Thu hoạch lúa ở ĐBSCL - Ảnh: T.L

Trong bối cảnh giá nhiên liệu và vật tư nông nghiệp tăng mạnh, ngành lúa gạo Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đang chịu áp lực lớn về chi phí sản xuất và yêu cầu giảm phát thải khí nhà kính. Trước thách thức này, các giải pháp khoa học công nghệ, đặc biệt là quản lý dinh dưỡng chính xác, đang được xem là “chìa khóa” để nâng cao hiệu quả sản xuất, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững theo Đề án một triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp.

ĐBSCL sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật ở mức cao

Thực tế sản xuất cho thấy, dù có nhiều tiến bộ kỹ thuật, nông dân ĐBSCL vẫn đang sử dụng lượng giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật ở mức cao. Điều này không chỉ làm tăng chi phí đầu vào mà còn gây lãng phí tài nguyên và phát thải khí nhà kính. Trong điều kiện giá phân bón tăng đột biến, những hạn chế này càng làm giảm hiệu quả sản xuất, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của người trồng lúa.

Theo TS. Nguyễn Văn Hùng - Trưởng Dự án CGIAR-S4I Quản lý dinh dưỡng chính xác và USDA-Fertilize Right Việt Nam, IRRI cùng các đối tác đã phát triển gói kỹ thuật tích hợp, trong đó nổi bật là ứng dụng số “Bón phân đúng” kết hợp với cơ giới hóa gieo sạ chính xác và vùi phân. Giải pháp này cho phép tối ưu lượng phân bón theo nhu cầu cây trồng, tận dụng dinh dưỡng từ rơm rạ và giảm thất thoát ra môi trường, qua đó đồng thời đạt được mục tiêu giảm chi phí, tăng năng suất và giảm phát thải.

Ở góc độ quản lý, bà Huỳnh Kim Định – Phó giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cho rằng, quản lý dinh dưỡng chính xác là một mắt xích quan trọng trong chiến lược giảm phát thải của ngành nông nghiệp. Việc nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ kỹ thuật đóng vai trò quyết định trong việc chuyển giao công nghệ, giúp nông dân tiếp cận và áp dụng hiệu quả các giải pháp mới vào thực tiễn.

Hiệu quả thực tế từ quản lý dinh dưỡng chính xác

Tại TP.Cần Thơ, mô hình quản lý dinh dưỡng chính xác đã được triển khai thí điểm và đạt kết quả tích cực. Tính đến nay, mô hình đã được nhân rộng tại 30 hợp tác xã với diện tích hơn 8.000ha. Kết quả cho thấy lượng giống gieo sạ giảm từ 30–50kg/ha, lượng phân bón hóa học giảm khoảng 30% so với trước đây, đồng thời hạn chế sâu bệnh và giảm đáng kể chi phí sản xuất.

Không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, mô hình còn góp phần cải thiện chất lượng lúa gạo, đáp ứng yêu cầu thị trường và bảo vệ môi trường. TS. Rica Flor – Nhà khoa học cao cấp của IRRI nhấn mạnh, mục tiêu của chương trình là xây dựng lực lượng nòng cốt tại địa phương, có khả năng làm chủ công nghệ và nhân rộng các mô hình canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp.

Từ thực tiễn sản xuất, ông Trương Hữu Trí – Giám đốc HTX Gò Gòn, Tây Ninh cho biết, việc áp dụng đồng bộ kỹ thuật sạ hàng kết hợp vùi phân và “bón phân đúng” đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Cây lúa hấp thụ dinh dưỡng tốt hơn, giảm lãng phí, đồng thời giúp hợp tác xã chủ động hơn trong việc tổ chức sản xuất và hướng dẫn nông dân.

Trong bối cảnh giá nhiên liệu và vật tư tiếp tục biến động, quản lý dinh dưỡng chính xác đang chứng minh là giải pháp khoa học công nghệ phù hợp, giúp ngành lúa gạo ĐBSCL giảm chi phí, nâng cao hiệu quả và hướng tới phát triển xanh. Sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và hợp tác xã sẽ là yếu tố then chốt để nhân rộng thành công mô hình một triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp trong thời gian tới.