Lâm Đồng thu gom hơn 3,15 triệu tấn phụ phẩm trồng trọt

Thu gom phụ phẩm và bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng là một trong những giải pháp giảm chất thải, bảo vệ đất, nước và môi trường sản xuất nông nghiệp

Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Lâm Đồng, trong ba năm thực hiện Quyết định số 1251/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, công tác quản lý chất thải phát sinh từ hoạt động trồng trọt được từng bước gắn với nhiệm vụ sản xuất và bảo vệ thực vật.

Thay vì chỉ tập trung vào xử lý khi chất thải đã phát sinh, ngành trồng trọt chú trọng hơn đến phòng ngừa từ đồng ruộng, từ việc hướng dẫn nông dân sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn, hiệu quả đến thu gom bao gói sau sử dụng và tận dụng phụ phẩm cây trồng.

Đến nay, toàn tỉnh đã xây dựng 23 kho lưu chứa tạm thời bao gói thuốc bảo vệ thực vật và 4.810 bể chứa. Tuy nhiên, trong số này có 830 bể đã xuống cấp, hư hỏng, chỉ còn 3.980 bể đang được sử dụng.

Lượng bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng được thu gom, xử lý đúng quy định đạt 103 tấn trên tổng số 267 tấn phát sinh, tương đương 38,6%. Con số này cho thấy một lượng đáng kể bao bì thuốc bảo vệ thực vật vẫn chưa được đưa vào quy trình thu gom, xử lý phù hợp.

Đây là loại chất thải cần được kiểm soát chặt chẽ bởi nếu bị bỏ lại trên đồng ruộng, kênh mương hoặc khu vực sản xuất, bao bì sau sử dụng có thể trở thành nguồn phát sinh nguy cơ đối với đất và nước. Việc thu gom đúng nơi, lưu giữ và xử lý đúng quy định vì vậy không chỉ là vấn đề vệ sinh đồng ruộng mà còn liên quan trực tiếp đến chất lượng môi trường sản xuất nông nghiệp.

Trong khi đó, phụ phẩm trồng trọt có quy mô lớn hơn rất nhiều. Tổng lượng phụ phẩm phát sinh được báo cáo ở mức hơn 4,81 triệu tấn, trong đó khoảng 3,15 triệu tấn đã được thu gom, xử lý, đạt 65,6%.

Khoảng cách giữa hai nhóm chất thải cũng cho thấy một vấn đề đáng chú ý: phụ phẩm cây trồng có nhiều khả năng được tận dụng, tái sử dụng hoặc đưa vào các mô hình sản xuất tuần hoàn, trong khi bao gói thuốc bảo vệ thực vật cần một quy trình thu gom và xử lý chuyên biệt hơn.

Cùng với việc xây dựng hạ tầng thu gom, công tác điều tra, dự tính và dự báo sinh vật gây hại được Chi cục duy trì thường xuyên. Tình hình phát sinh, diễn biến và nguy cơ gây hại được theo dõi, tổng hợp và hướng dẫn phòng trừ nhằm giúp người sản xuất chủ động xử lý dịch hại ngay từ sớm.

Cách tiếp cận này có ý nghĩa không nhỏ đối với môi trường. Khi dịch hại được phát hiện và cảnh báo kịp thời, người sản xuất có thêm cơ sở lựa chọn biện pháp phòng trừ phù hợp, qua đó hạn chế việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật không cần thiết và giảm nguy cơ tồn dư hóa chất trong đất, nước và nông sản.

Trong ba năm qua, nội dung bảo vệ môi trường cũng được lồng ghép vào các chương trình khuyến nông, tập huấn và chuyển giao kỹ thuật. Mỗi năm, ngành trồng trọt tổ chức khoảng 40-50 lớp tuyên truyền, tập huấn cho 2.000-2.500 lượt nông dân về thu gom phụ phẩm, bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng và sử dụng vật tư nông nghiệp an toàn.

Những hoạt động này đang góp phần thay đổi nhận thức về chất thải trên đồng ruộng. Tuy nhiên, việc thu gom bao gói thuốc bảo vệ thực vật tại một số địa bàn vẫn gặp khó khăn do cơ sở hạ tầng, điểm thu gom và kinh phí phục vụ thu gom, vận chuyển, xử lý chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu thực tế.

Đây cũng là nguyên nhân khiến tỷ lệ bao gói thuốc bảo vệ thực vật được thu gom, xử lý đúng quy định còn thấp so với lượng phát sinh.

Trong giai đoạn 2026-2030, ngành trồng trọt Lâm Đồng định hướng tiếp tục kiểm soát chất thải từ sản xuất ngay từ khâu đầu vào. Một trong những trọng tâm là duy trì điều tra, dự báo sinh vật gây hại để giúp người dân phòng ngừa sớm, đồng thời đẩy mạnh quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), quản lý sức khỏe cây trồng (IPHM), các biện pháp sinh học, sinh thái và kỹ thuật canh tác nhằm giảm phụ thuộc vào thuốc bảo vệ thực vật hóa học.

Cùng với đó, các mô hình nông nghiệp xanh, nông nghiệp tuần hoàn, tận dụng phụ phẩm cây trồng và sử dụng hiệu quả tài nguyên sẽ được khuyến khích. Tại các vùng sản xuất tập trung, hệ thống bể chứa và điểm thu gom bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng cũng được định hướng bổ sung, hoàn thiện để tạo thuận lợi cho người dân đưa chất thải vào đúng quy trình.

Nếu phụ phẩm cây trồng được xem là một nguồn tài nguyên có thể quay trở lại phục vụ sản xuất, thì bao gói thuốc bảo vệ thực vật cần được kiểm soát như một dòng chất thải riêng biệt. Cả hai đều bắt đầu từ đồng ruộng nhưng đòi hỏi cách quản lý khác nhau.

Với một tỉnh có quy mô sản xuất nông nghiệp lớn như Lâm Đồng, việc giảm lượng chất thải phát sinh, tăng tỷ lệ thu gom và tái sử dụng phụ phẩm, đồng thời kiểm soát chặt bao gói thuốc bảo vệ thực vật sẽ góp phần bảo vệ đất, nguồn nước và hệ sinh thái nông nghiệp. Đây cũng là nền tảng để quá trình chuyển đổi sang sản xuất xanh, tuần hoàn và bền vững không chỉ dừng ở phương thức canh tác mà được thể hiện xuyên suốt từ sản xuất đến quản lý chất thải./.