Khuyến nông Hà Tĩnh - "nhịp cầu" đưa nông nghiệp hữu cơ vào thực tiễn

Ông Nguyễn Hữu Ngọc, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh.

PV: Thưa ông, Hà Tĩnh được biết đến là địa phương có nhiều lợi thế về nông nghiệp với các sản phẩm đặc sản chủ lực. Ông đánh giá như thế nào về tiềm năng phát triển nông nghiệp hữu cơ (NNHC) trên địa bàn tỉnh hiện nay?

Ông Nguyễn Hữu Ngọc: Hà Tĩnh sở hữu tiềm năng rất lớn và đặc thù để phát triển Nông nghiệp hữu cơ. Tỉnh có nhiều sản phẩm đặc sản đã tạo dựng được thương hiệu như: bưởi Phúc Trạch, cam Bù Hương Sơn, cam Khe Mây, chè Hương Sơn, lúa chất lượng cao, nuôi trồng thuỷ sản nước mặn lợ, hươu sao, nuôi lợn,... Lợi thế lớn nhất nằm ở các vùng đất ven biển, vùng đồi bán sơn địa và vùng đất chuyên canh xa khu dân cư, nơi còn ít chịu tác động của hóa chất nông nghiệp.

Đặc biệt, định hướng phát triển của tỉnh đã rất rõ ràng với việc ban hành Đề án phát triển NNHC tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2024 - 2030, tạo hành lang pháp lý và cơ chế hỗ trợ mạnh mẽ. Điều này cho phép chúng ta chuyển đổi từ nền nông nghiệp dựa vào số lượng sang nền nông nghiệp dựa vào chất lượng, an toàn và giá trị gia tăng, đáp ứng kịp thời xu thế tiêu dùng thực phẩm sạch đang gia tăng mạnh mẽ trên thị trường.

PV: Trong bối cảnh tỉnh đang đẩy mạnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp, xin ông cho biết vai trò “nhạc trưởng” của Trung tâm Khuyến nông được thể hiện như thế nào trong việc định hướng và hỗ trợ nông dân chuyển đổi từ canh tác truyền thống sang canh tác hữu cơ?

Ông Nguyễn Hữu Ngọc: Trong công cuộc tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng “Xanh - Sạch - Bền vững”, Trung tâm Khuyến nông đóng vai trò là “nhạc trưởng dẫn dắt” quá trình chuyển đổi. Vai trò này được thể hiện rõ nét qua ba khía cạnh:

Thứ nhất, chúng tôi là đơn vị ứng dụng và chuyển giao các tiến bộ khoa học kỹ thuật, truyền thông về chính sách, trực tiếp tham mưu và triển khai các chương trình, đề tài, dự án khuyến nông phù hợp với Đề án NNHC của tỉnh, giúp nông dân nắm bắt kịp thời các cơ chế, chính sách hỗ trợ, thúc đẩy phát triển NNHC.

Thứ hai, là vai trò chuyển giao công nghệ lõi, chúng tôi tổ chức các lớp tập huấn chuyên sâu về kỹ thuật canh tác hữu cơ, từ quy trình cải tạo đất, sản xuất và sử dụng phân bón hữu cơ vi sinh, đến kỹ thuật phòng trừ sâu bệnh tổng hợp (IPM), giúp nông dân tự tin làm chủ quy trình sản xuất sạch.

Thứ ba, chúng tôi trực tiếp xây dựng các mô hình trình diễn về NNHC, phối hợp với cán bộ khuyến nông cơ sở và hỗ trợ thành lập, thúc đẩy phát triển Tổ Khuyến nông cộng đồng tại các xã. Đây là lực lượng nòng cốt triển khai các mô hình, chương trình về NNHC. Những mô hình thực tế này là bằng chứng sống động, là câu trả lời thuyết phục nhất, giúp nông dân giảm thiểu rủi ro và yên tâm làm theo.

Bưởi Phúc Trạch - Mô hình cây ăn quả hữu cơ thành công tại Hà Tĩnh.

PV: Ông có thể chia sẻ về một số mô hình khuyến nông hữu cơ tiêu biểu mà Trung tâm đã triển khai thành công tại Hà Tĩnh trong thời gian qua? Những mô hình này đã đem lại hiệu quả kinh tế và môi trường ra sao?

