Lâm Đồng duy trì đà tăng trưởng trồng trọt, chủ động ứng phó nguy cơ thiếu nước

Sản xuất trồng trọt tại Lâm Đồng tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, với các vùng chuyên canh rau, hoa, cà phê và cây ăn quả được mở rộng, gắn với yêu cầu nâng cao chất lượng nông sản và sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên - Ảnh minh họa

Theo báo cáo của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Lâm Đồng, tổng diện tích gieo trồng cả năm ước đạt hơn 1,066 triệu ha, bằng khoảng 100,2% kế hoạch và tăng 1,7% so với năm 2025. Kết quả này cho thấy quy mô sản xuất trồng trọt tiếp tục được duy trì, với nhiều ngành hàng chủ lực đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu nông nghiệp của tỉnh.

Trong đó, rau các loại dự kiến đạt 96.600 ha, sản lượng khoảng 3,05 triệu tấn; hoa đạt 12.610 ha, tương ứng khoảng 5,18 tỷ cành. Cà phê tiếp tục là cây trồng có quy mô lớn với diện tích khoảng 335.178 ha, sản lượng ước đạt hơn 1,08 triệu tấn. Đối với cây lúa, diện tích gieo trồng cả năm dự kiến đạt 167.900 ha, sản lượng khoảng 1,049 triệu tấn.

Ở nhóm cây ăn quả, sầu riêng tiếp tục cho thấy sức sản xuất đáng kể. Diện tích cây trồng này ước đạt hơn 47.325 ha, sản lượng khoảng 360.939 tấn, tăng 18,7% so với năm trước. Trong khi đó, cây điều vẫn gặp khó khăn khi diện tích dự kiến đạt khoảng 45.765 ha, sản lượng khoảng 36.184 tấn, thấp hơn kế hoạch. Một phần diện tích điều đã được người dân chuyển sang các loại cây trồng có hiệu quả kinh tế cao hơn.

Cùng với duy trì diện tích, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng và ứng dụng công nghệ đang được đẩy mạnh. Đến thời điểm báo cáo, toàn tỉnh đã chuyển đổi, trồng mới 8.145,5 ha trong tổng số 8.419,1 ha theo kế hoạch, đạt 96,8%. Trong đó, hơn 5.082 ha được chuyển đổi từ đất lúa sang các loại cây trồng khác.

Diện tích sản xuất theo hướng nông nghiệp công nghệ cao đạt khoảng 111.900 ha, tương đương 94% kế hoạch; diện tích ứng dụng nông nghiệp thông minh khoảng 1.400 ha. Tỉnh cũng đã công nhận 16 vùng sản xuất trồng trọt ứng dụng công nghệ cao.

Những con số này phản ánh nỗ lực nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sử dụng đất. Tuy nhiên, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng cần gắn với điều kiện thổ nhưỡng, khả năng cung cấp nước và nhu cầu thị trường, tránh phát triển tự phát theo biến động giá cả, dẫn đến mất cân đối cung cầu hoặc gây áp lực lên tài nguyên đất và nước.

Một hướng đi khác đang được chú trọng là chuẩn hóa vùng sản xuất và truy xuất nguồn gốc nông sản. Đến nay, Lâm Đồng đã cấp 1.640 mã số vùng trồng với tổng diện tích hơn 54.550 ha, cùng 549 mã số cơ sở đóng gói. Trong đó, 1.094 mã số vùng trồng và 453 mã số cơ sở đóng gói đã được nước nhập khẩu phê duyệt phục vụ xuất khẩu.

Việc mở rộng mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói không chỉ tạo điều kiện tiếp cận thị trường mà còn đặt ra yêu cầu duy trì nghiêm quy trình sản xuất, kiểm soát sinh vật gây hại, sử dụng vật tư đúng quy định và bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc. Đây là những yếu tố quan trọng để nâng cao uy tín nông sản, nhất là đối với các thị trường có yêu cầu cao.

