - hiện thân của một trong bảy nàng tiên xuống núi chữa bệnh cứu dân lành, trừ bạo nghịch giúp nước. Nàng còn là người có công giúp Hùng Vương thứ 6 đánh thắng giặc Ân. Đất nước thanh bình, nàng đã cùng Hùng Chiêu Vương thứ 7 - chàng hoàng tử Lang Liêu hiếu thảo và tài ba kết duyên chồng vợ. Trở thành chính vương phi, bà vẫn cùng chồng giữ lối sống bình dị, hết sức chăm lo cho muôn dân được an lạc. Huyền sử còn ghi lại câu chuyện đức vua và vương phi dạy dân trồng lúa nước, dạy dân cửi canh, lễ tiết... Nhớ ơn trọng ấy, nhân dân dựng đền lập miếu, đời nối đời khói hương cung kính phụng thờ Quốc Mẫu.

Cùng với huyền thoại về Quốc Mẫu, nữ chúa Tam Đảo, còn có nhiều dấu tích cho thấy vùng Tây Thiên - Tam Đảo còn là một trong những “cái nôi” của Phật giáo Việt Nam. Thế nên, đến với Vĩnh Phúc, đến với vùng địa linh này, là “đến với Phật, về với Mẫu”. Rằng, khi Hùng Chiêu Vương Lang Liêu tìm đến Tam Đảo cầu Phật, ngài đã thấy trên sườn non, có chùa cổ ẩn hiện trong mây. Xem thế, đủ thấy Vĩnh Phúc là vùng địa linh, nhân kiệt, nơi sông núi quy tụ hùng khí linh thiêng của đất trời.

Bắt đầu từ km 1 - cột mốc chỉ đường của quốc lộ 2B dưới chân dốc Láp, phường Liên Bảo, thành phố Vĩnh Yên hướng về đại ngàn Tam Đảo. Quốc lộ 2B tựa sợi chỉ thêu đa sắc dẫn ta qua những địa danh thân thuộc: Này là dốc Láp có đình làng Yên Lập - nơi thờ bảy vị đại vương, bảy anh em họ Lỗ ở núi Đinh (Vĩnh Yên), những danh tướng có công lớn giúp nhà Trần đánh giặc Nguyên Mông cứu nước (1258); nơi Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu (1889 - 1939), họa sĩ Lưu Công Nhân (1930 - 2007) từng sống vào những năm tháng của thế kỷ XX. Kề bên, là chùa Hà - di tích lịch sử văn hóa tâm linh của vùng đất có tiếng với câu ca “Người xấu như ma, tắm nước chùa Hà lại đẹp như tiên”. Đây cũng là điểm Bác Hồ dừng chân khi Người lên thăm Vĩnh Phúc và làm việc ở Tam Đảo. Đối diện chùa Hà là Văn Miếu - nơi tôn vinh nền khoa bảng của đất và người Vĩnh Phúc… Theo quốc lộ 2B, qua trụ sở hành chính Huyện ủy, UBND huyện Tam Đảo; qua sân golf Tam Đảo với bóng núi lồng gương hồ Xạ Hương; qua trụ sở Ban quản lý Vườn quốc gia và Hạt Kiểm lâm Tam Đảo... tới hết km 12. Bắt đầu từ km 13 - nơi Hạt Kiểm lâm và Ban quản lý Vườn quốc gia Tam Đảo đứng chân, giữ màu xanh của rừng là khởi đầu cho chặng đường đèo dẫn lên thị trấn Tam Đảo.

Tam Đảo ngày nay - Ảnh Lưu Ký.

Vào đầu thế kỷ XIX, thực dân Pháp, sau những cuộc điều nghiên đồng thời với Sa Pa, Đà Lạt, đã nhận thấy những giá trị độc đáo, đặc biệt về khí hậu, thổ nhưỡng, sinh thái nơi đây để quyết định xây dựng tại Tam Đảo, ở độ cao 930m (so với mặt nước biển) một khu nghỉ dưỡng cho các nhà cầm quyền Đông Dương và giới thượng lưu lúc bấy giờ. Quốc lộ 2B, từ đây, bắt đầu uốn lượn qua những khúc cua tay áo, bất chợt mất hút lại bất ngờ mở ra sau mỗi góc khuất của núi non. Một rừng lim nhiều năm tuổi, tán ken tán, tạo thành vòm xanh rì mát khởi đầu cho chặng đường đèo. Dưới tán lim, người dân bày mấy quầy giải khát bình dân nhỏ, phục vụ du khách trên đường rời phố lên rừng. Nếu muốn, trước khi lên đèo, bạn có thể dừng chân, ngả lưng đu đưa trên cánh võng đay dưới tán lim xanh, nghe ríu rít tiếng chim, nghe xôn xao cây lá... sẽ thấy những muộn phiền của cõi thế vốn nhiều phức tạp, chật vật bởi đua tranh, bươn trải như vơi tan, khuây khỏa.

