Nông nghiệp hữu cơ – Hướng đi bền vững cho nông dân trẻ

Nông nghiệp Việt Nam đang ngày càng nâng cao năng suất và chất lượng. Góp phần vào thành quả ấy là những nhà nông trẻ dám đổi mới, mạnh dạn đầu tư vào con đường nông nghiệp hữu cơ bền vững.

Người trẻ tiên phong thay đổi tư duy làm nông

Nếu trước kia, “ly nông, ly hương” từng là xu hướng tất yếu của nhiều thanh niên nông thôn, thì nay không ít bạn trẻ đã quyết định trở về quê hương để gắn bó với ruộng đồng. Họ không chọn con đường sản xuất truyền thống mà mạnh dạn thử sức với mô hình hữu cơ – nơi đề cao chất lượng, an toàn và sự bền vững.

Từ bỏ công việc thiết kế tại TP.HCM, Trần Hữu Nguyễn (xã Ninh Gia, huyện Đức Trọng, Lâm Đồng) trở về quê khởi nghiệp nông nghiệp xanh. Anh nổi bật với mô hình tuần hoàn, xây dựng trang trại heo rừng lai – trùn quế – phân hữu cơ, hình thành một chu trình khép kín: chất thải chăn nuôi được xử lý bằng trùn, cho ra khoảng 15 tấn phân hữu cơ mỗi tháng phục vụ sản xuất rau màu. Mô hình vừa mang lại hiệu quả kinh tế, vừa giữ môi trường trong sạch, trở thành minh chứng rõ nét cho hướng đi nông nghiệp hữu cơ bền vững.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và an toàn thực phẩm ngày càng được xã hội quan tâm, nông nghiệp hữu cơ nổi lên như một xu hướng tất yếu. Đây không chỉ là phương thức sản xuất mang lại giá trị kinh tế mà còn thể hiện trách nhiệm xã hội, gắn với lối sống xanh. Đặc biệt, đối với thế hệ nông dân trẻ Việt Nam, nông nghiệp hữu cơ đã trở thành lựa chọn khởi nghiệp mới mẻ, bền vững và đầy khát vọng.

Trần Hữu Nguyên trong trang trại nuôi trùn quế.

Một thành công khác từ người trẻ mạnh dạn thử sức với mô hình hữu cơ – nơi đề cao chất lượng, an toàn và sự bền vững đó là anh Vừ Pát Ly – Người trẻ người Mông làm rau hữu cơ ở Sơn La.

Sinh năm 1993, sau khi tốt nghiệp đại học tại Hà Nội, anh Vừ Pát Ly quyết định trở về quê hương Vân Hồ (Sơn La) để khởi nghiệp nông nghiệp sạch. Từ vài nghìn mét vuông rau trong nhà màng, anh mở rộng thành 30 ha rau hữu cơ, thành lập tổ hợp tác “Rau hữu cơ bản Hang Trùng” và HTX Vân Hồ Retreat. Mô hình áp dụng tưới nhỏ giọt, phân ủ hữu cơ, chế phẩm sinh học thay thế thuốc hóa học, đảm bảo tiêu chuẩn an toàn. Mỗi năm, HTX cung cấp khoảng 100 tấn rau hữu cơ cho siêu thị, cửa hàng nông sản sạch và tạo việc làm ổn định cho hơn 20 lao động địa phương.

Anh Vừ Pát Ly (xã Vân Hồ, tỉnh Sơn La) tặng Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính sản phẩm rau xanh do công ty sản xuất.

Khác với mô hình của Trần Hữu Nguyên và Vừ Pát Ly, xuất thân từ vùng đất sen hồng Đồng Tháp, chị Lưu Thị Mỹ Duyên (xã Tân Thạnh, tỉnh Đồng Tháp) là một trong những gương mặt trẻ tiêu biểu dám nghĩ, dám làm trong phát triển nông nghiệp sạch. Với khát vọng khởi nghiệp từ tài nguyên bản địa, chị đã nghiên cứu và thương mại hóa sản phẩm sữa hạt sen tổ yến, kết hợp giữa đặc sản sen và nguồn yến sào địa phương. Năm 2023, dự án mang về cho chị giải Nhất Cuộc thi “Phụ nữ khởi nghiệp, phát huy tài nguyên bản địa” khu vực miền Nam.

