Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì Hội nghị triển khai Chương trình Mục tiêu quốc gia vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 – 2035.

Nhiều chỉ tiêu hoàn thành và vượt kế hoạch

Văn phòng Chính phủ vừa ban hành Thông báo số 357/TB-VPCP kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng tại Hội nghị thúc đẩy triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035 (giai đoạn I từ năm 2026 đến năm 2030).

Theo kết luận, sau 5 năm triển khai 3 Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2025, các chương trình đã đạt nhiều kết quả quan trọng, tạo chuyển biến rõ nét tại khu vực nông thôn, miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Kết cấu hạ tầng tiếp tục được hoàn thiện; sản xuất, sinh kế và việc làm được hỗ trợ; các chính sách về nhà ở, đất ở, đất sản xuất được triển khai; điều kiện giáo dục, y tế được cải thiện, góp phần nâng cao đời sống người dân.

Đối với Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, có 4/7 chỉ tiêu vượt mục tiêu đề ra, 3 chỉ tiêu cơ bản hoàn thành. Cả nước đã phát triển khoảng 25.000 sản phẩm OCOP, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm đặc trưng và quảng bá hình ảnh địa phương.

Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững có 2/5 chỉ tiêu vượt kế hoạch, 2 chỉ tiêu đạt mục tiêu và 1 chỉ tiêu chưa hoàn thành. Đến cuối năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm còn 2,95%, được đánh giá là kết quả nổi bật trong thực hiện mục tiêu giảm nghèo.

Đối với Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, có 6/9 chỉ tiêu đạt và vượt kế hoạch. Ba chỉ tiêu chưa hoàn thành liên quan đến cải thiện hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội; giảm số xã, thôn đặc biệt khó khăn và công tác định canh, định cư. Theo Phó Thủ tướng, đây là những nhiệm vụ cần tiếp tục ưu tiên nguồn lực trong thời gian tới.

Ngay sau khi Chương trình giai đoạn 2026-2030 được phê duyệt, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan và địa phương triển khai khối lượng lớn công việc. Đến nay, cơ chế, chính sách và các văn bản hướng dẫn cơ bản đã được ban hành đầy đủ, đồng bộ, tích hợp vào Sổ tay hướng dẫn; nhiều nhiệm vụ trọng tâm theo Nghị quyết số 424/NQ-CP ngày 30/12/2025 của Chính phủ cơ bản hoàn thành.

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc tổ chức thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia vẫn còn một số tồn tại, hạn chế. Nội dung, địa bàn và đối tượng hỗ trợ giữa các chương trình còn có sự giao thoa, dễ dẫn đến trùng lặp, phân tán nguồn lực. Hệ thống văn bản hướng dẫn còn nhiều, việc triển khai tại một số địa phương còn chậm. Năng lực tổ chức thực hiện ở cơ sở chưa đồng đều; việc xác định nhu cầu, lựa chọn danh mục dự án ưu tiên, phân giao nhiệm vụ, điều chỉnh đối tượng thụ hưởng, giải phóng mặt bằng, lựa chọn nhà thầu và quản lý vật liệu xây dựng tại một số địa phương còn bất cập, chưa sát thực tế.

Ngoài ra, việc triển khai thực hiện và giải ngân nguồn vốn kéo dài từ giai đoạn trước sang năm 2026 tại nhiều địa phương còn chậm; kết quả giảm nghèo ở một số địa bàn chưa bền vững, nguy cơ tái nghèo vẫn còn hiện hữu.

Theo Phó Thủ tướng, Chương trình giai đoạn 2026-2030 nếu được triển khai hiệu quả sẽ góp phần thay đổi diện mạo nông thôn, miền núi, cải thiện đời sống người dân, đặc biệt là hộ nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số. Thực tiễn cho thấy nơi nào cấp ủy, chính quyền vào cuộc quyết liệt thì nơi đó đạt hiệu quả cao. Vì vậy, các bộ, ngành và địa phương cần khẩn trương, quyết liệt triển khai các nhiệm vụ được giao, bảo đảm Chương trình đạt hiệu quả rõ rệt.

Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030 hướng đến nâng cao đời sống người dân, ưu tiên vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Ảnh: minh họa

Ưu tiên giải quyết nhu cầu thiết yếu, đẩy nhanh giải ngân vốn

Phó Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường - cơ quan chủ Chương trình - chủ trì, phối hợp với Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Bộ Tài chính theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, giám sát và tổng hợp tình hình thực hiện Chương trình; kịp thời khắc phục tình trạng chậm ban hành văn bản, chậm phân bổ và giải ngân, triển khai dàn trải, hình thức, kém hiệu quả. Đồng thời tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ địa phương tháo gỡ khó khăn theo thẩm quyền; kịp thời báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo Trung ương các vấn đề phát sinh.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan khẩn trương rà soát, hoàn thiện cơ sở dữ liệu và chế độ báo cáo trực tuyến theo Quyết định số 25/2025/QĐ-TTg ngày 22/7/2025 của Thủ tướng Chính phủ; trình Thủ tướng Chính phủ ban hành tiêu chí KPI đánh giá việc thực hiện Chương trình trước ngày 15/7/2026.