Tam Đảo vào mùa tháng 6 sẽ ngát lừng hương hoa dẻ - thứ hoa “đặc trưng” của miền trung du, thứ hoa luôn làm xao xuyến ngất ngây con tim học trò tuổi cắp sách. Thuở ấu thơ, vào mùa hoa, trong cặp sách của tôi khi nào cũng có dăm bông hoa dẻ. Điểm đặc biệt của loài hoa này ấy là càng héo dường như hoa càng thơm. Hoa dẻ không kết nụ rồi nở hoa như thông thường, mà ngay khi trổ lộc bông hoa đã xòe thành nhiều thùy. Hoa uống sương, tắm nắng gió, lớn dần, cánh hoa từ màu xanh thẫm, chuyển dần xanh ngọc rồi ngả nhẹ màu hoàng anh… Ai hời hợt thoáng qua sẽ chẳng thể nào nhận ra vàng hoa khiêm nhường ẩn vào tầng tầng cây lá. Hoa dẻ không nở mà chín. Tháng 6 là mùa hoa dẻ chín rộ, tỏa ra mùi hương ngây ngất, thanh thoát mà quyến rũ lạ kỳ.

Tháng 6, tháng 7 hằng năm, khi cái nắng nóng nơi đồng bằng lên đỉnh điểm, rất oi bức, ngột ngạt, thì với Tam Đảo, luôn vẹn nguyên sự dịu mát của thiên nhiên. Đặc biệt, sau những cơn mưa đầu mùa, khi nắng hửng sáng những tán rừng, cả đại ngàn tầng tầng lớp lớp cây lá như được tắm gội, cứ thỏa thuê xanh, không gian nhẹ nhõm, trong trẻo, yên lành.

Bên sườn núi, tại đoạn km13 - km14, còn có ngôi đền Cậu tọa lạc. Theo truyền thuyết, cậu là em trai Quốc Mẫu Tây Thiên. Có lời truyền rằng Cậu rất linh thiêng, luôn phù hộ cứu giúp những cảnh đời khó khi tìm về cầu sự chở che nơi cửa Cậu. Đền Cậu cũng là một trong những điểm sinh hoạt tín ngưỡng tâm linh trong hệ thống hàng chục di tích thờ tự các vị thánh, thần do nhân dân quanh vùng tạo lập nên. Thẳm sâu trong tâm thức người dân nơi đây, đại ngàn Tam Đảo với Quốc Mẫu, Bà Chúa Thượng Ngàn, các Cô, Cậu, đức Thánh Trần, nhị vị Vương Cô, các vị sơn thần thổ địa… luôn là cha là mẹ, cũng là những bậc thần thánh oai linh với quyền năng siêu phàm chế ngự mọi tai ách, phù hộ độ trì, che chở ban phúc cho dân lành. Theo đó, hệ thống những đền, chùa, miếu - những di tích tín ngưỡng tâm linh mang đậm sắc thái văn hóa Việt - sẽ giúp du khách khi đến Tam Đảo không chỉ được đến với thiên nhiên hùng vĩ, tươi đẹp, với khí hậu đặc biệt trong lành, ôn hòa mà còn được đến với vũ trụ siêu nhiên huyền bí, được trở lại với buổi bình minh dân tộc một cách gần gũi mà rất thiêng liêng.

