ki-niem-15-voaa
Thứ năm 19/11/2026 05:59Thứ năm 19/11/2026 05:59 Hotline: 0326.050.977Hotline: 0326.050.977 Email: toasoan@tapchihuucovietnam.vnEmail: [email protected]

Tag

Năm mới nói chuyện cũ

Những văn nghệ sỹ, trí thức tuổi Tỵ

Tăng
aa
Giảm
Chia sẻ Facebook
Bình luận
In bài viết
Văn nghệ sĩ ở Việt Nam những người chuyên sáng tác, sáng tạo và thể hiện, trình diễn các tác phẩm văn học - nghệ thuật. Họ là những trí thức nổi tiếng mà sự nghiệp của họ có ảnh hưởng sâu sắc đến xã hội.

Đào Tấn - Sinh năm Ất Tỵ 1845

Đào Tấn sinh năm Ất Tỵ 1845, mất năm Đinh Mùi 1907. Ông quê ở làng Vĩnh Thạnh, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định. Lúc nhỏ ông là học trò của cụ tú Nguyễn Diêu, tác giả của nhiều vở tuồng có tiếng. Chịu ảnh hưởng của thầy học nên ông đã tập viết tuồng từ thuở còn bé. Năm 22 tuổi, ông đậu cử nhân, 4 năm sau ông làm Hiệu thư ở Huế, chuyên soạn các vở tuồng theo lệnh vua Tự Đức. Năm 1874, ông được bổ làm Tri phủ Quảng Trạch, sau thăng Thừa chỉ, Thị độc, rồi Phủ doãn tỉnh Thừa thiên. Khi vua Tự Đức mất (năm 1883), ông cáo quan về nhà, nhưng sau đó lại ra làm quan dưới triều Đồng Khánh. Năm 1889, ông được bổ làm Tổng đốc An - Tĩnh (Nghệ An - Hà Tĩnh), rồi lần lượt làm Thượng thư bộ Công, bộ Binh, bộ Hình.

Những văn nghệ sỹ, trí thức tuổi Tỵ
Chân dung Đào Tấn.

Vì mâu thuẫn với tên việt gian Nguyễn Thân, Thượng thư bộ Lại, một kẻ thân Pháp, ông xin về hưu khoảng năm 1902. Ông nổi tiếng thanh liêm, công minh, đuợc hầu hết sĩ phu trọng vọng, lại giỏi văn chương, thích soạn tuồng hát.Chính ông lập ra môn hát bộ ở Bình Định. Tại quê nhà có lập một trường dạy kịch nghệ gọi là Học bộ đình. Ông mất năm 1907, thọ 62 tuổi.

Nguyễn Bá Học - Sinh năm Đinh Tỵ 1857

Những văn nghệ sỹ, trí thức tuổi Tỵ
Chân dung Nguyễn Bá Học.

Nguyễn Bá Học là nhà văn, quê ở làng Nhân Mục, huyện Thanh Trì, tỉnh Hà Đông (nay là xã Nhân Chính, huyện Từ Liêm, ngoại thành Hà Nội). Ông theo đuổi nghiệp văn chương năm 1918 bằng việc viết truyện ngắn, chính luận và chọn dịch các bài Hán văn, Pháp văn đăng ở Tạp chí Nam Phong, Tạp chí Đông Dương. Ông được giới văn học đánh giá là một trong hai cây bút đầu tiên viết truyện ngắn hiện đại bằng Quốc ngữ trong văn học Việt Nam. Trong vòng ba năm (từ năm 1918 đến 1921), ông viết 7 truyện ngắn đăng trên Tạp chí Nam Phong. Nguyễn Bá Học nổi tiếng với câu nói: "Đường đi khó không khó vì ngăn sông cách núi, mà khó vì lòng người ngại núi e sông". Ông mất năm Đinh Mùi 1907.

Tống Hữu Định- Sinh năm Kỷ Tỵ 1869

Những văn nghệ sỹ, trí thức tuổi Tỵ
Tống Hữu Định người "khai sơn phá thạch" nghệ thuật cải lương.