Trong công tác bảo vệ thực vật, tình hình dịch hại trên cây trồng trong 10 tháng đầu năm cơ bản được kiểm soát. Tuy vậy, một số đối tượng như bệnh đạo ôn trên lúa, bệnh xì mủ thối rễ trên sầu riêng, bọ xít muỗi trên điều, mọt đục cành trên cà phê và ốc sên trên thanh long có xu hướng gia tăng. Công tác điều tra, dự báo và hướng dẫn phòng trừ vì thế tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong việc hạn chế thiệt hại, bảo vệ năng suất và chất lượng nông sản.

Đáng chú ý, công tác quản lý vật tư nông nghiệp vẫn cần được tăng cường. Trong năm, cơ quan chuyên môn đã tổ chức 27 cuộc kiểm tra tại 168 cơ sở, lấy mẫu phân bón và thuốc bảo vệ thực vật để kiểm tra chất lượng. Tổng số tiền xử phạt được báo cáo là hơn 925,9 triệu đồng. Kết quả kiểm tra cũng ghi nhận một số mẫu phân bón, thuốc bảo vệ thực vật không đạt chất lượng.

Việc kiểm soát vật tư đầu vào có ý nghĩa trực tiếp đối với hiệu quả sản xuất, sức khỏe người sử dụng và môi trường canh tác. Phân bón, thuốc bảo vệ thực vật không bảo đảm chất lượng hoặc bị sử dụng sai cách có thể làm tăng chi phí, ảnh hưởng đến đất, nước và chất lượng nông sản. Do đó, cùng với kiểm tra, xử lý vi phạm, cần tiếp tục hướng dẫn nông dân sử dụng vật tư đúng kỹ thuật, ưu tiên các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp và giảm phụ thuộc vào hóa chất khi có giải pháp thay thế phù hợp.

Bên cạnh những kết quả đạt được, sản xuất trồng trọt vẫn đối mặt với không ít thách thức. Theo đánh giá của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, ảnh hưởng của mưa lũ cuối năm 2025 đã tác động đến tiến độ sản xuất vụ Đông Xuân 2025–2026. Trong thời gian tới, nguy cơ thiếu nước phục vụ sản xuất do ảnh hưởng của El Nino cũng là vấn đề cần chủ động ứng phó.

Ở một số vùng sản xuất, vườn cây lâu năm đã già cỗi, năng suất giảm nhưng việc cải tạo, tái canh đòi hỏi vốn đầu tư lớn và thời gian kiến thiết kéo dài. Trong khi đó, liên kết giữa người sản xuất với doanh nghiệp thu mua, chế biến chưa thực sự chặt chẽ; bảo quản sau thu hoạch và chế biến sâu còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng nâng cao giá trị gia tăng của nông sản.

Trong ba tháng cuối năm, ngành trồng trọt Lâm Đồng tập trung chăm sóc, thu hoạch cây trồng vụ Mùa, chuẩn bị sản xuất vụ Đông Xuân 2026–2027, hướng dẫn phục hồi vườn sầu riêng sau thu hoạch và triển khai thu hoạch cà phê niên vụ 2026. Cùng với đó là tăng cường dự báo dịch hại, hoàn thiện các đề án phát triển vùng chuyên canh, nông nghiệp công nghệ cao và phương án chuyển đổi những cây trồng kém hiệu quả.

Đặc biệt, việc chủ động các giải pháp ứng phó nguy cơ thiếu hụt nguồn nước cần được đặt song song với mục tiêu tăng trưởng. Bảo đảm nước tưới, sử dụng tiết kiệm tài nguyên, lựa chọn cơ cấu cây trồng phù hợp và nâng cao hiệu quả canh tác sẽ góp phần giảm rủi ro cho người sản xuất.

Duy trì tăng trưởng không chỉ nằm ở diện tích gieo trồng hay sản lượng thu hoạch, mà còn ở khả năng tạo ra nông sản chất lượng, ổn định đầu ra và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Đây sẽ là những yếu tố quyết định để ngành trồng trọt Lâm Đồng phát huy lợi thế, nâng cao giá trị sản xuất và hướng tới phát triển bền vững trong những năm tiếp theo./.