Ông Nguyễn Hữu Ngọc: Chúng tôi đã tập trung xây dựng các mô hình theo chuỗi giá trị và đã đạt được những kết quả đáng khích lệ.

Trước hết phải kể đến mô hình sản xuất lúa theo tiêu chuẩn hữu cơ gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm tại xã Cẩm Bình (Hà Tĩnh): Đây là mô hình được áp dụng tiêu chuẩn TCVN. Về kinh tế, việc sử dụng phân bón hữu cơ và kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ (AWD) giúp giảm chi phí đầu vào, đồng thời nâng giá trị gạo bán ra cao hơn lúa thường từ 30 - 40% khi đạt chứng nhận, nhờ chất lượng sạch và có bao tiêu. Về môi trường, mô hình đã cải tạo độ phì nhiêu của đất, giảm thiểu ô nhiễm nguồn nước và đặc biệt là giảm phát thải khí metan, góp phần vào mục tiêu nông nghiệp carbon thấp.

Tiếp đến mô hình cây ăn quả hữu cơ (bưởi Phúc Trạch ở Hương Khê và cam chanh ở xã Mai Hoa): Việc chuyển đổi sang hữu cơ, sử dụng phân chuồng ủ vi sinh và chế phẩm sinh học, đã giúp giữ vững và nâng cao thương hiệu các sản phẩm OCOP chủ lực của tỉnh. Sản phẩm đạt chứng nhận hữu cơ có giá bán cao hơn từ 15-30% so với sản phẩm canh tác truyền thống. Điều này cũng bảo tồn nguồn gen quý và tạo ra sản phẩm an toàn tuyệt đối cho người tiêu dùng.

Mô hình chăn nuôi lợn tuần hoàn: Mô hình này ứng dụng đệm lót sinh học và hệ thống biogas để xử lý chất thải thành phân bón hữu cơ chất lượng cao, phục vụ ngược lại cho trồng trọt. Mô hình không chỉ giảm thiểu ô nhiễm môi trường do chất thải mà còn tạo ra sản phẩm thịt sạch và giảm chi phí sản xuất, xây dựng nên chu trình khép kín bền vững. Đây là tiền đề để chuyển đổi sang chăn nuôi lợn đạt tiêu chuẩn hữu cơ.

PV: Bên cạnh việc hỗ trợ kỹ thuật, Trung tâm Khuyến nông có vai trò như thế nào trong việc kết nối cung - cầu, xây dựng chuỗi liên kết để giúp nông dân tiêu thụ sản phẩm hữu cơ với giá trị cao?

Ông Nguyễn Hữu Ngọc: Trong thời gian qua, bên cạnh việc hỗ trợ kỹ thuật cho bà con nông dân, Trung tâm Khuyến nông liên hệ các doanh nghiệp, HTX, các chuỗi cửa hàng nông sản thực phẩm an toàn trong và ngoài tỉnh kết nối trực tiếp với các cơ sở sản xuất nhằm tiêu thụ các sản phẩm cho người dân. Đây là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của NNHC. Chúng tôi thực hiện vai trò này thông qua hai hoạt động chính:

Một là, hỗ trợ pháp lý và thương hiệu như chúng tôi hỗ trợ nông dân hoàn thiện hồ sơ, quy trình để đạt được các chứng nhận chất lượng (TCVN, PGS hữu cơ) và thiết lập hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng mã QR Code, đây được xem là “giấy thông hành” để sản phẩm được chấp nhận ở phân khúc thị trường cao cấp.

Hai là, xúc tiến thương mại và xây dựng chuỗi liên kết, chúng tôi chủ động tổ chức các sự kiện kết nối cung - cầu, đưa sản phẩm NNHC của Hà Tĩnh tiếp cận các doanh nghiệp lớn, các chuỗi siêu thị thực phẩm sạch trong và ngoài tỉnh. Sự liên kết này thường được thể hiện qua các hợp đồng bao tiêu sản phẩm ngay từ đầu vụ, đảm bảo đầu ra ổn định với giá trị cao cho nông dân, biến sản phẩm OCOP hữu cơ thành thương hiệu quốc gia về chất lượng và sự an toàn.

PV: Trong giai đoạn 2025-2030, Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh sẽ tập trung vào những mũi nhọn nào để đưa nông nghiệp hữu cơ trở thành xu hướng chủ đạo, góp phần xây dựng nền nông nghiệp Hà Tĩnh “Xanh - Sạch - Bền vững”?