Tống Hữu Định là người khởi xướng bộ môn ca kịch cải lương, hiệu Tịnh Trai, tục gọi là Thầy Phó Mười Hai (vì ông làm phó tổng và là người con thứ 12 trong gia đình); quê quán ở làng Long Châu, tỉnh Vĩnh Long. Ông nổi tiếng là người hào hoa, say mê âm nhạc dân tộc. Chính ông là người có sáng kiến khai sinh ra điệu hát "ca ra bộ" (năm 1914) - tiền thân của nghệ thuật hát cải lương sau này. Trong lịch sử bộ môn hát cải lương Nam bộ, các nhà nghiên cứu đã dành cho ông một chỗ đứng quan trọng trong sự hình thành và phát triển của bộ môn này. Ông mất năm Nhâm Thân 1932.

Nhà thơ Thâm Tâm - Sinh năm Đinh Tỵ 1917

Những văn nghệ sỹ, trí thức tuổi Tỵ
Chân dung nhà thơ Thâm Tâm.

Nhà thơ Thâm Tâm tên thật là Nguyễn Tuấn Trình, sinh năm Đinh Tỵ 1917 ở thị xã Hải Dương. Năm 1938, ông vẽ tranh và sáng tác văn học. Từ những năm 1940, ông tham gia viết báo, viết văn và thường được đăng tải trên Tiểu thuyết thứ bảy, Ngày nay, Tiểu thuyết thứ năm và Truyền bá quốc ngữ, Phổ thông bán nguyệt san. Sau Cách mạng tháng Tám 1945, Thâm Tâm tham gia văn hóa Cứu quốc, ở trong Ban biên tập Báo Tiên Phong (1945-1946); sau đó ông nhập ngũ, làm thư ký tòa soạn Báo Vệ quốc quân (sau là Báo Quân đội Nhân dân). Trong số các tác phẩm của ông, “Tống biệt hành” là một thi phẩm nổi tiếng với một phong cách thơ hòa hợp giữa cổ điển và hiện đại, thể hiện hào khí yêu nước rất cao. Ông mất năm Canh Dần 1950

Nhà văn Nam Cao – Sinh năm Đinh Tỵ 1917

Những văn nghệ sỹ, trí thức tuổi Tỵ
Chân dung nhà văn Nam Cao (trên bìa sách).

Nam Cao tên thật là Trần Hữu Trí, sinh năm Đinh Tỵ 1917, mất năm Tân Mão 1951 tại làng Đại Hoàng, Cao Đà, huyện Nam Song nay là xã Nhân Hậu, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam. Trước Cách mạng tháng Tám, ông dạy học tư, sáng tác văn học, nổi tiếng với các truyện ngắn, tiểu thuyết xã hội. Năm 1943, ông gia nhập Hội văn hóa cứu quốc, Cách mạng tháng Tám bùng nổ, ông tham gia hoạt động tích cực ở quê ông. Năm 1946 nhập đoàn quân Nam tiến vào miền nam Trung bộ. Trong kháng chiến chống Pháp, ông làm công tác tuyên truyền, báo chí và văn nghệ ở Việt Bắc. Ngày 30/11/1951 ông hi sinh tại bốt Hoàng Đan, Gia Viễn, Ninh Bình trên đường đi công tác vào vùng địch. Các tác phẩm chính của ông đã được xuất bản: Chí phèo, Sống mòn, Đôi mắt, truyện ngắn Nam Cao,...

Lê Văn Thới - Sinh năm Đinh Tỵ 1917

Những văn nghệ sỹ, trí thức tuổi Tỵ
Nhà khoa học Lê Văn Thới.

Lê Văn Thới sinh năm Đinh Tỵ 1917, mất năm Quý Hợi 1983. Là một Giáo sư, quê ở Gò Dâu, Tây Ninh. Năm 1942, Lê Văn Thới đỗ cử nhân khoa Lí Hóa, rồi đỗ đầu kĩ sư hóa học (1943). Đến 1947 ông đỗ tiến sĩ quốc gia, hạng tối danh dự với lời ban khen của Hội đồng giám khảo. Từ 1947-1956 ông phụ trách nhiều đề tài Hóa học hữu cơ cơ cấu, là Trưởng ban khảo cứu cây thông của viện Đại học Bordeaux Pháp.

