Hồ thủy điện Trị An - Ảnh minh họa

Theo kết luận thanh tra, các doanh nghiệp thủy điện nhìn chung đã chấp hành tương đối tốt một số quy định như cắm mốc chỉ giới xác định phạm vi bảo vệ đập thủy điện, xây dựng quy trình vận hành hồ chứa và thực hiện hợp đồng mua bán điện. Tuy nhiên, qua kiểm tra thực tế tại các đơn vị, cơ quan chức năng phát hiện nhiều vi phạm liên quan đến việc cập nhật phương án an toàn và năng lực chuyên môn của đội ngũ quản lý.

Tại Công ty Thủy điện Trị An, đơn vị quản lý một trong những hồ chứa thủy điện lớn nhất khu vực, đoàn thanh tra phát hiện công ty chưa cập nhật, bổ sung Phương án ứng phó thiên tai và Phương án bảo vệ an toàn đập, hồ chứa thủy điện cho phù hợp với đơn vị hành chính chính quyền địa phương 2 cấp theo quy định. Ngoài ra, công ty này vẫn đang sử dụng Phương án phòng, chống lũ, lụt vùng hạ du đập thủy điện Trị An năm 2014 (trên địa bàn tỉnh Đồng Nai và TP.HCM) và phương án năm 2019 (trên địa bàn tỉnh Bình Dương). Việc duy trì các phương án đã quá 5 năm thực hiện mà không báo cáo cơ quan có thẩm quyền phê duyệt để gia hạn hoặc điều chỉnh là không đúng với quy định tại Nghị định số 62/2025/NĐ-CP.

Sai sót về mặt thời gian và thủ tục hành chính cũng được ghi nhận tại Nhà máy thủy điện Thác Mơ (thuộc Công ty Cổ phần Thủy điện Thác Mơ). Đơn vị này đã lập và gửi bản kê khai đăng ký an toàn đập, hồ chứa nước đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền chậm trễ tới 95 ngày so với thời hạn quy định. Tương tự như thủy điện Trị An, Thủy điện Thác Mơ cũng chưa cập nhật, bổ sung Phương án ứng phó với tình huống khẩn cấp cho phù hợp với đơn vị hành chính địa phương mới. Nghiêm trọng hơn, công ty chưa cử người có thẩm quyền ra lệnh vận hành hồ chứa cùng lãnh đạo bộ phận quản lý vận hành tham gia bồi dưỡng định kỳ kiến thức, kỹ năng về quản lý an toàn đập, hồ chứa thủy điện (tối thiểu 2 năm 1 lần). Việc huấn luyện, bồi dưỡng định kỳ cho đội ngũ làm công tác an toàn đập trực thuộc phạm vi quản lý của công ty cũng bị bỏ ngỏ.

Đối với Nhà máy thủy điện Phú Tân 2 (do Công ty Cổ phần ANI Power quản lý), công tác quản lý dữ liệu và hồ sơ pháp lý bộc lộ nhiều sơ hở. Tại thời điểm kiểm tra, công ty thực hiện lưu trữ báo cáo quan trắc khí tượng thủy văn trên phần mềm và máy tính nhưng lại chưa in và lưu trữ bản gốc theo đúng quy định pháp luật. Đơn vị này cũng chưa lập cơ sở dữ liệu công trình thủy điện Phú Tân 2 để gửi về Sở Công Thương theo mẫu. Đặc biệt, công ty không cung cấp được Quyết định phê duyệt của UBND cấp huyện đối với phương án ứng phó tình huống khẩn cấp đập, hồ chứa thủy điện Phú Tân 2 năm 2024.

Trách nhiệm đối với những thiếu sót trên không chỉ thuộc về các doanh nghiệp mà còn liên quan đến công tác quản lý nhà nước của cơ quan chuyên môn. Kết luận thanh tra vạch rõ Sở Công Thương tỉnh Đồng Nai (cũ) và Sở Công Thương tỉnh Đồng Nai hiện nay đã không đăng tải quy trình vận hành hồ chứa trên trang thông tin điện tử của Sở đối với các hồ, đập thủy điện do Sở thẩm định. Đồng thời, cơ quan này cũng không thực hiện báo cáo định kỳ công tác quản lý nhà nước về an toàn đập, hồ chứa thủy điện về UBND tỉnh và Bộ Công Thương trước ngày 31 tháng 3 hàng năm theo quy định.

Trước những vi phạm trên, Chánh Thanh tra thành phố Đồng Nai yêu cầu các công ty, nhà máy thủy điện phải khẩn trương rà soát, khắc phục ngay các tồn tại trong công tác an toàn đập và hồ chứa, nghiêm túc tổ chức đào tạo chuyên môn cho cán bộ vận hành nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối cho công trình và vùng hạ du. Đồng thời, Sở Công Thương cần nâng cao vai trò giám sát, chấp hành nghiêm túc chế độ công khai thông tin và báo cáo định kỳ theo đúng quy định của pháp luật./.