Toàn cảnh Xã Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng.

Tạo đà cho bước phát triển mới

Xã biên giới Trùng Khánh được thành lập trên cơ sở sáp nhập thị trấn Trùng Khánh và 3 xã Đức Hồng, Lăng Hiếu, Khâm Thành của huyện Trùng Khánh trước đây. Sau sáp nhập, Trùng Khánh có với tổng diện tích tự nhiên 125,5 km², diện tích đất nông nghiệp hơn 11.371 ha. Toàn xã có 4.379 hộ, dân số trên 18.000 người, gồm các dân tộc Tày, Nùng, Kinh, sinh sống tại 43 xóm. Xã có đoạn đường biên giới dài 15,089 km tiếp giáp với Trung Quốc.

Với địa hình núi đá cao xen lẫn đồi núi đất, cùng các vùng đất rộng, bằng phẳng, Trùng Khánh sở hữu nhiều tiềm năng phát triển kinh tế nông nghiệp. Xã đang tận dụng lợi thế này để phát triển các cây trồng thế mạnh như hạt dẻ, thuốc lá nguyên liệu, dong riềng và cây ăn quả, bên cạnh các cây trồng truyền thống như ngô, lúa, cùng chăn nuôi gia súc, gia cầm.

Theo bà Nông Thị Trường, Bí thư Đảng uỷ xã Trùng Khánh, những năm qua, xã đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong phát triển nông nghiệp. Các cây trồng thế mạnh như hạt dẻ, dong riềng, thuốc lá nguyên liệu và cây ăn quả được phát triển theo hướng hàng hoá, dần hình thành vùng trồng tập trung, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế, đa dạng hoá nguồn thu nhập, cải thiện đời sống nhân dân và giảm nghèo bền vững..

Hiệu quả phát triển cây thuốc lá đã được thể hiện rõ qua mô hình của nhiều hộ dân. Gia đình ông Lục Quốc Trường, xóm 7, xã Trùng Khánh, đã có 3 năm trồng cây thuốc lá, với quy mô khoảng 13.000 cây trên diện tích 7.000 m² đất canh tác. Ông Trường cho biết, trung bình mỗi vụ, gia đình thu trên 2 tấn sản phẩm lá thuốc lá sấy khô, doanh thu khoảng 110 triệu đồng, sau khi trừ chi phí sản xuất, lợi nhuận đạt trên 65 triệu đồng.

Xóm Bó Đa là một trong những xóm có diện tích trồng thuốc lá lớn của Trùng Khánh. Xóm có 164 hộ, trong đó hơn 100 hộ trồng thuốc lá, với diện tích hàng năm hơn 30 ha; đồng thời cũng là xóm có nhiều hộ trồng cây dẻ cho thu nhập đáng kể. Theo ông Nông Văn Nghị, Trưởng xóm Bó Đa, cùng với cây dẻ, cây thuốc lá đã đem lại nguồn thu ổn định cho người dân, nhiều hộ đạt thu nhập từ vài chục triệu đến hàng trăm triệu đồng mỗi vụ. Đặc biệt, việc xã quy hoạch vùng trồng dẻ 30 ha tại xóm Bó Đa những năm tới càng khiến người dân thêm phấn khởi, bởi đây là cây trồng đặc hữu có tiềm năng phát triển hàng hoá, tạo sản phẩm nông sản giá trị cao.

Từ hiệu quả thực tế, nhiều hộ nông dân đã mạnh dạn mở rộng quy mô sản xuất. Vụ sản xuất 2024 – 2025, gia đình bà Lục Thị Hường, xóm Bó Đa trồng hơn 4.200 cây thuốc lá trên diện tích gần 2.300 m², sau 5 tháng trồng (từ đầu tháng 11 năm trước đến tháng 3 năm sau) cho thu nhập 20 triệu đồng. Nhận thấy hiệu quả, vụ 2025 – 2026, gia đình bà tiếp tục mở rộng diện tích lên 7.000 m² trồng 13.000 cây thuốc lá. Bà Hường chia sẻ: “Trồng cây thuốc lá cho giá trị kinh tế cao gấp 3 – 4 lần so với trồng ngô, lúa trên cùng diện tích và có doanh nghiệp liên kết, ứng trước giống, phân bón, hỗ trợ kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm nên tôi rất yên tâm sản xuất”.

