ki-niem-15-voaa
Thứ bảy 21/11/2026 03:59Thứ bảy 21/11/2026 03:59 Hotline: 0326.050.977Hotline: 0326.050.977 Email: toasoan@tapchihuucovietnam.vnEmail: [email protected]

Tag

Năm mới nói chuyện cũ

Những văn nghệ sỹ, trí thức tuổi Tỵ

Tăng
aa
Giảm
Chia sẻ Facebook
Bình luận
In bài viết
Văn nghệ sĩ ở Việt Nam những người chuyên sáng tác, sáng tạo và thể hiện, trình diễn các tác phẩm văn học - nghệ thuật. Họ là những trí thức nổi tiếng mà sự nghiệp của họ có ảnh hưởng sâu sắc đến xã hội.

Đào Tấn - Sinh năm Ất Tỵ 1845

Đào Tấn sinh năm Ất Tỵ 1845, mất năm Đinh Mùi 1907. Ông quê ở làng Vĩnh Thạnh, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định. Lúc nhỏ ông là học trò của cụ tú Nguyễn Diêu, tác giả của nhiều vở tuồng có tiếng. Chịu ảnh hưởng của thầy học nên ông đã tập viết tuồng từ thuở còn bé. Năm 22 tuổi, ông đậu cử nhân, 4 năm sau ông làm Hiệu thư ở Huế, chuyên soạn các vở tuồng theo lệnh vua Tự Đức. Năm 1874, ông được bổ làm Tri phủ Quảng Trạch, sau thăng Thừa chỉ, Thị độc, rồi Phủ doãn tỉnh Thừa thiên. Khi vua Tự Đức mất (năm 1883), ông cáo quan về nhà, nhưng sau đó lại ra làm quan dưới triều Đồng Khánh. Năm 1889, ông được bổ làm Tổng đốc An - Tĩnh (Nghệ An - Hà Tĩnh), rồi lần lượt làm Thượng thư bộ Công, bộ Binh, bộ Hình.

Những văn nghệ sỹ, trí thức tuổi Tỵ
Chân dung Đào Tấn.

Vì mâu thuẫn với tên việt gian Nguyễn Thân, Thượng thư bộ Lại, một kẻ thân Pháp, ông xin về hưu khoảng năm 1902. Ông nổi tiếng thanh liêm, công minh, đuợc hầu hết sĩ phu trọng vọng, lại giỏi văn chương, thích soạn tuồng hát.Chính ông lập ra môn hát bộ ở Bình Định. Tại quê nhà có lập một trường dạy kịch nghệ gọi là Học bộ đình. Ông mất năm 1907, thọ 62 tuổi.

Nguyễn Bá Học - Sinh năm Đinh Tỵ 1857

Những văn nghệ sỹ, trí thức tuổi Tỵ
Chân dung Nguyễn Bá Học.

Nguyễn Bá Học là nhà văn, quê ở làng Nhân Mục, huyện Thanh Trì, tỉnh Hà Đông (nay là xã Nhân Chính, huyện Từ Liêm, ngoại thành Hà Nội). Ông theo đuổi nghiệp văn chương năm 1918 bằng việc viết truyện ngắn, chính luận và chọn dịch các bài Hán văn, Pháp văn đăng ở Tạp chí Nam Phong, Tạp chí Đông Dương. Ông được giới văn học đánh giá là một trong hai cây bút đầu tiên viết truyện ngắn hiện đại bằng Quốc ngữ trong văn học Việt Nam. Trong vòng ba năm (từ năm 1918 đến 1921), ông viết 7 truyện ngắn đăng trên Tạp chí Nam Phong. Nguyễn Bá Học nổi tiếng với câu nói: "Đường đi khó không khó vì ngăn sông cách núi, mà khó vì lòng người ngại núi e sông". Ông mất năm Đinh Mùi 1907.

Tống Hữu Định- Sinh năm Kỷ Tỵ 1869

Những văn nghệ sỹ, trí thức tuổi Tỵ
Tống Hữu Định người "khai sơn phá thạch" nghệ thuật cải lương.

