Theo yêu cầu từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nhiệm vụ cấp bách hiện nay là phải rà soát, đăng ký và cấp phép cho 100% tàu cá

Từ mệnh lệnh của Chính phủ đến kế hoạch hành động

Sau những chỉ đạo sát sao của Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà tại phiên họp lần thứ 33 vào cuối tháng 3 vừa qua, ngành nông nghiệp Việt Nam đã nhanh chóng cụ thể hóa lộ trình khắc phục các tồn tại mà Đoàn Thanh tra EC chỉ ra. Chỉ trong vòng một tuần đầu tháng 4/2026, hai văn bản quan trọng nhất đã liên tiếp được ban hành: Quyết định số 1186 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường (ngày 06/4) và Kế hoạch số 4645 của UBND tỉnh Lâm Đồng (ngày 08/4).

Sự tiếp nối nhanh chóng này không chỉ cho thấy tinh thần trách nhiệm mà còn thể hiện một tư duy thống nhất: Hành động phải quyết liệt, dữ liệu phải minh bạch và thực thi phải triệt để.

Số hóa và "siết" chặt quản lý đội tàu

Một trong những trọng tâm hàng đầu để lấy lại lòng tin của EC chính là việc minh bạch hóa dữ liệu đội tàu cá. Theo yêu cầu từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nhiệm vụ cấp bách hiện nay là phải rà soát, đăng ký và cấp phép cho 100% tàu cá.

Tại địa phương, các con số được cụ thể hóa một cách nghiêm ngặt. Tỉnh Lâm Đồng đặt mục tiêu đến ngày 30/6/2026, toàn bộ tàu cá trên địa bàn phải hoàn tất việc sơn đánh dấu và cập nhật dữ liệu lên hệ thống VNFishbase. Đáng chú ý, tỉnh sẽ áp dụng các tiêu chuẩn phân tầng rõ rệt: Tàu từ 06 mét trở lên bắt buộc phải có giấy phép khai thác; tàu từ 15 mét trở lên không những phải lắp thiết bị giám sát hành trình (VMS) mà còn phải đảm bảo các chứng nhận về an toàn thực phẩm.

Việc duy trì trực canh 24/7 tại các trung tâm giám sát tàu cá là nhiệm vụ bắt buộc. Mọi hành vi mất kết nối VMS trên 10 ngày hoặc tàu xâm phạm vùng biển nước ngoài sẽ không còn “đất diễn” khi hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử (eCDT) được vận hành đồng bộ.

Thực thi pháp luật: Không có vùng cấm

Sự cứng rắn của các cơ quan quản lý còn thể hiện qua việc kiên quyết xử lý các vụ việc vi phạm điển hình. Trong kế hoạch mới nhất, Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu các địa phương như An Giang, Cà Mau và một số doanh nghiệp tại Khánh Hòa phải xử lý dứt điểm các lô hàng thủy sản xuất khẩu vi phạm quy định IUU.

Tại Lâm Đồng, cơ quan chức năng sẽ tập trung điều tra và truy tố các hành vi tháo rời thiết bị VMS hoặc môi giới, móc nối đưa tàu cá ra nước ngoài theo đúng Nghị quyết 04 của Hội đồng Thẩm phán. Mục tiêu cuối cùng là đảm bảo 100% lô hàng thủy sản xuất sang thị trường châu Âu phải chứng minh được nguồn gốc sạch và hợp pháp.

Tầm nhìn cho một nghề cá bền vững

Nhìn rộng hơn, nỗ lực gỡ “thẻ vàng” không chỉ là câu chuyện ứng phó với thanh tra EC, mà là bước chuyển mình cho ngành thủy sản Việt Nam. Kế hoạch của tỉnh Lâm Đồng đã vạch ra lộ trình dài hơi đến năm 2030 với việc ưu tiên ngân sách địa phương để nâng cấp hạ tầng. Ít nhất 02 cảng cá lớn là Mũi Né và Chí Công sẽ được đầu tư đồng bộ, trở thành những "trạm gác" hiện đại giúp quản lý sản lượng và luồng lạch an toàn cho ngư dân.

Với sự đồng lòng từ Trung ương đến địa phương, lộ trình đưa ngành thủy sản Việt Nam thoát khỏi "thẻ vàng" đang dần thành hình bằng những con số thực và những hành động thực, hứa hẹn một tương lai bền vững hơn cho biển cả và ngư dân./.