Gia đình ông Lục Quốc Trường, xóm 7, xã Trùng Khánh trồng 13.000 cây thuốc lá trên diện tích 7.000 m2, mỗi vụ thu trên 2 tấn lá thuốc lá sấy khô, lợi nhuận đạt trên 65 triệu đồng.

Song song với phát triển cây thuốc lá, xã Trùng Khánh chú trọng bảo tồn và phát triển cây dẻ gắn với sản xuất hàng hoá và du lịch nông nghiệp. Giai đoạn 2020 – 2025, xã trồng mới 35 ha dẻ, nâng tổng diện tích lên gần 109 ha. Nhiều vườn dẻ được chứng nhận VietGap, kết hợp mở vườn trải nghiệm, thu hút đông đảo du khách đến tham quan, góp phần quảng bá và nâng cao giá trị thương hiệu Hạt dẻ Trùng Khánh.

Ông Hoàng Văn Thuận, Tổ trưởng Tổ hợp tác Dẻ Trùng Khánh, xóm Bó Đa cho biết, Tổ hợp tác có 8 hộ thành viên với quy mô khoảng 500 cây dẻ trồng từ năm 1997 trên diện tích 5 ha. Vườn dẻ của tổ được chứng nhận VietGap, vào mùa thu hoạch có nhiều thương lái và khách hàng đến đặt mua tại vườn. Đặc biệt, có 4 hộ thành viên mở vườn dẻ trải nghiệm vào mùa dẻ chín, thu hút đông đảo khách đến tham quan, trải nghiệm và mua sản phẩm tại chỗ. Đây là hình thức du lịch trải nghiệm hấp dẫn, đồng thời là cách quảng bá, nâng cao giá trị và từng bước xây dựng thương hiệu Hạt dẻ Trùng Khánh rất hiệu quả.

Vượt qua những khó khăn, sau 5 năm thực hiện các mục tiêu đề ra, xã Trùng Khánh đã đạt được những kết quả quan trọng. Ông Hoàng Văn Tiến, Chủ tịch UBND xã Trùng Khánh khẳng định, giai đoạn 2020 – 2025, Đảng bộ và nhân dân trong xã đã phát huy tinh thần đoàn kết, chủ động khai thác tiềm năng, sử dụng hiệu quả các nguồn lực, thực hiện hoàn thành nhiều chỉ tiêu Nghị quyết Đảng bộ xã, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển trong giai đoạn tiếp theo.

Trên lĩnh vực kinh tế, xã duy trì mức tăng trưởng ổn định; giá trị sản xuất nông nghiệp đạt 50 triệu đồng/ha. Nhiều loại cây trồng thế mạnh được quan tâm đầu tư và mở rộng diện tích như cây dẻ với gần 109 ha, cây dong riềng 28,5 ha, cây thuốc lá vụ 2024 – 2025 trồng 426 ha. Chăn nuôi tiếp tục phát triển, xã hỗ trợ 22 hộ phát triển kinh tế trang trại, gia trại với tổng kinh phí gần 460 triệu đồng; tỷ lệ che phủ rừng đạt 53,3%. Đến hết năm 2024, xã hoàn thành 9/19 tiêu chí xây dựng nông thôn mới.

Song song với phát triển nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại và dịch vụ có bước tăng trưởng khá. Toàn xã hiện có 28 công ty, doanh nghiệp tư nhân, 13 hợp tác xã và 783 cơ sở sản xuất, kinh doanh hoạt động đa dạng ngành nghề, góp phần giải quyết việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân. Hệ thống hạ tầng thiết yếu như giao thông nông thôn, thuỷ lợi, chợ, công trình cấp nước sinh hoạt và đường nội đồng được đầu tư đồng bộ. Tổng nguồn lực huy động cho phát triển hạ tầng và chỉnh trang đô thị đạt trên 190 tỷ đồng, qua đó khai thác hiệu quả tiềm năng của địa bàn trung tâm, từng bước nâng cao tỷ trọng thương mại, du lịch trong cơ cấu kinh tế.

