Quản lý an toàn đập thủy điện ở Lâm Đồng: Chưa phát hiện vi phạm lớn nhưng còn nhiều bất cập

Hồ chứa nước Thủy điện Đồng Nai 3

Theo thống kê, toàn tỉnh hiện có 66 công trình thủy điện thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định 62/2025/NĐ-CP. Trong đó, toàn bộ 66 công trình đang vận hành phát điện, gồm 2 công trình sử dụng nước của hồ chứa thủy lợi để phát điện là thủy điện Đan Sách công suất 6 MW và Quảng Hiệp công suất 0,5 MW. Không có công trình phát điện tự dùng ngoài hệ thống điện quốc gia.

Đáng chú ý, có 18 công trình đang vận hành theo quy trình liên hồ chứa trên lưu vực sông Đồng Nai và sông Srêpôk theo quyết định phê duyệt của Thủ tướng Chính phủ. Trong đó, lưu vực sông Đồng Nai có 9 công trình như Đa Nhim, Đại Ninh, Đồng Nai 2, Đồng Nai 3, Đồng Nai 4, Đồng Nai 5…; lưu vực sông Srêpôk có 9 công trình gồm Krông Nô 2, Krông Nô 3, Buôn Tua Srah, Buôn Kuốp, Srêpốk 3, Srêpốk 4…

Bên cạnh các công trình đang vận hành, Lâm Đồng hiện có 8 dự án thủy điện đang thi công xây dựng gồm Đa B’rLen, Đức Thành, Tân Thượng, Đa Nhim Thượng 2, Cam Ly, Đắk R’keh, La Ngâu và Sông Luỹ với tổng công suất hàng trăm MW. Ngoài ra còn 10 dự án đang trong giai đoạn thực hiện thủ tục đầu tư như Bảo Lâm, Đạ Huoai 2, Đắk Glun 2, Đắk Sor 4, Tân Thành, Thác Ba…

Sở Công Thương đánh giá các chủ đầu tư và đơn vị quản lý thủy điện đã có chuyển biến rõ rệt trong nhận thức và trách nhiệm đối với công tác quản lý an toàn đập, hồ chứa. Việc phối hợp với chính quyền địa phương, công tác vận hành liên hồ chứa, bảo trì công trình, kiểm tra trước và sau mùa mưa bão được thực hiện chặt chẽ hơn so với trước đây. Các hệ thống cảnh báo nguy hiểm, vận hành xả lũ, lưu trữ hồ sơ kỹ thuật cơ bản đáp ứng yêu cầu quản lý vận hành thực tế.

Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra nhiều tồn tại cần khắc phục. Một số công trình có tuyến kênh dẫn nước hở gần khu dân cư như Quảng Tín, Đắk Ru, An Phước, Đắk Rung, Đắk N’Teng… chưa duy trì thường xuyên việc thay thế, bổ sung biển cảnh báo nguy hiểm và các biện pháp đảm bảo an toàn tại khu vực đập, hồ chứa và vị trí xung yếu.

Ngoài ra, một số đơn vị chưa thường xuyên kiểm tra các hoạt động trong phạm vi bảo vệ đập, hồ chứa để kịp thời phát hiện vi phạm hoặc báo cáo chính quyền địa phương xử lý. Việc tập kết vật tư, thiết bị phục vụ phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn tại nhiều vị trí vẫn còn hạn chế.

Đối với các dự án đang thi công, toàn tỉnh có 8 công trình phải xây dựng phương án ứng phó thiên tai cho vùng hạ du nhưng mới chỉ có 2 công trình được phê duyệt phương án là Đa Br’Len và Đắk R’keh. Sáu dự án còn lại gồm Đức Thành, Tân Thượng, Đa Nhim Thượng 2, Cam Ly, La Ngâu và Sông Luỹ chưa trình thẩm định phương án theo quy định.

Trong công tác quản lý hồ chứa, 66/66 công trình đã hoàn thành đăng ký an toàn đập. Có 64 đơn vị đã thực hiện báo cáo hiện trạng an toàn đập năm 2026; riêng thủy điện Quảng Hiệp và Đan Sách không thực hiện báo cáo do không có đập.

Về phương án ứng phó thiên tai và tình huống khẩn cấp, 64 công trình đã được phê duyệt phương án ứng phó thiên tai, 63 công trình có phương án ứng phó khẩn cấp được phê duyệt. Riêng thủy điện Đồng Nai 5 hiện vẫn chưa được phê duyệt phương án khẩn cấp do chưa có bản đồ ngập lụt vùng hạ du.

Lực lượng Công an tỉnh Lâm Đồng được huy động kịp thời khắc phục sự cố tại hồ chứa nước Cay An, xã Tà Năng (nguồn: congan.lamdong.gov.vn)

Theo báo cáo, hiện có 58 công trình đã hoàn thành cắm mốc chỉ giới bảo vệ đập và hành lang hồ chứa. Ba công trình chưa có phương án bảo vệ đập, hồ chứa được phê duyệt, trong đó có thủy điện Đa Dâng chưa hoàn thiện phương án theo quy định.

Trong công tác vận hành, Sở Công Thương cho biết chưa phát hiện sai phạm gây mất an toàn công trình và vùng hạ du. Tất cả các chủ đập đều tuân thủ quy trình vận hành hồ chứa đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Về hệ thống quan trắc và giám sát, 61 đập đã được lắp đặt thiết bị quan trắc theo thiết kế; 64/64 công trình bắt buộc đã hoàn thành lắp đặt hệ thống giám sát vận hành và cảnh báo vùng hạ du. Các hệ thống này hiện hoạt động bình thường, dữ liệu được truyền về trung tâm điều khiển và cơ quan chức năng để phục vụ giám sát vận hành hồ chứa.

Trong năm 2025, Sở Công Thương Lâm Đồng đã kiểm tra 5 doanh nghiệp về việc chấp hành các quy định liên quan đến quản lý an toàn đập, vận hành hồ chứa và bảo vệ môi trường. Qua kiểm tra chưa phát hiện vụ việc vi phạm nào, chủ yếu dừng ở mức nhắc nhở, chấn chỉnh.

Đáng chú ý, Sở Công Thương cho rằng khó khăn lớn hiện nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường chưa phê duyệt bản đồ ngập lụt vùng hạ du thủy điện Đồng Nai 5, dẫn đến việc chậm xây dựng và phê duyệt phương án ứng phó tình huống khẩn cấp cho công trình này.

Từ thực tế trên, Sở Công Thương Lâm Đồng kiến nghị Bộ Công Thương sớm ban hành hướng dẫn về khung tài liệu và hình thức bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng quản lý an toàn đập, hồ chứa thủy điện để địa phương có cơ sở triển khai thực hiện theo quy định của Nghị định 62/2025/NĐ-CP.