ki-niem-15-voaa
Thứ hai 23/11/2026 02:30Thứ hai 23/11/2026 02:30 Hotline: 0326.050.977Hotline: 0326.050.977 Email: toasoan@tapchihuucovietnam.vnEmail: [email protected]

Tag

Năm mới nói chuyện cũ

Những văn nghệ sỹ, trí thức tuổi Tỵ

Tăng
aa
Giảm
Chia sẻ Facebook
Bình luận
In bài viết
Văn nghệ sĩ ở Việt Nam những người chuyên sáng tác, sáng tạo và thể hiện, trình diễn các tác phẩm văn học - nghệ thuật. Họ là những trí thức nổi tiếng mà sự nghiệp của họ có ảnh hưởng sâu sắc đến xã hội.

Đào Tấn - Sinh năm Ất Tỵ 1845

Đào Tấn sinh năm Ất Tỵ 1845, mất năm Đinh Mùi 1907. Ông quê ở làng Vĩnh Thạnh, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định. Lúc nhỏ ông là học trò của cụ tú Nguyễn Diêu, tác giả của nhiều vở tuồng có tiếng. Chịu ảnh hưởng của thầy học nên ông đã tập viết tuồng từ thuở còn bé. Năm 22 tuổi, ông đậu cử nhân, 4 năm sau ông làm Hiệu thư ở Huế, chuyên soạn các vở tuồng theo lệnh vua Tự Đức. Năm 1874, ông được bổ làm Tri phủ Quảng Trạch, sau thăng Thừa chỉ, Thị độc, rồi Phủ doãn tỉnh Thừa thiên. Khi vua Tự Đức mất (năm 1883), ông cáo quan về nhà, nhưng sau đó lại ra làm quan dưới triều Đồng Khánh. Năm 1889, ông được bổ làm Tổng đốc An - Tĩnh (Nghệ An - Hà Tĩnh), rồi lần lượt làm Thượng thư bộ Công, bộ Binh, bộ Hình.

Những văn nghệ sỹ, trí thức tuổi Tỵ
Chân dung Đào Tấn.

Vì mâu thuẫn với tên việt gian Nguyễn Thân, Thượng thư bộ Lại, một kẻ thân Pháp, ông xin về hưu khoảng năm 1902. Ông nổi tiếng thanh liêm, công minh, đuợc hầu hết sĩ phu trọng vọng, lại giỏi văn chương, thích soạn tuồng hát.Chính ông lập ra môn hát bộ ở Bình Định. Tại quê nhà có lập một trường dạy kịch nghệ gọi là Học bộ đình. Ông mất năm 1907, thọ 62 tuổi.

Nguyễn Bá Học - Sinh năm Đinh Tỵ 1857

Những văn nghệ sỹ, trí thức tuổi Tỵ
Chân dung Nguyễn Bá Học.

Nguyễn Bá Học là nhà văn, quê ở làng Nhân Mục, huyện Thanh Trì, tỉnh Hà Đông (nay là xã Nhân Chính, huyện Từ Liêm, ngoại thành Hà Nội). Ông theo đuổi nghiệp văn chương năm 1918 bằng việc viết truyện ngắn, chính luận và chọn dịch các bài Hán văn, Pháp văn đăng ở Tạp chí Nam Phong, Tạp chí Đông Dương. Ông được giới văn học đánh giá là một trong hai cây bút đầu tiên viết truyện ngắn hiện đại bằng Quốc ngữ trong văn học Việt Nam. Trong vòng ba năm (từ năm 1918 đến 1921), ông viết 7 truyện ngắn đăng trên Tạp chí Nam Phong. Nguyễn Bá Học nổi tiếng với câu nói: "Đường đi khó không khó vì ngăn sông cách núi, mà khó vì lòng người ngại núi e sông". Ông mất năm Đinh Mùi 1907.

Tống Hữu Định- Sinh năm Kỷ Tỵ 1869

Những văn nghệ sỹ, trí thức tuổi Tỵ
Tống Hữu Định người "khai sơn phá thạch" nghệ thuật cải lương.