Trải qua nhiều thất bại từ những lô sản phẩm đầu tiên, chị Duyên kiên trì hoàn thiện quy trình sản xuất hiện đại. Hiện, Công ty TNHH Yến sào Thiên Phúc Đồng Tháp do chị sáng lập sản xuất đều đặn 1 tấn sữa hạt sen tổ yến mỗi tháng, đưa sản phẩm sạch đến tay người tiêu dùng, góp phần khẳng định giá trị nông sản Việt.

Lưu Thị Mỹ Duyên, gương mặt trẻ tiêu biểu dám nghĩ, dám làm trong phát triển nông nghiệp sạch.

Từ khát vọng khởi nghiệp đến trách nhiệm xã hội

Dù đầy triển vọng, con đường làm nông nghiệp hữu cơ của người trẻ không hề bằng phẳng. Khó khăn lớn nhất là vốn đầu tư ban đầu cao, từ cải tạo đất, xây dựng hạ tầng, đến chi phí chứng nhận và bao bì. Thị trường trong nước cũng chưa thật sự ổn định khi nhiều người tiêu dùng vẫn ưu tiên giá rẻ hơn chất lượng.

Một rào cản khác là thủ tục chứng nhận hữu cơ quốc tế phức tạp và tốn kém, khiến nhiều start-up trẻ khó tiếp cận thị trường xuất khẩu – vốn được xem là “đích đến vàng” của nông sản hữu cơ.

Tuy nhiên, thế hệ nông dân trẻ có lợi thế về tư duy số: họ nhanh chóng nắm bắt thương mại điện tử, livestream bán hàng, ứng dụng blockchain trong truy xuất nguồn gốc. Chính sự minh bạch này giúp nông sản hữu cơ dần chinh phục được niềm tin của người tiêu dùng.

Đáng chú ý, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh những năm qua đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ nhà nông trẻ. Các phong trào “Thanh niên khởi nghiệp”, “Thanh niên lập nghiệp với nông nghiệp sạch” hay cuộc thi “Dự án khởi nghiệp sáng tạo thanh niên nông thôn” đã trở thành bệ phóng cho hàng nghìn bạn trẻ, giúp họ tiếp cận vốn ưu đãi, đào tạo quản trị – marketing và kết nối tiêu thụ nông sản.

Hướng đi cần sự đồng hành

Để nông nghiệp hữu cơ thực sự trở thành một hướng đi bền vững, cần có sự chung tay từ nhiều phía: Nhà nước hỗ trợ về vốn, hạ tầng, đất đai để các mô hình khởi nghiệp hữu cơ của thanh niên có nền tảng phát triển; doanh nghiệp và hợp tác xã chủ động liên kết, bao tiêu sản phẩm nhằm đảm bảo đầu ra ổn định; các tổ chức quốc tế, hiệp hội đồng hành trong việc hỗ trợ chứng nhận, chia sẻ kinh nghiệm và mở rộng cơ hội xuất khẩu; và đặc biệt, người tiêu dùng cần thay đổi thói quen, coi việc lựa chọn sản phẩm hữu cơ là khoản đầu tư cho sức khỏe và tương lai.Nông nghiệp hữu cơ không chỉ là một ngành sản xuất, mà còn là trách nhiệm với cộng đồng và môi trường. Với sự năng động, sáng tạo và tinh thần dấn thân, cùng sự đồng hành của tổ chức thanh niên, thế hệ nông dân trẻ Việt Nam đang chứng minh rằng “làm nông” hoàn toàn có thể gắn với khát vọng khởi nghiệp, đổi mới và hội nhập quốc tế.

Họ chính là lực lượng tiên phong trong hành trình kiến tạo nền nông nghiệp sạch, an toàn và bền vững – một nền nông nghiệp không chỉ nuôi sống hiện tại, mà còn bảo vệ tương lai cho các thế hệ mai sau.