Từ 1956-1958, ông làm trưởng phòng khảo cứu sinh học tại Sở khai thác thuốc lá và diêm quẹt ở Paris và khảo cứu các chất gây ung thư của khói thuốc lá. Về nước từ năm 1958, ông giữ nhiều chức vụ trong ngành đại học và trong khảo cứu khoa học. Ông luôn theo dõi và nghiên cứu hóa học hiện đại, làm giáo sư tại trường Đại học khoa học Sài Gòn (nay là trường Đại học tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh). Điều ông đặc biệt quan tâm là đặt nền móng tân tiến cho nền thuật ngữ Việt Nam, tiếp tục công trình mà Hoàng Xuân Hãn đã khởi sự.

Từ năm 1970, ông cùng các đồng nghiệp gây dựng nên ủy ban soạn thảo danh từ chuyên môn, đề ra nguyên tắc soạn thảo danh từ chuyên môn. Dù bận rộn đến đâu, ông cũng vẫn đến chủ trì buổi họp của ủy ban Danh từ vào mỗi sáng thứ 7 tại bộ Giáo dục Sài Gòn. Sau 1975, ông là chủ tịch Hội trí thức yêu nước Thành phố Hồ Chí Minh, giáo sư Đại học Tổng Hợp Thành phố Hồ Chí Minh. Năm 1983 ông mất, thọ 66 tuổi. Giới khoa học, văn hóa và mọi người đều có tình cảm thân thiết đều thương tiếc ông./.

Bài liên quan

CÁC TIN BÀI KHÁC

Khai mạc Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết các dân tộc tỉnh Nghệ An năm 2026

Khai mạc Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết các dân tộc tỉnh Nghệ An năm 2026

Tối 17/11/2026, tại Quảng trường Hồ Chí Minh, tỉnh Nghệ An long trọng tổ chức Lễ khai mạc “Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết các dân tộc tỉnh Nghệ An năm 2026”. Chương trình sẽ diễn ra với nhiều hoạt động phong phú như trưng bày, chiêm bái bảo vật quốc gia Hộp xá lị Phật Tháp Nhạn có niên đại hơn 1.300 năm, không gian trải nghiệm văn hóa, ẩm thực và sản vật đặc trưng của địa phương.
Kết Bình phát huy kinh tế rừng, chung sức xây dựng nông thôn xanh

Kết Bình phát huy kinh tế rừng, chung sức xây dựng nông thôn xanh

Dự Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc tại khu Kết Bình, xã Yên Sơn, chiều 17/11, Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ Phạm Đại Dương đề nghị địa phương đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất, phát huy vai trò người dân trong bảo vệ môi trường và gìn giữ bản sắc văn hóa.
12 thành phố quốc tế hội tụ tại Lễ hội Đèn lồng Hội An

12 thành phố quốc tế hội tụ tại Lễ hội Đèn lồng Hội An

Từ ngày 03 đến 06/12/2026, Lễ hội Đèn lồng quốc tế Hội An lần thứ I năm 2026 với chủ đề “Sắc màu di sản” sẽ chính thức diễn ra tại Quảng trường sông Hoài và khu phố cổ. Sự kiện do UBND thành phố Đà Nẵng chỉ đạo, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì tổ chức nhằm triển khai các nhiệm vụ của Đô thị Di sản sáng tạo Hội An.
GS.TS. Nguyễn Vũ Quốc Huy được bổ nhiệm giữ chức Giám đốc Đại học Huế

GS.TS. Nguyễn Vũ Quốc Huy được bổ nhiệm giữ chức Giám đốc Đại học Huế

Ngày 17/11/2026, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn đã ký Quyết định số 3366/QĐ-BGDĐT bổ nhiệm GS.TS. Nguyễn Vũ Quốc Huy giữ chức Giám đốc ĐH Huế..
Đà Nẵng: Ngày hội Đại đoàn kết thắt chặt tình làng nghĩa xóm ở Vu Gia