Tống Hữu Định là người khởi xướng bộ môn ca kịch cải lương, hiệu Tịnh Trai, tục gọi là Thầy Phó Mười Hai (vì ông làm phó tổng và là người con thứ 12 trong gia đình); quê quán ở làng Long Châu, tỉnh Vĩnh Long. Ông nổi tiếng là người hào hoa, say mê âm nhạc dân tộc. Chính ông là người có sáng kiến khai sinh ra điệu hát "ca ra bộ" (năm 1914) - tiền thân của nghệ thuật hát cải lương sau này. Trong lịch sử bộ môn hát cải lương Nam bộ, các nhà nghiên cứu đã dành cho ông một chỗ đứng quan trọng trong sự hình thành và phát triển của bộ môn này. Ông mất năm Nhâm Thân 1932.

Nhà thơ Thâm Tâm - Sinh năm Đinh Tỵ 1917

Những văn nghệ sỹ, trí thức tuổi Tỵ
Chân dung nhà thơ Thâm Tâm.

Nhà thơ Thâm Tâm tên thật là Nguyễn Tuấn Trình, sinh năm Đinh Tỵ 1917 ở thị xã Hải Dương. Năm 1938, ông vẽ tranh và sáng tác văn học. Từ những năm 1940, ông tham gia viết báo, viết văn và thường được đăng tải trên Tiểu thuyết thứ bảy, Ngày nay, Tiểu thuyết thứ năm và Truyền bá quốc ngữ, Phổ thông bán nguyệt san. Sau Cách mạng tháng Tám 1945, Thâm Tâm tham gia văn hóa Cứu quốc, ở trong Ban biên tập Báo Tiên Phong (1945-1946); sau đó ông nhập ngũ, làm thư ký tòa soạn Báo Vệ quốc quân (sau là Báo Quân đội Nhân dân). Trong số các tác phẩm của ông, “Tống biệt hành” là một thi phẩm nổi tiếng với một phong cách thơ hòa hợp giữa cổ điển và hiện đại, thể hiện hào khí yêu nước rất cao. Ông mất năm Canh Dần 1950

Nhà văn Nam Cao – Sinh năm Đinh Tỵ 1917

Những văn nghệ sỹ, trí thức tuổi Tỵ
Chân dung nhà văn Nam Cao (trên bìa sách).

Nam Cao tên thật là Trần Hữu Trí, sinh năm Đinh Tỵ 1917, mất năm Tân Mão 1951 tại làng Đại Hoàng, Cao Đà, huyện Nam Song nay là xã Nhân Hậu, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam. Trước Cách mạng tháng Tám, ông dạy học tư, sáng tác văn học, nổi tiếng với các truyện ngắn, tiểu thuyết xã hội. Năm 1943, ông gia nhập Hội văn hóa cứu quốc, Cách mạng tháng Tám bùng nổ, ông tham gia hoạt động tích cực ở quê ông. Năm 1946 nhập đoàn quân Nam tiến vào miền nam Trung bộ. Trong kháng chiến chống Pháp, ông làm công tác tuyên truyền, báo chí và văn nghệ ở Việt Bắc. Ngày 30/11/1951 ông hi sinh tại bốt Hoàng Đan, Gia Viễn, Ninh Bình trên đường đi công tác vào vùng địch. Các tác phẩm chính của ông đã được xuất bản: Chí phèo, Sống mòn, Đôi mắt, truyện ngắn Nam Cao,...

Lê Văn Thới - Sinh năm Đinh Tỵ 1917

Những văn nghệ sỹ, trí thức tuổi Tỵ
Nhà khoa học Lê Văn Thới.

Lê Văn Thới sinh năm Đinh Tỵ 1917, mất năm Quý Hợi 1983. Là một Giáo sư, quê ở Gò Dâu, Tây Ninh. Năm 1942, Lê Văn Thới đỗ cử nhân khoa Lí Hóa, rồi đỗ đầu kĩ sư hóa học (1943). Đến 1947 ông đỗ tiến sĩ quốc gia, hạng tối danh dự với lời ban khen của Hội đồng giám khảo. Từ 1947-1956 ông phụ trách nhiều đề tài Hóa học hữu cơ cơ cấu, là Trưởng ban khảo cứu cây thông của viện Đại học Bordeaux Pháp.

