Lâm Đồng phát triển chuỗi giá trị và nâng cao sức cạnh tranh của nông sản

Nông dân ở Lâm Đồng thu hoạch mắc ca

Theo báo cáo của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, giai đoạn 2021-2025, ngành nông nghiệp địa phương đạt nhiều kết quả tích cực. Tốc độ tăng trưởng giá trị gia tăng ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản bình quân đạt khoảng 5,45%/năm, vượt mục tiêu đề ra trước khi sáp nhập các địa phương. Năm 2025, tốc độ tăng trưởng toàn ngành nông nghiệp của tỉnh sau sáp nhập đạt 5,1%.

Lâm Đồng có điều kiện phát triển nông nghiệp đa dạng nhờ không gian trải dài từ cao nguyên, trung du đến duyên hải. Các ngành hàng như rau, hoa, cà phê, sầu riêng, thanh long tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong sản xuất và tiêu thụ nông sản của tỉnh.

Năm 2025, tổng diện tích gieo trồng toàn tỉnh đạt hơn 1,049 triệu ha. Giá trị sản xuất bình quân đạt khoảng 195 triệu đồng/ha đất canh tác. Đến cuối năm 2025, toàn tỉnh có hơn 107.300 ha sản xuất ứng dụng công nghệ cao, khoảng 97.200 ha áp dụng công nghệ tưới tiên tiến, tiết kiệm nước. Các mô hình sản xuất ứng dụng công nghệ số, cảm biến và tự động hóa cũng từng bước được mở rộng.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản ước tăng trưởng 4,9%, cao hơn kịch bản đề ra là 4,77%. Tổng diện tích gieo trồng lũy kế đạt khoảng 1,042 triệu ha, bằng 100,1% so với cùng kỳ năm trước.

Đẩy mạnh công nghệ cao, nâng giá trị nông sản

Một trong những hướng phát triển quan trọng của ngành nông nghiệp Lâm Đồng là chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang phát triển kinh tế nông nghiệp, lấy hiệu quả và giá trị gia tăng làm thước đo. Theo đó, tỉnh tiếp tục khuyến khích cải tạo diện tích cây trồng già cỗi, kém hiệu quả; mở rộng sản xuất theo hướng sinh thái, tiết kiệm tài nguyên và đáp ứng yêu cầu thị trường.

Các công nghệ như nhà kính, nhà lưới, tưới tiết kiệm, thủy canh, khí canh, công nghệ sinh học và công nghệ sau thu hoạch ngày càng được ứng dụng trong sản xuất. Tỉnh cũng triển khai những mô hình sử dụng cảm biến IoT, trí tuệ nhân tạo và hệ thống điều khiển từ xa để quản lý dịch bệnh, tưới tiêu tự động.

Báo cáo nêu mô hình làng nông nghiệp thông minh tại khu vực phụ cận Đà Lạt - Đức Trọng. Việc tích hợp cảm biến, tự động hóa điều khiển vi khí hậu và tưới tiêu chính xác giúp tiết kiệm 30-35% lượng nước tưới và phân bón, giảm hơn 40% chi phí nhân công. Với các loại rau, hoa cao cấp, giá trị thu nhập đạt khoảng 1,2-2,5 tỷ đồng/ha/năm.

Trong ngành cà phê, mô hình liên kết sản xuất và chế biến sâu theo hướng giảm phát thải góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, sử dụng hiệu quả nguồn nước và tận dụng phụ phẩm làm phân bón hữu cơ. Theo báo cáo, mô hình này giúp gia tăng 15-25% giá trị sản phẩm.

Cùng với ứng dụng công nghệ, tỉnh chú trọng cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và truy xuất nguồn gốc. Đến nay, Lâm Đồng đã cấp 1.611 mã số vùng trồng với tổng diện tích hơn 54.298 ha và 547 mã số cơ sở đóng gói nông sản. Toàn tỉnh cũng xác lập quyền đối với 95 nhãn hiệu cộng đồng, gồm 4 chỉ dẫn địa lý, 37 nhãn hiệu chứng nhận và 54 nhãn hiệu tập thể.

Khắc phục hạn chế, tăng cường liên kết chuỗi

Bên cạnh kết quả đạt được, ngành nông nghiệp vẫn đối mặt với nhiều khó khăn. Trình độ sản xuất giữa các vùng còn chênh lệch; trong khi khu vực Đà Lạt và vùng phụ cận đã phát triển mạnh nông nghiệp công nghệ cao, một số địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa vẫn chủ yếu sản xuất theo kinh nghiệm truyền thống.

Tổ chức sản xuất ở nhiều nơi còn phân tán, manh mún. Năng lực quản trị của một bộ phận hợp tác xã còn hạn chế, liên kết giữa người sản xuất với doanh nghiệp chế biến và tiêu thụ chưa chặt chẽ. Hạ tầng giao thông nội đồng, thủy lợi nhỏ, kho lạnh, bảo quản và logistics cũng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phát triển các chuỗi hàng hóa quy mô lớn.

Ngoài ra, biến đổi khí hậu, thời tiết cực đoan và sự thay đổi liên tục của tiêu chuẩn nhập khẩu tạo thêm áp lực đối với người sản xuất. Các thị trường ngày càng chú trọng truy xuất nguồn gốc, chất lượng sản phẩm và yêu cầu giảm phát thải, đòi hỏi nông sản địa phương phải nâng cao năng lực đáp ứng.

Trong giai đoạn 2026-2035, tỉnh định hướng rà soát, tích hợp quy hoạch, phát huy lợi thế từng vùng sinh thái và hình thành các vùng chuyên canh tập trung. Việc ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số cần được thực hiện đồng bộ từ sản xuất, bảo quản đến chế biến và tiêu thụ.

Đồng thời, Lâm Đồng sẽ tiếp tục nâng cao năng lực hợp tác xã, thúc đẩy liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp; thu hút doanh nghiệp có năng lực dẫn dắt chuỗi giá trị, đầu tư vào chế biến sâu và hạ tầng logistics. Nguồn lực cũng cần được ưu tiên cho giao thông nội đồng, thủy lợi, hạ tầng số và nước sạch tại những địa bàn còn khó khăn.

Với định hướng phát triển nông nghiệp xanh, hiện đại và bền vững, Lâm Đồng hướng đến khai thác hiệu quả lợi thế sau sáp nhập, nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ và từng bước đưa nông sản địa phương tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị trong nước và quốc tế./.