Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh Nguyễn Hồng Thái phát biểu tại hội nghị. (Ảnh Cổng TTĐT tỉnh Bắc Ninh)

Nhiều công trình thủy lợi đã cũ, quá tải nhiệm vụ

Theo báo cáo của ngành nông nghiệp tỉnh, Bắc Ninh hiện quản lý 274 hồ chứa, 203 đập dâng, hơn 12.000 km kênh mương và trên 1.400 trạm bơm các loại. Tuy nhiên, phần lớn trong số này được xây dựng từ trước những năm 1990 nên máy móc đã xuống cấp, công nghệ lạc hậu, hiệu quả vận hành thấp. Hệ thống kênh trục, kênh nội đồng nhiều nơi bị bồi lắng, sạt lở, thu hẹp dòng chảy; một số hồ đập nhỏ thường xuyên hư hỏng sau thời gian dài khai thác.

Đại diện Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai trao đổi, đánh giá hiện trạng hệ thống thủy lợi và đê điều trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. (Ảnh: Cổng TTĐT tỉnh Bắc Ninh)

Trước đây, các công trình chủ yếu phục vụ sản xuất nông nghiệp, nhưng nay phải đáp ứng thêm nhiệm vụ tiêu thoát cho đô thị và khu công nghiệp. Yêu cầu vận hành thay đổi trong khi năng lực của hệ thống chưa được nâng cấp tương ứng, khiến nhiều nơi chỉ đạt 50–70% công suất tiêu úng.

Đợt mưa lũ lớn năm 2025 tiếp tục bộc lộ rõ các điểm yếu này. Nhiều trạm bơm như Dương Đức, Bảo Sơn, Xuân Hương 2, Tân Tiến… bị ngập, phải di dời thiết bị, không thể vận hành kịp thời, gây ảnh hưởng lớn đến sản xuất và đời sống người dân.

Yêu cầu đặt ra đối với hệ thống đê điều

Bắc Ninh hiện có gần 600 km đê các cấp cùng 265 cống qua đê, 101 kè bảo vệ bờ. Tuy vậy, mới chỉ một phần tuyến đê chính hoàn thiện mặt cắt, đáp ứng yêu cầu kết hợp phòng chống lũ với giao thông và phát triển đô thị; nhiều đoạn đê khác vẫn chưa đạt chuẩn theo quy hoạch đa mục tiêu.

Tỉnh dự kiến triển khai các dự án đầu tư, nâng cấp hệ thống thủy lợi – đê điều với tổng kinh phí hơn 35.800 tỷ đồng, trong đó giai đoạn 2025–2030 khoảng 20.500 tỷ đồng.

Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Hồng Thái khẳng định bảo đảm an toàn đê điều, giảm thiểu ngập lụt là nhiệm vụ then chốt đối với một tỉnh công nghiệp đang phát triển nhanh như Bắc Ninh. Sau mưa lũ năm 2025, tỉnh đã chỉ đạo tổng rà soát hiện trạng công trình và xây dựng đề án nâng cao năng lực phòng chống thiên tai. Bắc Ninh mong muốn nhận được hỗ trợ về chuyên môn và nguồn lực từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường để triển khai đồng bộ các giải pháp.

Tỉnh cũng kiến nghị Bộ sớm ban hành quy định liên quan đến mực nước thiết kế mới cho các tuyến đê trên sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam; bố trí kinh phí thường xuyên cho công tác duy tu đê điều; đồng thời nghiên cứu tác động của hệ thống đê bối đến không gian thoát lũ.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp phát biểu kết luận. (Ảnh Cổng TTĐT tỉnh Bắc Ninh)

Khẩn trương triển khai các nhiệm vụ trọng tâm

Tại buổi làm việc, các bên thống nhất quan điểm rằng tình trạng úng ngập ở Bắc Ninh không thể xử lý riêng rẽ theo từng địa phương hay từng hạng mục công trình. Việc quy hoạch và đầu tư cần được xem xét trên toàn lưu vực các sông liên quan, bảo đảm đồng bộ từ thượng nguồn đến hạ du.

Ngoài giải pháp nâng cấp hồ chứa, trạm bơm, đê kè, việc tăng cường dự báo – cảnh báo sớm, quản lý hành lang thoát lũ và tổ chức vận hành linh hoạt theo hướng “thích ứng an toàn với lũ” cũng được nhấn mạnh.

Kết luận buổi làm việc, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp ghi nhận nỗ lực của Bắc Ninh trong phòng chống thiên tai, đồng thời đề nghị địa phương tiếp tục kiểm tra, sửa chữa, nâng cấp các công trình tiêu thoát nước; tính toán lại dung tích, công suất hồ chứa và nghiên cứu xây dựng hồ mới nhằm tăng khả năng cắt lũ.

Cũng tại đó, Thứ trưởng yêu cầu đẩy mạnh nạo vét, khơi thông dòng chảy; nâng cấp trạm bơm theo hướng ưu tiên nhiệm vụ tiêu úng, tăng cường năng lực đơn vị quản lý khai thác công trình thủy lợi; nghiên cứu phương án nâng cao mức chống lũ của hệ thống đê kết hợp với phát triển giao thông. Các đơn vị chức năng thuộc Bộ sẽ xem xét và trả lời sớm những kiến nghị của Bắc Ninh để địa phương có cơ sở triển khai các bước tiếp theo một cách hiệu quả và bền vững.