Nâng cao chất lượng công tác giám định tư pháp trong lĩnh vực trồng trọt và bảo vệ thực vật

Hội nghị công chức Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Lâm Đồng - Ảnh minh họa

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác này vẫn gặp khó khăn do hạn chế về trang thiết bị, quy trình chuyên môn và điều kiện thực hiện, đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao năng lực đội ngũ giám định viên.

Theo báo cáo của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, đến tháng 10/2026, đơn vị có 12 công chức được bổ nhiệm giám định viên tư pháp và cấp thẻ giám định viên tư pháp trong lĩnh vực nông nghiệp. Đội ngũ này thường xuyên được rà soát, củng cố, kiện toàn; có phẩm chất đạo đức và trình độ chuyên môn đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

Trong quá trình thực hiện, Chi cục quan tâm việc tiếp nhận, xử lý các yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền theo đúng chức năng, phạm vi chuyên môn và trách nhiệm được giao. Công tác giám định tập trung vào những nội dung như xác định tuổi cây trồng, đánh giá thiệt hại đối với cây bị chặt hạ, phân tích mẫu phân bón và xác định các đặc điểm liên quan đến đất sản xuất nông nghiệp.

Tiếp nhận 15 yêu cầu giám định tư pháp

Theo thống kê từ ngày 01/01/2023 đến ngày 31/8/2026, Chi cục tiếp nhận tổng cộng 15 yêu cầu trưng cầu giám định tư pháp của cơ quan cảnh sát điều tra và tòa án. Trong đó, giai đoạn từ ngày 01/01/2023 đến ngày 30/4/2026 có 12 yêu cầu; giai đoạn từ ngày 01/5/2026 đến ngày 31/8/2026 phát sinh thêm 3 yêu cầu.

Trong tổng số 15 yêu cầu, đơn vị đã ban hành 12 kết luận giám định lần đầu, đang giải quyết 1 yêu cầu và từ chối thực hiện 2 yêu cầu bằng văn bản, có nêu rõ lý do. Ngoài ra, có 1 yêu cầu chưa nhận được đầy đủ hồ sơ, tài liệu hoặc phải đề nghị cơ quan tố tụng cung cấp, bổ sung. Báo cáo cũng ghi nhận không phát sinh yêu cầu giám định lại và không có trường hợp thay đổi thành viên giám định.

Nội dung các vụ việc cho thấy hoạt động giám định có liên quan trực tiếp đến những tranh chấp, vụ án trong sản xuất nông nghiệp. Nhiều yêu cầu tập trung xác định tuổi cây trên đất đang tranh chấp hoặc khiếu kiện; một số vụ việc cần đánh giá thiệt hại đối với cây cao su bị cắt ngọn, cây trồng bị chặt hạ hoặc xác định đặc điểm của vật tư nông nghiệp.

Đối với công tác định giá tài sản trong giải quyết vụ án, vụ việc, Chi cục tiếp nhận 11 hồ sơ trong kỳ báo cáo. Trong đó, 7 hồ sơ đã có kết luận định giá, 3 hồ sơ có văn bản từ chối và 1 hồ sơ được Công an phường Bảo Lộc liên hệ đề nghị rút do cấp xã đã thực hiện. Các tài sản được yêu cầu định giá gồm cây trồng, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, phản ánh sự đa dạng của những vụ việc cần chuyên môn ngành nông nghiệp tham gia xác minh, đánh giá.

Thiếu trang thiết bị, khó khăn trong giám định

Bên cạnh kết quả đạt được, Chi cục đánh giá công tác giám định tư pháp vẫn còn những hạn chế. Phần lớn giám định viên tại các sở, ngành làm việc theo chế độ kiêm nhiệm, chưa được đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên sâu một cách bài bản. Vì vậy, việc xử lý một số hồ sơ phức tạp còn thụ động, chủ yếu dựa vào kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm thực tế.

Một khó khăn đáng chú ý là điều kiện cơ sở vật chất, phương tiện và trang thiết bị phục vụ giám định chưa được bảo đảm. Đơn vị chưa có đủ máy móc cần thiết để phân tích, xác định chính xác một số chỉ tiêu theo yêu cầu trưng cầu. Trong khi đó, việc thiếu các hướng dẫn chi tiết về quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn, định mức và quy trình áp dụng trong giám định tư pháp lĩnh vực nông nghiệp cũng gây khó khăn cho quá trình thực hiện.

Thực tế, một số yêu cầu đã phải từ chối do không đủ điều kiện chuyên môn, kỹ thuật. Có trường hợp cần xác định tuổi cây hoặc thời điểm cây bị chặt hạ nhưng đơn vị không được trang bị thiết bị cần thiết. Đối với vụ việc liên quan đến 371 cây cao su bị cắt ngọn, khoảng cách giữa thời điểm xảy ra sự việc và thời điểm đề nghị giám định khiến hiện trường không còn nguyên vẹn; cây cao su cũng có khả năng phục hồi sau khi bị cắt ngọn, gây khó khăn trong việc xác định tỷ lệ thiệt hại.

Ngoài ra, hiện trường giám định ở một số vụ việc nằm tại vùng xa, đi lại khó khăn; dấu vết có thể bị tác động bởi thời tiết và các điều kiện ngoại cảnh. Khối lượng công việc lớn trong khi thời gian yêu cầu ban hành kết luận ngắn cũng tạo thêm áp lực cho đội ngũ thực hiện.

Tăng cường đào tạo và hoàn thiện điều kiện giám định

Để nâng cao hiệu quả công tác, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đề xuất tăng cường phổ biến, tập huấn các quy định pháp luật về giám định tư pháp; chú trọng bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên sâu cho giám định viên, đặc biệt là người được trưng cầu giám định theo từng vụ việc.

Đơn vị cũng kiến nghị cấp có thẩm quyền công bố danh mục quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn, định mức và quy trình áp dụng đối với hoạt động giám định tư pháp trong lĩnh vực nông nghiệp. Đồng thời, cần bố trí cơ sở vật chất, phương tiện và thiết bị cần thiết để phục vụ việc kiểm tra, phân tích, đánh giá cây trồng.

Việc từng bước tháo gỡ những khó khăn trên sẽ góp phần nâng cao tính chính xác, khách quan và kịp thời của kết luận giám định, đáp ứng tốt hơn yêu cầu giải quyết các vụ án, vụ việc liên quan đến lĩnh vực trồng trọt và bảo vệ thực vật trên địa bàn tỉnh./.