Từ 1956-1958, ông làm trưởng phòng khảo cứu sinh học tại Sở khai thác thuốc lá và diêm quẹt ở Paris và khảo cứu các chất gây ung thư của khói thuốc lá. Về nước từ năm 1958, ông giữ nhiều chức vụ trong ngành đại học và trong khảo cứu khoa học. Ông luôn theo dõi và nghiên cứu hóa học hiện đại, làm giáo sư tại trường Đại học khoa học Sài Gòn (nay là trường Đại học tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh). Điều ông đặc biệt quan tâm là đặt nền móng tân tiến cho nền thuật ngữ Việt Nam, tiếp tục công trình mà Hoàng Xuân Hãn đã khởi sự.

Từ năm 1970, ông cùng các đồng nghiệp gây dựng nên ủy ban soạn thảo danh từ chuyên môn, đề ra nguyên tắc soạn thảo danh từ chuyên môn. Dù bận rộn đến đâu, ông cũng vẫn đến chủ trì buổi họp của ủy ban Danh từ vào mỗi sáng thứ 7 tại bộ Giáo dục Sài Gòn. Sau 1975, ông là chủ tịch Hội trí thức yêu nước Thành phố Hồ Chí Minh, giáo sư Đại học Tổng Hợp Thành phố Hồ Chí Minh. Năm 1983 ông mất, thọ 66 tuổi. Giới khoa học, văn hóa và mọi người đều có tình cảm thân thiết đều thương tiếc ông./.

Bài liên quan

CÁC TIN BÀI KHÁC

Quảng Ngãi: Xã Măng Đen kiểm tra tiến độ phát triển vườn ươm cà phê, chỉnh trang hồ Đắk Ke

Quảng Ngãi: Xã Măng Đen kiểm tra tiến độ phát triển vườn ươm cà phê, chỉnh trang hồ Đắk Ke

Chủ tịch UBND xã Măng Đen Phạm Văn Thắng kiểm tra các vườn ươm cà phê, tiến độ chỉnh trang hồ Đắk Ke và công tác chuẩn bị Ngày hội Đại đoàn kết tại thôn Kon Chênh.
Đắk Lắk: Đưa nghề dệt thổ cẩm đến gần du khách

Đắk Lắk: Đưa nghề dệt thổ cẩm đến gần du khách

Trưng bày sản phẩm, trình diễn kỹ thuật và hướng dẫn trải nghiệm, không gian “Màu thổ cẩm – Sáng tương lai” giới thiệu nghề dệt truyền thống trong đời sống các dân tộc Đắk Lắk. Hoạt động tạo cơ hội để nghệ nhân chia sẻ tri thức, người trẻ tìm hiểu nghề và du khách khám phá văn hóa bản địa.
Đắk Lắk đẩy mạnh thu hút đầu tư, phát triển khu nông nghiệp công nghệ cao đến năm 2030

Đắk Lắk đẩy mạnh thu hút đầu tư, phát triển khu nông nghiệp công nghệ cao đến năm 2030

Đắk Lắk triển khai kế hoạch thu hút đầu tư vào các khu nông nghiệp công nghệ cao giai đoạn 2026–2030, ưu tiên chuyển đổi số, chế biến sâu, kinh tế tuần hoàn và phát triển chuỗi giá trị nông sản bền vững.
Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng đối thoại cùng doanh nghiệp năm 2026

Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng đối thoại cùng doanh nghiệp năm 2026

Thực hiện Kế hoạch số 82/KH-UBND ngày 13/3/2026 của UBND thành phố Hải Phòng và Kế hoạch số 50/KH-SNNMT ngày 09/4/2026 về việc tổ chức đối thoại với cộng đồng doanh nghiệp năm 2026, chiều 18/11/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức Hội nghị đối thoại chuyên đề với các tổ chức, cá nhân, hợp tác xã và doanh nghiệp đang hoạt động trong các lĩnh vực thủy sản, chăn nuôi, thú y và thủy lợi nội đồng.
Đắk Lắk quyết liệt phòng chống dịch tả lợn châu Phi

Đắk Lắk quyết liệt phòng chống dịch tả lợn châu Phi

Trước nguy cơ dịch tả lợn châu Phi tiếp tục lây lan, Đắk Lắk triển khai đồng bộ các giải pháp kiểm soát dịch bệnh, bảo vệ đàn vật nuôi, ổn định sản xuất và bảo đảm nguồn cung thực phẩm an toàn dịp Tết Nguyên đán 2027.
Lâm Đồng từng bước kiện toàn tổ chức quản lý, khai thác công trình thủy lợi