Kỳ 2: Dấu tích lịch sử và những điều trăn trở…

Hiệu quả mô hình thu gom chất thải chăn nuôi, sản xuất phân bón hữu cơ ở Vĩnh Phúc

Vĩnh Phúc triển khai chuyển đổi số nông nghiệp

Vượt lên thách thức, nông nghiệp xã Văn Tiến bứt phá nhờ công nghệ

Bài liên quan

Vượt lên thách thức, nông nghiệp xã Văn Tiến bứt phá nhờ công nghệ

Chuyển đổi số 05/07/2024 12:11

Ứng dụng công nghệ cao đã giúp Văn Tiến, xã thuần nông tại huyện Yên Lạc, "thay da đổi thịt", mang lại thành tựu đáng kể trong sản xuất nông nghiệp và nâng cao thu nhập cho người dân.

Vĩnh Phúc triển khai chuyển đổi số nông nghiệp

Chuyển đổi số 17/06/2024 15:46

Ngành Nông nghiệp Vĩnh Phúc, với phương châm 'Lấy người nông dân là trung tâm và động lực phát triển', đang triển khai hàng loạt giải pháp đồng bộ để thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện, khẳng định vai trò then chốt trong nền kinh tế.

Hiệu quả mô hình thu gom chất thải chăn nuôi, sản xuất phân bón hữu cơ ở Vĩnh Phúc

Chế phẩm sinh học 03/05/2024 09:00

Tại các địa phương có phong trào chăn nuôi phát triển mạnh trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc, trước đây, chất thải không được xử lý triệt để, gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng lớn cộng đồng dân cư. Đáng mừng là hiện nay, một số cơ sở thu gom chất thải chăn nuôi, sản xuất phân bón hữu cơ đã hình thành, góp phần giải quyết bài toán ô nhiễm môi trường tại địa phương này.

Dấu tích lịch sử và những điều trăn trở - Kỳ 2

Hữu cơ và môi trường 02/08/2024 06:19

Tam Đảo, viên ngọc xanh giữa lòng Vĩnh Phúc, nơi thiên nhiên hùng vĩ hòa quyện cùng huyền thoại và văn hóa, đang cần được bảo vệ và trân trọng để mãi là điểm đến tuyệt vời.

CÁC TIN BÀI KHÁC

Gia Lai: Siết chặt quản lý, bảo vệ động vật hoang dã

Hữu cơ và môi trường 03/04/2026 15:25

Công tác quản lý, bảo vệ động vật hoang dã tại khu vực Tuy Phước – Quy Nhơn thời gian qua đã đạt nhiều kết quả tích cực, từng bước đưa hoạt động gây nuôi, bảo tồn đi vào nền nếp. Tuy nhiên, tình trạng săn bắt, mua bán và nuôi nhốt trái phép vẫn còn xảy ra, đòi hỏi các ngành chức năng tiếp tục siết chặt quản lý và nâng cao nhận thức cộng đồng.

Góp sức giữ màu xanh, vun đắp sinh kế lâu dài

Hữu cơ và môi trường 02/04/2026 12:04

Với những người "gác rừng" ở Thái Nguyên, giữ màu xanh cho rừng không chỉ là nhiệm vụ, đó còn là trách nhiệm, nghĩa vụ lớn lao. Qua đó góp phần quan trọng giữ “lá phổi xanh” của địa phương luôn khỏe mạnh và vun đắp sinh kế lâu dài cho người dân.

Đà Nẵng siết quản lý sau vụ ngộ độc cá ủ chua, cảnh báo trách nhiệm địa phương

Thực phẩm hữu cơ 02/04/2026 11:41

Sau các vụ ngộ độc cá ủ chua, Đà Nẵng yêu cầu tăng cường quản lý, tuyên truyền an toàn thực phẩm và xử lý trách nhiệm nếu để xảy ra vi phạm.

“Lá chắn xanh” bền bỉ giữ mạch sống cho thành phố

Hữu cơ và môi trường 01/04/2026 09:42

Rừng phòng hộ tại Đà Nẵng không chỉ đơn thuần là những thảm xanh bao phủ núi đồi, mà còn là hệ thống huyết mạch giữ nước, chắn gió, ngăn chặn lũ quét, sạt lở đất và điều hòa khí hậu, bảo vệ môi trường sinh thái, cảnh quan cho toàn thành phố. Giữa bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến khó lường, vai trò của Ban Quản lý rừng phòng hộ Đà Nẵng (trực thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường) trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Tp. Huế: phường Mỹ Thượng tăng cường tuyên truyền PCCC và bảo vệ môi trường

Hữu cơ và môi trường 01/04/2026 09:19

Việc nâng cao ý thức trong công tác PCCC không chỉ là trách nhiệm của mỗi cá nhân, gia đình mà còn là hành động thiết thực góp phần bảo vệ môi trường sống

Bắc Ninh tích cực chủ động triển khai các biện pháp phòng cháy, chữa cháy rừng

Hữu cơ và môi trường 30/03/2026 14:05

UBND tỉnh Bắc Ninh vừa có công văn yêu cầu các đơn vị, địa phương chủ động tăng cường triển khai các biện pháp phòng cháy, chữa cháy, nhằm giảm thiểu thiệt hại do cháy rừng gây ra.