Ông Nguyễn Hữu Ngọc: Trong giai đoạn tới, chúng tôi sẽ tập trung vào các mũi nhọn chiến lược.

Thứ nhất, là ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số, đưa công nghệ thông tin vào quản lý quy trình sản xuất hữu cơ, sử dụng các công nghệ cảm biến và IOT trong giám sát dịch bệnh, giúp nông dân quản lý trang trại chính xác và hiệu quả hơn, tiết kiệm nguồn lực.

Thứ hai, là đào tạo chuyên sâu và nhân rộng công nghệ lõi, ưu tiên đào tạo đội ngũ cán bộ khuyến nông và nông dân nòng cốt về kỹ thuật sản xuất, ủ phân hữu cơ vi sinh, sản xuất thuốc BVTV sinh học, và nhân rộng các mô hình nông nghiệp tuần hoàn - hữu cơ điển hình.

Thứ ba, là tăng cường liên kết ba nhà, đẩy mạnh hợp tác với các Viện, Trường để chuyển giao các giống cây, con, quy trình công nghệ mới phù hợp với NNHC và tăng cường kết nối các nhà đầu tư, doanh nghiệp tham gia bao tiêu sản phẩm NNHC một cách bền vững.

Thứ tư, là tập trung mọi nguồn lực để tổ chức nhân rộng các mô hình đã đạt chứng nhận hữu cơ, tuần hoàn có hiệu quả nhằm từng bước thúc đẩy và mở rộng diện tích nông nghiệp hữu cơ trong toàn tỉnh.

Thứ năm, với vai trò là đơn vị quản lý Chi hội Nông nghiệp hữu cơ tỉnh Hà Tĩnh, Trung tâm Khuyến nông tiếp tục chỉ đạo đẩy mạnh triển khai hệ thống đảm bảo có sự tham gia của các PGS để tư vấn, hướng dẫn, hỗ trợ thực hiện và chứng nhận NNHC cho người sản xuất.

PV: Cuối cùng, ông có thông điệp gì muốn gửi gắm tới bà con nông dân Hà Tĩnh về con đường phát triển nông nghiệp hữu cơ?

Ông Nguyễn Hữu Ngọc: Thông điệp tôi muốn gửi gắm tới bà con nông dân Hà Tĩnh là: “Nông nghiệp hữu cơ chính là chìa khóa vàng để nâng tầm thương hiệu nông sản, làm giàu bền vững, và kiến tạo một tương lai xanh - sạch cho quê hương Hà Tĩnh”. Việc chúng ta chuyển đổi sang canh tác hữu cơ không chỉ là tuân thủ một tiêu chuẩn kỹ thuật, mà đó còn là hành động bảo vệ sức khỏe gia đình mình, cải tạo đất đai cho thế hệ mai sau. Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh cam kết sẽ luôn đồng hành, hỗ trợ các giải pháp kỹ thuật và kết nối thị trường. Bà con hãy mạnh dạn, kiên trì chuyển đổi, tin tưởng vào khoa học kỹ thuật và sức mạnh của sự liên kết để cùng nhau gặt hái thành công, bền vững.

PV: Xin cảm ơn ông về những chia sẻ rất ý nghĩa. Nhân dịp Xuân Bính Ngọ, xin kính chúc ông và toàn thể cán bộ, nhân viên Trung tâm và những người làm nông nghiệp Hà Tĩnh một năm mới sức khỏe, hạnh phúc và thành công…

Khuyến nông Hà Tĩnh nhân rộng và phát triển nông nghiệp hữu cơ bền vững Mới đây, Trung tâm Khuyến nông, Chi hội Nông nghiệp hữu cơ tỉnh Hà Tĩnh đã được đón Đoàn công tác do TSKH. Hà Phúc ...

Khẳng định vai trò “cầu nối” đưa tiến bộ khoa học kỹ thuật đến với người nông dân Với nhiều đổi mới thiết thực, hoạt động khuyến nông Hà Tĩnh giai đoạn 2023-2025 đã tạo tiền đề vững chắc để bước sang một ...

Hội nghị xúc tiến tiêu thụ bưởi Phúc Trạch sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ Ngày 12/9/2025 tại tỉnh Hà Tĩnh, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh tổ chức ...