Đà Nẵng: Ngày hội Đại đoàn kết thắt chặt tình làng nghĩa xóm ở Vu Gia

Hướng đến kỷ niệm 96 năm Ngày truyền thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các khu dân cư tại xã Vu Gia tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, tạo không gian giao lưu, gìn giữ bản sắc và lan tỏa tinh thần tương thân tương ái.
Chủ tịch Nghệ An chung vui Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc với người dân bản biên giới

Chủ tịch Nghệ An chung vui Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc với người dân bản biên giới

Chung vui ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc với bà con Nhân dân ở bản Piêng Hòm, xã biên giới Nậm Cắn, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải mong muốn cán bộ, đảng viên và toàn thể Nhân dân tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết, đồng lòng, chung sức, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.
Hà Tĩnh rà soát 19 sản phẩm tham gia đánh giá OCOP năm 2026

Hà Tĩnh rà soát 19 sản phẩm tham gia đánh giá OCOP năm 2026

Trong hai ngày 16 và 17/11, Hội đồng đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP cấp tỉnh Hà Tĩnh tổ chức kiểm tra thực tế tại các cơ sở có sản phẩm đề xuất đánh giá, phân hạng OCOP 3 sao, 4 sao đợt 1 năm 2026. Hoạt động nhằm rà soát điều kiện sản xuất, chất lượng sản phẩm và mức độ đáp ứng các tiêu chí theo quy định của Chương trình OCOP.
Đà Nẵng huy động 160 người tuần tra, bảo vệ động vật hoang dã ở Sơn Trà

Đà Nẵng huy động 160 người tuần tra, bảo vệ động vật hoang dã ở Sơn Trà

Trước nguy cơ săn bắt chim hoang dã và khai thác thủy sản trái phép, phường Sơn Trà (TP Đà Nẵng) huy động 160 người thuộc nhiều lực lượng tổ chức tuần tra, kiểm soát, tháo gỡ bẫy, góp phần bảo vệ hệ sinh thái bán đảo Sơn Trà.
Đà Nẵng: Ngày hội Đại đoàn kết gắn kết cộng đồng Hòa Vang

Đà Nẵng: Ngày hội Đại đoàn kết gắn kết cộng đồng Hòa Vang

Hướng đến kỷ niệm 96 năm Ngày truyền thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (18/11/1930 - 18/11/2026), xã Hòa Vang, TP.Đà Nẵng tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, cộng đồng sôi nổi, trong đó Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc tại thôn Nam Thành trở thành điểm nhấn, góp phần thắt chặt tình làng nghĩa xóm và lan tỏa tinh thần xây dựng khu dân cư đoàn kết, văn minh.
Hải Phòng: Kích hoạt kế hoạch diệt chuột trên hơn 223.700 ha năm 2027

Hải Phòng: Kích hoạt kế hoạch diệt chuột trên hơn 223.700 ha năm 2027

Không đợi đến khi đồng ruộng bị tàn phá mới loay hoay khắc phục, Kế hoạch diệt chuột bảo vệ sản xuất trồng trọt năm 2027 vừa được Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng ban hành đã cho thấy bước chuyển rõ nét trong tư duy quản trị rủi ro nông nghiệp: lấy phòng ngừa chủ động làm gốc, lấy sự đồng bộ làm sức mạnh và lấy an toàn sinh thái làm thước đo bền vững.
Lâm Đồng: Tăng cường thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn trường học

Lâm Đồng: Tăng cường thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn trường học

UBND tỉnh Lâm Đồng vừa ban hành Công văn chỉ đạo tăng cường thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn trường học trên địa bàn tỉnh.
Quảng Ngãi: Chủ tịch UBND tỉnh dự Ngày hội Đại đoàn kết tại thôn An Hoài

Quảng Ngãi: Chủ tịch UBND tỉnh dự Ngày hội Đại đoàn kết tại thôn An Hoài

Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Đức Tâm dự Ngày hội Đại đoàn kết tại thôn An Hoài, xã Mỏ Cày, ghi nhận kết quả xây dựng khu dân cư và chăm lo an sinh xã hội.
XEM THÊM
phu-my
dam-ca-mau-15-nam-vi-hoa
cuoc-thi-viet
dam-ca-mau-chi-vi-hoa
Based on MasterCMS Ultimate Edition 2026 v2.9
Quay về đầu trang
Giao diện máy tính