Tống Hữu Định là người khởi xướng bộ môn ca kịch cải lương, hiệu Tịnh Trai, tục gọi là Thầy Phó Mười Hai (vì ông làm phó tổng và là người con thứ 12 trong gia đình); quê quán ở làng Long Châu, tỉnh Vĩnh Long. Ông nổi tiếng là người hào hoa, say mê âm nhạc dân tộc. Chính ông là người có sáng kiến khai sinh ra điệu hát "ca ra bộ" (năm 1914) - tiền thân của nghệ thuật hát cải lương sau này. Trong lịch sử bộ môn hát cải lương Nam bộ, các nhà nghiên cứu đã dành cho ông một chỗ đứng quan trọng trong sự hình thành và phát triển của bộ môn này. Ông mất năm Nhâm Thân 1932.

Nhà thơ Thâm Tâm - Sinh năm Đinh Tỵ 1917

Những văn nghệ sỹ, trí thức tuổi Tỵ
Chân dung nhà thơ Thâm Tâm.

Nhà thơ Thâm Tâm tên thật là Nguyễn Tuấn Trình, sinh năm Đinh Tỵ 1917 ở thị xã Hải Dương. Năm 1938, ông vẽ tranh và sáng tác văn học. Từ những năm 1940, ông tham gia viết báo, viết văn và thường được đăng tải trên Tiểu thuyết thứ bảy, Ngày nay, Tiểu thuyết thứ năm và Truyền bá quốc ngữ, Phổ thông bán nguyệt san. Sau Cách mạng tháng Tám 1945, Thâm Tâm tham gia văn hóa Cứu quốc, ở trong Ban biên tập Báo Tiên Phong (1945-1946); sau đó ông nhập ngũ, làm thư ký tòa soạn Báo Vệ quốc quân (sau là Báo Quân đội Nhân dân). Trong số các tác phẩm của ông, “Tống biệt hành” là một thi phẩm nổi tiếng với một phong cách thơ hòa hợp giữa cổ điển và hiện đại, thể hiện hào khí yêu nước rất cao. Ông mất năm Canh Dần 1950

Nhà văn Nam Cao – Sinh năm Đinh Tỵ 1917

Những văn nghệ sỹ, trí thức tuổi Tỵ
Chân dung nhà văn Nam Cao (trên bìa sách).

Nam Cao tên thật là Trần Hữu Trí, sinh năm Đinh Tỵ 1917, mất năm Tân Mão 1951 tại làng Đại Hoàng, Cao Đà, huyện Nam Song nay là xã Nhân Hậu, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam. Trước Cách mạng tháng Tám, ông dạy học tư, sáng tác văn học, nổi tiếng với các truyện ngắn, tiểu thuyết xã hội. Năm 1943, ông gia nhập Hội văn hóa cứu quốc, Cách mạng tháng Tám bùng nổ, ông tham gia hoạt động tích cực ở quê ông. Năm 1946 nhập đoàn quân Nam tiến vào miền nam Trung bộ. Trong kháng chiến chống Pháp, ông làm công tác tuyên truyền, báo chí và văn nghệ ở Việt Bắc. Ngày 30/11/1951 ông hi sinh tại bốt Hoàng Đan, Gia Viễn, Ninh Bình trên đường đi công tác vào vùng địch. Các tác phẩm chính của ông đã được xuất bản: Chí phèo, Sống mòn, Đôi mắt, truyện ngắn Nam Cao,...

Lê Văn Thới - Sinh năm Đinh Tỵ 1917

Những văn nghệ sỹ, trí thức tuổi Tỵ
Nhà khoa học Lê Văn Thới.

Lê Văn Thới sinh năm Đinh Tỵ 1917, mất năm Quý Hợi 1983. Là một Giáo sư, quê ở Gò Dâu, Tây Ninh. Năm 1942, Lê Văn Thới đỗ cử nhân khoa Lí Hóa, rồi đỗ đầu kĩ sư hóa học (1943). Đến 1947 ông đỗ tiến sĩ quốc gia, hạng tối danh dự với lời ban khen của Hội đồng giám khảo. Từ 1947-1956 ông phụ trách nhiều đề tài Hóa học hữu cơ cơ cấu, là Trưởng ban khảo cứu cây thông của viện Đại học Bordeaux Pháp.