Lâm Đồng triển khai kế hoạch bảo vệ môi trường giai đoạn 2026–2030

Hữu cơ và môi trường 28/03/2026 06:56

Trước yêu cầu phát triển kinh tế đi đôi với bảo vệ môi trường, tỉnh Lâm Đồng đã xây dựng và triển khai Kế hoạch bảo vệ môi trường giai đoạn 2026–2030 với nhiều nhiệm vụ, giải pháp đồng bộ. Kế hoạch không chỉ xác định rõ các mục tiêu dài hạn mà còn đưa ra hệ thống chỉ tiêu cụ thể, gắn với từng lĩnh vực, nhằm hướng tới phát triển bền vững và thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu.

Mô hình tái chế lông gà mang lại lợi nhuận tỷ đồng với chi phí đầu tư thấp

Hữu cơ và môi trường 26/03/2026 09:59

Đa số người chăn nuôi gà hiện nay chỉ tập trung khai thác giá trị từ thịt và trứng mà vô tình bỏ qua nguồn lợi tiềm năng từ lông gà - vốn bị xem là rác thải. Việc khai thác đúng cách nguồn tài nguyên bị lãng quên này có thể mang lại doanh thu hàng trăm nghìn đô la mỗi năm.

Phát hiện và cứu hộ cá thể Cu li quý hiếm tại trường học ở xã A Lưới 1

Hữu cơ và môi trường 24/03/2026 15:09

Ngày 20/3/2026, tại xã A Lưới 1 (Tp. Huế), một cá thể Cu li nhỏ quý hiếm được phát hiện ngay trong khuôn viên trường học và kịp thời được tiếp nhận, cứu hộ...

Ngành trồng trọt trên hành trình giảm phát thải

Hữu cơ và môi trường 24/03/2026 11:53

Từ những tín hiệu tích cực tại Đồng bằng sông Cửu Long, ngành trồng trọt đang tiếp tục thử nghiệm các mô hình lúa giảm phát thải ở các tỉnh, thành phố phía bắc. Song song với việc mở rộng diện tích, cơ quan chức năng đang gấp rút hoàn thiện hệ thống giám sát, đo lường chuẩn quốc tế, từng bước tiến vào thị trường các-bon.

Chính sách môi trường mới tại Hoa Kỳ giảm gánh nặng quy định, mở rộng dư địa cho sản xuất nông nghiệp

Hữu cơ và môi trường 22/03/2026 10:03

Những điều chỉnh chính sách môi trường gần đây tại Hoa Kỳ đang nhận được sự ủng hộ từ cộng đồng nông nghiệp khi nhiều quy định được nới lỏng nhằm giảm chi phí sản xuất và thủ tục hành chính. Các tổ chức nông dân cho rằng việc giảm gánh nặng pháp lý có thể giúp cải thiện năng suất, tăng khả năng cạnh tranh và ổn định nguồn cung lương thực trong bối cảnh chi phí đầu vào ngày càng tăng.

Từ vỏ dừa khô đến giá trị kinh tế

Hữu cơ và môi trường 21/03/2026 18:50

Không chỉ góp phần giải quyết lượng phụ phẩm nông nghiệp phát sinh từ quá trình sản xuất dừa, mô hình 'Thu gom và xử lý phụ phẩm vỏ dừa khô' tại Công ty TNHH Chế biến dừa - Chỉ xơ dừa Tân Thuận Phát Chợ Gạo (xã Tân Thuận Bình, tỉnh Đồng Tháp) còn mở ra hướng đi hiệu quả trong việc nâng cao giá trị ngành dừa, tạo việc làm cho lao động nông thôn và góp phần xây dựng nền nông nghiệp xanh, giảm phát thải, hướng đến kinh tế tuần hoàn.

XEM THÊM