Bộ Dân tộc và Tôn giáo được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan tập trung hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn trong triển khai các nội dung thuộc Hợp phần thứ hai của Chương trình; bảo đảm chính sách đến đúng địa bàn, đúng đối tượng, đúng nhu cầu cấp thiết. Đồng thời chú trọng phát triển sinh kế bền vững, ổn định đời sống, giảm nghèo đa chiều, nâng cao năng lực cộng đồng, bảo tồn bản sắc văn hóa, củng cố quốc phòng, an ninh tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, biên giới, hải đảo; phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các bộ, cơ quan liên quan rà soát, hoàn thiện cơ sở dữ liệu và chế độ báo cáo trực tuyến về Chương trình.

Bộ Tài chính được giao chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Dân tộc và Tôn giáo cùng các cơ quan liên quan khẩn trương trình Thủ tướng Chính phủ phân bổ kế hoạch vốn năm 2026 trước ngày 9/7/2026 và hướng dẫn cơ chế tài chính theo thẩm quyền.

Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan hướng dẫn, đôn đốc việc kiện toàn Ban Chỉ đạo và cơ quan tham mưu, giúp việc ở các cấp theo hướng thống nhất, tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; gắn với phân công nhiệm vụ cụ thể, rõ trách nhiệm, rõ đầu mối, đáp ứng yêu cầu chỉ đạo, điều hành và tổ chức thực hiện Chương trình từ Trung ương đến cơ sở.

Các bộ, cơ quan được giao chủ trì tiêu chí, chỉ tiêu và nội dung của Chương trình tiếp tục rà soát, kịp thời tháo gỡ vướng mắc cho địa phương; phối hợp kiểm tra, giám sát, không để các nhiệm vụ thuộc phạm vi quản lý ngành bị chậm; đồng thời tập trung đẩy nhanh tiến độ giải ngân 100% nguồn vốn ngân sách trung ương năm 2025 được kéo dài sang năm 2026.

Đối với UBND các tỉnh, thành phố, Phó Thủ tướng yêu cầu chủ động triển khai Chương trình theo cơ chế, chính sách đã ban hành; kịp thời báo cáo cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết khó khăn, vướng mắc phát sinh. Các địa phương khẩn trương phân bổ chi tiết kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 và kế hoạch vốn ngân sách năm 2026 bảo đảm có trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải.

Trong quá trình triển khai, các địa phương cần tập trung giải quyết dứt điểm các nhu cầu thiết yếu của người dân về đất sản xuất, đất ở, nước sinh hoạt, y tế, giáo dục, đặc biệt là nước sinh hoạt và điện; ưu tiên tối đa cho địa bàn đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, biên giới, hải đảo cùng các công trình hạ tầng cấp thiết.

Các địa phương đồng thời chủ động cân đối, bố trí vốn đối ứng; lồng ghép hiệu quả các nguồn lực hợp pháp; cấp vốn ngân sách địa phương ủy thác qua hệ thống Ngân hàng Chính sách xã hội để thực hiện hiệu quả tín dụng chính sách của Chương trình; phát huy tín dụng thương mại và nguồn lực từ doanh nghiệp, hợp tác xã, cộng đồng dân cư.

Phó Thủ tướng yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá định kỳ, bảo đảm sử dụng vốn công khai, minh bạch, đúng mục tiêu, đúng đối tượng. Trong năm 2026, lấy kết quả đầu ra, tiến độ thực hiện, tỷ lệ giải ngân, hiệu quả sử dụng vốn và mức độ cải thiện đời sống người dân làm căn cứ đánh giá chủ yếu, làm cơ sở chỉ đạo, điều hành trong các năm tiếp theo.

Đối với Ngân hàng Chính sách xã hội, Phó Thủ tướng yêu cầu tiếp tục phối hợp với Ngân hàng Nhà nước, các bộ, ngành và địa phương triển khai tín dụng chính sách; hỗ trợ phát triển sinh kế, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, nhất là hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng khó khăn, biên giới, hải đảo. Việc hỗ trợ phải gắn với nhu cầu thực tế, khả năng hoàn trả, hiệu quả sản xuất và mục tiêu giảm nghèo bền vững./.