Từ 1956-1958, ông làm trưởng phòng khảo cứu sinh học tại Sở khai thác thuốc lá và diêm quẹt ở Paris và khảo cứu các chất gây ung thư của khói thuốc lá. Về nước từ năm 1958, ông giữ nhiều chức vụ trong ngành đại học và trong khảo cứu khoa học. Ông luôn theo dõi và nghiên cứu hóa học hiện đại, làm giáo sư tại trường Đại học khoa học Sài Gòn (nay là trường Đại học tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh). Điều ông đặc biệt quan tâm là đặt nền móng tân tiến cho nền thuật ngữ Việt Nam, tiếp tục công trình mà Hoàng Xuân Hãn đã khởi sự.

Từ năm 1970, ông cùng các đồng nghiệp gây dựng nên ủy ban soạn thảo danh từ chuyên môn, đề ra nguyên tắc soạn thảo danh từ chuyên môn. Dù bận rộn đến đâu, ông cũng vẫn đến chủ trì buổi họp của ủy ban Danh từ vào mỗi sáng thứ 7 tại bộ Giáo dục Sài Gòn. Sau 1975, ông là chủ tịch Hội trí thức yêu nước Thành phố Hồ Chí Minh, giáo sư Đại học Tổng Hợp Thành phố Hồ Chí Minh. Năm 1983 ông mất, thọ 66 tuổi. Giới khoa học, văn hóa và mọi người đều có tình cảm thân thiết đều thương tiếc ông./.

Bài liên quan

CÁC TIN BÀI KHÁC

Đắk Lắk lan tỏa sắc màu văn hóa, thắt chặt thêm khối đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026

Đắk Lắk lan tỏa sắc màu văn hóa, thắt chặt thêm khối đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026

Trong không khí phấn khởi, Tuần Văn hóa Đại đoàn kết toàn dân tộc tỉnh Đắk Lắk năm 2026 chính thức khai mạc, mở đầu chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao và trải nghiệm cộng đồng diễn ra đến ngày 24/11. Sự kiện trở thành điểm hẹn văn hóa ý nghĩa, thu hút sự quan tâm của đông đảo người dân và du khách.
Hải Phòng: Gỡ vướng đầu tư, tạo đà phát triển ba phường An Dương, An Hải, An Phong

Hải Phòng: Gỡ vướng đầu tư, tạo đà phát triển ba phường An Dương, An Hải, An Phong

Thu ngân sách vượt dự toán, giải ngân đầu tư công đạt kết quả tích cực, song vướng mắc về mặt bằng, đất tái định cư và thủ tục đầu tư vẫn ảnh hưởng đến tiến độ một số dự án tại các phường An Dương, An Hải, An Phong. Tháo gỡ những điểm nghẽn này là nhiệm vụ trọng tâm để các địa phương hoàn thành kế hoạch năm 2026, chuẩn bị nguồn lực phát triển năm 2027.
Đà Nẵng phát hiện đàn voi 9 cá thể giữa đại ngàn Quế Phước

Đà Nẵng phát hiện đàn voi 9 cá thể giữa đại ngàn Quế Phước

Những dấu chân in trên nền đất ẩm, dấu phân còn mới cùng các dấu tích thực vật bị tác động đang hé lộ hành trình kiếm ăn của đàn voi 9 cá thể tại vùng rừng xã Quế Phước, TP Đà Nẵng.
Nghệ An: 100% xã, phường hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai

Nghệ An: 100% xã, phường hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai

Đến nay, 130 xã, phường tỉnh Nghệ An đã hoàn thành 100% khối lượng thửa đất thuộc nhóm 3 theo chỉ tiêu được giao. Địa phương này phấn đấu sẽ khép kín dữ liệu đất đai trên địa bàn trong năm 2026, bảo đảm tiêu chí “đúng - đủ - sạch - sống”.
Lâm Đồng: Hơn 600 tàu cá chưa được cấp hoặc hết hạn giấy phép khai thác thủy sản

Lâm Đồng: Hơn 600 tàu cá chưa được cấp hoặc hết hạn giấy phép khai thác thủy sản

Toàn tỉnh Lâm Đồng có 611 tàu cá chưa được cấp hoặc đã hết hạn giấy phép khai thác thủy sản, 443 tàu hết hạn giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật. Trước thực trạng này, Ban Chỉ đạo chống khai thác IUU tỉnh yêu cầu các địa phương khẩn trương rà soát, quản lý chặt chẽ và kiên quyết không để tàu cá không đủ điều kiện xuất bến hoạt động.
Ea Kao tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết năm 2026, lan tỏa bản sắc văn hóa và quảng bá OCOP