Trên lĩnh vực văn hoá – xã hội, đời sống tinh thần của nhân dân được cải thiện; tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo còn 14,39%. Phong trào văn hoá, văn nghệ quần chúng phát triển rộng khắp với 1 câu lạc bộ hát then - đàn tính, 33 câu lạc bộ dân ca, dân vũ và 10 tổ văn nghệ tại các xóm. Các giá trị văn hoá truyền thống tiếp tục được bảo tồn, phát huy, tiêu biểu là Lễ hội truyền thống Co Sầu; nhiều công trình văn hoá, lịch sử như Khu di tích núi Phia Phủ, đền Quan Thánh được đầu tư, tôn tạo, góp phần thu hút khách du lịch, quảng bá hình ảnh địa phương và tăng thu nhập cho người dân.

Mô hình Vườn dẻ trải nghiệm của một số hộ trồng dẻ tại xóm Bó Đa, xã Trùng Khánh thu hút khách du lịch đến tham quan, trực tiếp thu hái hạt dẻ, mua sản phẩm tại vườn.

Động lực mới cho phát triển bền vững

Tại buổi làm việc, bà Nông Thị Trường, Bí thư Đảng uỷ xã Trùng Khánh cho biết, sau sáp nhập xã, Trùng Khánh có một diện mạo mới, mở ra một không gian phát triển liên vùng đầy triển vọng với nhiều cơ hội quan trọng. Là địa phương giàu truyền thống lịch sử, văn hoá; nhân dân cần cù, sáng tạo, đoàn kết và khát vọng vươn lên, cùng với quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị trong xây dựng địa phương phát triển vững mạnh. Đây chính là những nền tảng quan trọng để Đảng bộ và nhân dân các dân tộc xã Trùng Khánh có điều kiện biến tiềm năng thành lợi thế, tạo động lực mạnh mẽ cho phát triển toàn diện, bền vững của địa phương.

Bên cạnh những thuận lợi, quá trình phát triển kinh tế - xã hội của xã Trùng Khánh vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn. Điều kiện khí hậu khắc nghiệt, kết cấu hạ tầng thiết yếu chưa đồng bộ, nguồn lực đầu tư còn hạn chế, trong khi sản xuất nông nghiệp chủ yếu mang tính nhỏ lẻ, manh mún. Đặc biệt, với hơn 98% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, việc ứng dụng khoa học - kỹ thuật, tiếp cận công nghệ mới và thực hiện chuyển đổi số còn gặp nhiều trở ngại. Tỷ lệ hộ nghèo ở địa bàn vùng cao, biên giới vẫn ở mức cao, đặt ra thách thức không nhỏ cho phát triển của xã.

Nắm bắt cơ hội phát triển, vượt qua thách thức và khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế, Đảng bộ và chính quyền xã Trùng Khánh đã chủ động xác định các định hướng trọng tâm và nhiệm vụ đột phá trong giai đoạn tới. Xã tập trung triển khai hai chương trình trọng tâm là chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng sản xuất hàng hoá, hình thành chuỗi giá trị ổn định và phát triển hạ tầng du lịch gắn với bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử, văn hoá truyền thống. Cùng với đó, ba nhiệm vụ đột phá được xác định gồm nâng cao chất lượng cán bộ; đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số; phát triển kết cấu hạ tầng giao thông, đô thị và môi trường, tạo nền tảng cho phát triển toàn diện và bền vững.