Lâm Đồng từng bước kiện toàn tổ chức quản lý, khai thác công trình thủy lợi

Thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tỉnh Lâm Đồng đang triển khai kiện toàn tổ chức quản lý, khai thác công trình thủy lợi trên địa bàn. Đến nay, nhiều công trình, nhân sự và nhiệm vụ quản lý dự án đã được chuyển giao cho các đơn vị tiếp nhận. Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn còn một số khó khăn liên quan đến hồ sơ pháp lý tài sản, cơ chế tài chính và thủ tục điều chuyển.
Tà Đùng phát động cuộc thi sáng tác logo, lan tỏa vẻ đẹp vùng đất tiềm năng

Tà Đùng phát động cuộc thi sáng tác logo, lan tỏa vẻ đẹp vùng đất tiềm năng

Với cảnh quan thiên nhiên đặc sắc, bản sắc văn hóa đa dạng và dư địa phát triển nông nghiệp bền vững, du lịch sinh thái, xã Tà Đùng, tỉnh Lâm Đồng tổ chức cuộc thi sáng tác biểu trưng nhằm xây dựng hình ảnh nhận diện riêng, góp phần quảng bá vùng đất và con người địa phương đến bạn bè trong và ngoài tỉnh.
Nghệ An: Đa dạng các dòng sản phẩm tại Hội chợ Xanh khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã năm 2026

Nghệ An: Đa dạng các dòng sản phẩm tại Hội chợ Xanh khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã năm 2026

Hội chợ Xanh khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã năm 2026 quy tụ hơn 150 hợp tác xã, tổ hợp tác, làng nghề và doanh nghiệp đến từ các tỉnh, thành phố trên cả nước, góp phần quảng bá thương hiệu, kết nối cung cầu và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Đà Nẵng: Phường Hương Trà sôi nổi các hoạt động chào mừng Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam

Đà Nẵng: Phường Hương Trà sôi nổi các hoạt động chào mừng Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam

Các tổ dân phố tại phường Hương Trà, TP Đà Nẵng tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao và chăm lo an sinh xã hội, góp phần lan tỏa tinh thần đại đoàn kết trong cộng đồng dân cư.
Đắk Lắk: Sắc màu đại đoàn kết ở thôn Giang Châu

Đắk Lắk: Sắc màu đại đoàn kết ở thôn Giang Châu

Sáng 18/11, hòa chung không khí tưng bừng của cả nước hướng tới kỷ niệm 96 năm Ngày truyền thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (18/11/1930 – 18/11/2026) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), khu dân cư thôn Giang Châu (xã Phú Xuân, tỉnh Đắk Lắk) đã long trọng tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc. Giữa muôn vàn bộn bề, lo toan của cuộc sống, ngày hội thực sự trở thành bản hòa ca rực rỡ của tình làng nghĩa xóm, ý chí vượt khó và niềm tin yêu cuộc sống.
Giám đốc CATP Huế thăm, chúc mừng Đại học Huế  và Đại chủng viện Huế

Giám đốc CATP Huế thăm, chúc mừng Đại học Huế và Đại chủng viện Huế

CATP Huế thăm, chúc mừng Đại học Huế và Đại chủng viện Huế, tăng cường phối hợp, củng cố đoàn kết, góp phần xây dựng môi trường bình yên, phát triển bền vững...
Nghệ An: Bộ đội Biên phòng phối hợp với Hội Nông dân tỉnh triển khai nhiệm vụ giai đoạn 2026 - 2030

Nghệ An: Bộ đội Biên phòng phối hợp với Hội Nông dân tỉnh triển khai nhiệm vụ giai đoạn 2026 - 2030

Chiều 18/11, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Nghệ An và Hội Nông dân tỉnh tổ chức ký kết chương trình phối hợp giai đoạn 2026 - 2030. Buổi lễ diễn ra dưới sự chứng kiến của đồng chí Võ Trọng Hải – Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh.
XEM THÊM
phu-my
dam-ca-mau-15-nam-vi-hoa
cuoc-thi-viet
dam-ca-mau-chi-vi-hoa
Based on MasterCMS Ultimate Edition 2026 v2.9
Quay về đầu trang
Giao diện máy tính