Ea Kao tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết năm 2026, lan tỏa bản sắc văn hóa và quảng bá OCOP

Ngày 22/11, phường Ea Kao, tỉnh Đắk Lắk tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết và Văn hóa các dân tộc năm 2026 với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao, ẩm thực truyền thống và trưng bày sản phẩm OCOP, góp phần bảo tồn bản sắc dân tộc, quảng bá nông sản và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.
Đắk Lắk thúc đẩy liên kết, phát triển chuỗi giá trị ngành chanh dây theo hướng bền vững

Đắk Lắk thúc đẩy liên kết, phát triển chuỗi giá trị ngành chanh dây theo hướng bền vững

Trung tâm Khuyến nông tỉnh Đắk Lắk phối hợp với các địa phương tổ chức Tọa đàm khuyến nông với chủ đề “Phát triển chuỗi giá trị chanh dây theo hướng bền vững trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk”. Tọa đàm tập trung đánh giá thực trạng sản xuất, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân, hướng đến xây dựng vùng nguyên liệu chất lượng, ổn định đầu ra cho sản phẩm.
Quảng Trị: Phát triển du lịch nông thôn trong xây dựng nông thôn mới

Quảng Trị: Phát triển du lịch nông thôn trong xây dựng nông thôn mới

UBND tỉnh Quảng Trị vừa ban hành Kế hoạch về triển khai thực hiện nội dung phát triển du lịch nông thôn trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030 trên địa bàn…
Quảng bá, xúc tiến du lịch Quảng Trị qua điện ảnh Bollywood, Ấn Độ

Quảng bá, xúc tiến du lịch Quảng Trị qua điện ảnh Bollywood, Ấn Độ

UBND tỉnh Quảng Trị vừa ban hành kế hoạch tổ chức Chương trình quảng bá, xúc tiến du lịch Quảng Trị qua điện ảnh Bollywood, Ấn Độ, với nhiều hoạt động khảo sát điểm đến, kết nối doanh nghiệp và xúc tiến hợp tác phát triển du lịch.
Hào khí 80 năm Lực lượng vũ trang thành phố Cảng

Hào khí 80 năm Lực lượng vũ trang thành phố Cảng

Tối ngày 20/11, tại Trung tâm Hội nghị thành phố, Thành ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hải Phòng long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Lực lượng vũ trang (LLVT) thành phố (20/11/1946 – 20/11/2026) và đón nhận các phần thưởng cao quý của Đảng, Nhà nước. Sự kiện không chỉ là dịp ôn lại chặng đường lịch sử vẻ vang, đầy hy sinh gian khổ nhưng vô cùng oanh liệt của quân và dân đất Cảng, mà còn khẳng định quyết tâm xây dựng LLVT thành phố cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại trong giai đoạn phát triển mới.
Trường Cao đẳng Y tế Phú Thọ củng cố nguồn lực đào tạo sau sáp nhập

Trường Cao đẳng Y tế Phú Thọ củng cố nguồn lực đào tạo sau sáp nhập

Sáp nhập Trường Trung cấp Y tế Hòa Bình vào Trường Cao đẳng Y tế Phú Thọ mở thêm điều kiện tập trung đội ngũ, cơ sở vật chất và kinh nghiệm đào tạo. Nhiệm vụ trước mắt là ổn định tổ chức, bảo đảm quyền lợi người học và duy trì hoạt động thông suốt, đồng thời chuẩn bị cho định hướng phát triển dài hạn.
Đặc khu Phú Quý tăng cường quản lý đội tàu, quyết liệt chống khai thác IUU

Đặc khu Phú Quý tăng cường quản lý đội tàu, quyết liệt chống khai thác IUU

Tăng cường quản lý tàu cá, kiểm soát hoạt động khai thác, xử lý nghiêm vi phạm hành chính và đẩy mạnh chuyển đổi nghề cho ngư dân là những nhiệm vụ trọng tâm đang được Đặc khu Phú Quý triển khai nhằm góp phần cùng cả nước tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC) đối với thủy sản Việt Nam.
XEM THÊM
phu-my
dam-ca-mau-15-nam-vi-hoa
cuoc-thi-viet
dam-ca-mau-chi-vi-hoa
Based on MasterCMS Ultimate Edition 2026 v2.9
Quay về đầu trang
Giao diện máy tính