Từ các định hướng trên, xã Trùng Khánh tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp phát triển kinh tế, trong đó nông nghiệp tiếp tục giữ vai trò chủ lực. Ngành nông nghiệp được tái cơ cấu theo hướng bền vững, hiệu quả, gắn với chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng sản xuất hàng hoá tập trung. Nhiều loại cây trồng có giá trị kinh tế cao như hạt dẻ, thuốc lá nguyên liệu, dong riềng được ưu tiên phát triển, từng bước hình thành các vùng sản xuất tập trung, nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của nông sản địa phương.

Nghi thức rước lễ tại Lễ hội Co Sầu, xã Trùng Khánh.

Cùng với phát triển sản xuất, xã chú trọng đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học – công nghệ vào nông nghiệp, hướng tới sản xuất thông minh. Việc quy hoạch các vùng sản xuất tập trung được triển khai phù hợp với tiềm năng, thế mạnh từng loại cây trồng, vật nuôi; đồng thời tăng cường liên kết vùng, thúc đẩy sản xuất nông nghiệp hàng hoá. Công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng tiếp tục được tăng cường, gắn xây dựng nông thôn mới với bảo tồn bản sắc văn hoá truyền thống.

Trên nền tảng phát triển nông nghiệp, xã Trùng Khánh đẩy mạnh đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng phục vụ sản xuất và đời sống nhân dân. Các ngành tiểu thủ công nghiệp được khuyến khích phát triển; hoạt động thương mại, dịch vụ từng bước mở rộng. Hệ thống nước sạch và hạ tầng giao thông được quan tâm đầu tư, ưu tiên các công trình trọng điểm có tác động liên vùng, liên khu vực, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh; phấn đấu 100% tuyến đường trục xã và liên xóm được bê tông hoá.

Song song với phát triển kinh tế, xã đặc biệt chú trọng lĩnh vực văn hoá – xã hội. Công tác bảo tồn, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hoá truyền thống được đẩy mạnh thông qua đầu tư, tôn tạo các di tích lịch sử, văn hoá, tiêu biểu như đền Quan Thánh, danh thắng núi Phia Phủ; các lễ hội truyền thống, tiêu biểu là Lễ hội Co Sầu được tổ chức gắn với phát triển du lịch địa phương. Cùng với đó, các chương trình, chính sách giảm nghèo, chính sách dân tộc, tôn giáo được triển khai hiệu quả, góp phần đảm bảo an sinh xã hội, từng bước nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân.

Khẳng định quyết tâm xây dựng xã Trùng Khánh phát triển toàn diện, bền vững, Bí thư Đảng uỷ xã Trùng Khánh Nông Thị Trường nhấn mạnh: “Kế thừa và phát huy những kết quả đạt được, Đảng bộ xã tập trung lãnh đạo toàn diện, phát huy tối đa nội lực, sử dụng hiệu quả các nguồn lực, thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đảng bộ xã nhiệm kỳ 2025 – 2030. Phấn đấu đến năm 2030, thu nhập bình quân đầu người đạt 55 triệu đồng/năm; xã đạt chuẩn nông thôn mới; có 70% trở lên số trường đạt chuẩn quốc gia; tỷ lệ dân số tham gia bảo hiểm y tế đạt trên 95%; tỷ lệ che phủ rừng đạt 53,8%; tỷ lệ người dân và doanh nghiệp sử dụng dịch vụ công trực tuyến đạt trên 90%; chỉ số hạnh phúc của người dân (CB-HPI) đạt từ 90 điểm trở lên, xây dựng xã Trùng Khánh phát triển toàn diện, bền vững, vì hạnh phúc nhân dân”.

Với định hướng rõ ràng, giải pháp đồng bộ và quyết tâm chính trị cao của cả hệ thống chính trị, xã Trùng Khánh đang từng bước khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế sẵn có, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển trong giai đoạn mới. Những kết quả đã đạt được là tiền đề quan trọng để Trùng Khánh thực hiện thắng lợi các mục tiêu đề ra, thể hiện khát vọng xây dựng Trùng Khánh phát triển toàn diện, bền vững, hướng tới hạnh phúc lâu dài của nhân dân.