Toàn cảnh Diễn đàn Di sản Cà phê Thế giới tại Buôn Ma Thuột.

Diễn đàn do UBND tỉnh Đắk Lắk phối hợp với UNESCO, Trường Đại học Văn hóa TP. Hồ Chí Minh tổ chức, cùng sự đồng hành của Tập đoàn Trung Nguyên Legend. Tham dự có lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương, đại diện ngoại giao các quốc gia, tổ chức quốc tế, cùng đông đảo chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và cộng đồng thực hành cà phê trong và ngoài nước. Sự hội tụ đa dạng này tạo nên một diễn đàn đa chiều, phản ánh rõ tính liên ngành và liên văn hóa của cà phê trong bối cảnh toàn cầu.

Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Nguyễn Minh Vũ – Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao nhấn mạnh, việc quảng bá tri thức trồng và chế biến cà phê Đắk Lắk ra thế giới không chỉ góp phần nâng cao giá trị ngành hàng, mà còn thúc đẩy đối thoại đa văn hóa, qua đó từng bước khẳng định vị thế cà phê Việt Nam trên bản đồ thế giới. Đây cũng là hướng đi quan trọng để gắn kết phát triển kinh tế với bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Đào Mỹ phát biểu tại phiên khai mạc Diễn đàn.

Với gần 40 tham luận từ các nhà khoa học, chuyên gia trong nước và quốc tế, diễn đàn tiếp cận cà phê dưới nhiều góc độ như lịch sử, văn hóa, kinh tế, công nghệ chế biến và phát triển bền vững. Trong đó, 14 tham luận tiêu biểu được trình bày trực tiếp tại 4 phiên chuyên đề, gồm: lịch sử cà phê thế giới; quy trình trồng và sản xuất; văn hóa tiêu dùng và diễn trình phát triển di sản; thực hành tốt trong bảo vệ và phát triển bền vững.

Ở phiên thảo luận về lịch sử cà phê, các tham luận từ Palestine, Colombia, Thổ Nhĩ Kỳ, Ý… đã tái hiện hành trình lan tỏa của cà phê qua các nền văn minh. Qua đó cho thấy, cà phê không chỉ là thức uống mà còn là không gian giao tiếp xã hội, nơi kết nối con người và thúc đẩy giao lưu văn hóa toàn cầu.

Ông Jonathan Baker, Trưởng đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam chia sẻ tại Diễn đàn.

Trong khi đó, các phiên chuyên đề về sản xuất và chuỗi giá trị tập trung làm rõ mối liên kết giữa tri thức bản địa, hệ sinh thái nông nghiệp và sinh kế cộng đồng. Những định hướng phát triển Đắk Lắk trở thành “Thủ phủ cà phê thế giới” gắn với xây dựng cảnh quan văn hóa cà phê và chuyển đổi xanh cũng được nhiều đại biểu quan tâm.

Đáng chú ý, diễn đàn đã gợi mở cách tiếp cận mới về cà phê dưới góc nhìn văn hóa và lối sống. Các xu hướng như “Coffee Philosophy”, “Slow Coffee”, hay “Thiền cà phê” được xem là biểu hiện của sự chuyển hóa từ tiêu dùng sang trải nghiệm văn hóa, góp phần định hình cà phê như một phần của đời sống tinh thần hiện đại.

Bên cạnh đó, các tham luận về thực hành tốt trong bảo vệ di sản đã chia sẻ kinh nghiệm từ Thái Lan và cách tiếp cận của FAO về phát triển hệ thống cà phê bền vững, hài hòa giữa kinh tế, môi trường và xã hội. Các chuyên gia cũng nhấn mạnh vai trò trung tâm của cộng đồng trong việc gìn giữ và trao truyền các giá trị di sản, coi đây là yếu tố then chốt để di sản thực sự “sống” trong đời sống đương đại.

Các khách mời, Đại sứ, Tổng lãnh sự các quốc gia có truyền thống cà phê đặc sắc tham quan Bảo tàng Thế giới Cà phê – Công trình biểu tượng của thủ phủ Thành phố Cà phê của Thế giới.

Theo đại diện UNESCO, di sản văn hóa phi vật thể không phải là những sản phẩm hữu hình mà là tri thức, kỹ năng, tập quán và ý nghĩa được cộng đồng thừa nhận và lưu truyền qua nhiều thế hệ. Từ góc nhìn này, cà phê được nhìn nhận như một hệ giá trị tổng thể, kết tinh từ lịch sử, văn hóa và sáng tạo của con người.

Việt Nam, đặc biệt là Đắk Lắk, được đánh giá có nhiều tiềm năng để phát triển cà phê thành một “di sản sống” tiêu biểu. Với hệ tri thức bản địa phong phú, gắn với canh tác, chế biến và thưởng thức, cà phê nơi đây không chỉ đóng vai trò kinh tế mà còn phản ánh bản sắc văn hóa đặc trưng của vùng Tây Nguyên.

Bà Urawadee Sriphiromya - Đại sứ Vương quốc Thái Lan tại Việt Nam, Bà Camila Polo Florez - Đại sứ Colombia tại Việt Nam, Ông Saadi Salama - Đại sứ Palestine tại Việt Nam (ở giữa từ trái qua) trải nghiệm văn hóa cà phê bản địa trong không gian vườn cà phê ở Buôn Tơng Jú, Đắk Lắk.

Trước đó, “Tri thức trồng và chế biến cà phê Đắk Lắk” đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, tạo nền tảng quan trọng cho hành trình hướng tới danh hiệu quốc tế. Tại diễn đàn, nhiều ý kiến cho rằng việc tiếp tục hệ thống hóa, nhận diện và phát huy giá trị di sản sẽ là bước đi cần thiết để tiến tới đề cử UNESCO ghi danh.

Không chỉ dừng lại ở ý nghĩa học thuật, Diễn đàn Di sản Cà phê Thế giới 2026 còn là cầu nối giữa chính sách, doanh nghiệp và cộng đồng, góp phần thúc đẩy các sáng kiến phát triển bền vững cho ngành cà phê. Qua đó, cà phê Việt Nam được kỳ vọng sẽ trở thành biểu tượng văn hóa quốc gia, đồng thời là “ngôn ngữ chung” kết nối các nền văn minh trong thời đại toàn cầu hóa.

Các thiếu nữ trong sắc phục truyền thống đồng bào Ê Đê, tái hiện quy trình rang cà phê và chế biến thành thức uống theo lối truyền thống.

Diễn đàn khép lại nhưng đã mở ra nhiều hướng tiếp cận mới, góp phần nâng tầm giá trị cà phê từ một ngành hàng kinh tế trở thành di sản văn hóa sống động, đóng góp thiết thực vào sự phát triển bền vững của Việt Nam và thế giới.