Đẩy nhanh hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản

Ông Nguyễn Quang Tin, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ cho biết, việc xây dựng và vận hành hệ thống TXNG theo chỉ đạo của Chính phủ và lãnh đạo Bộ đã đạt được những kết quả bước đầu tích cực. Đến nay, hệ thống đã cập nhật khoảng 18.000 sản phẩm thuộc 112 nhóm sản phẩm, 919 lô hàng, với sự tham gia của 547 nông hộ, 255 vùng trồng và 149 doanh nghiệp tại 26 tỉnh, thành phố.

Một số mặt hàng chủ lực như lúa gạo, thịt, sữa, trái cây, chè đang được chuẩn bị triển khai trên diện rộng. Đáng chú ý, việc thí điểm truy xuất nguồn gốc đối với sầu riêng xuất khẩu đã thu hút 16 doanh nghiệp tham gia, bước đầu hình thành quy trình vận hành đáp ứng yêu cầu thị trường quốc tế, đồng thời mở ra cơ hội trao đổi, công nhận dữ liệu với các đối tác nước ngoài.

Trong thời gian tới, đại diện Vụ Khoa học và Công nghệ cho biết, Bộ sẽ tập trung rà soát, chuẩn hóa dữ liệu chuyên ngành và quy trình nghiệp vụ; đồng thời xác định rõ các sản phẩm ưu tiên triển khai TXNG. Cùng với đó, việc kết nối, tích hợp các nền tảng sẽ được đẩy nhanh, hướng tới xây dựng hệ thống dùng chung, bảo đảm liên thông dữ liệu và an toàn thông tin.

Bộ cũng sẽ mở rộng thí điểm TXNG đối với sầu riêng với quy mô lớn hơn nhằm hoàn thiện quy trình, phục vụ vụ thu hoạch và xuất khẩu năm 2026. Song song, các văn bản pháp lý, tiêu chuẩn, quy chuẩn và hướng dẫn kỹ thuật sẽ tiếp tục được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước.

Ngoài ra, Bộ đang hoàn thiện hồ sơ đề xuất đầu tư hệ thống TXNG cấp quốc gia; tăng cường huy động nguồn lực, mở rộng hợp tác quốc tế và đẩy mạnh công tác truyền thông nhằm nâng cao nhận thức, khuyến khích doanh nghiệp và người dân tham gia hệ thống.

Ở góc độ doanh nghiệp công nghệ, đại diện Công ty Netacom cho biết, đơn vị đang phát triển hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản hoàn chỉnh, tích hợp đầy đủ quy trình nghiệp vụ, tiêu chuẩn kỹ thuật và khả năng kết nối dữ liệu theo định hướng của Bộ. Mô hình được xây dựng theo hướng xã hội hóa, tận dụng các hệ thống đã triển khai trước đây như CheckVN, iCheck…, qua đó tránh lãng phí và rút ngắn thời gian triển khai, khi các đơn vị chỉ cần điều chỉnh đầu ra theo bộ tiêu chuẩn chung sắp ban hành.

Hệ thống do Netacom phát triển cho phép kết nối toàn bộ chuỗi cung ứng từ nông hộ, doanh nghiệp đến cơ quan quản lý, hỗ trợ theo dõi, truy vết và báo cáo dữ liệu theo thời gian thực. Đáng chú ý, nền tảng còn tích hợp các công nghệ tiên tiến như blockchain nhằm nâng cao tính minh bạch, bảo đảm an toàn và độ tin cậy của dữ liệu.

Về tiến độ triển khai, từ nay đến ngày 19/6, doanh nghiệp sẽ tập trung hoàn thiện hệ thống và dữ liệu theo các yêu cầu đánh giá; từ ngày 20 đến 30/6 sẽ triển khai trên hạ tầng của Bộ, bảo đảm vận hành chính thức từ ngày 1/7. Sau thời điểm này, hệ thống sẽ tiếp tục được kết nối với Trung tâm dữ liệu quốc gia theo lộ trình.

Đại diện Netacom cũng kiến nghị Bộ sớm ban hành quy trình truy xuất nguồn gốc, chuẩn dữ liệu kết nối và mở rộng mã số vùng trồng nhằm phục vụ hiệu quả hoạt động xuất khẩu nông sản trong thời gian tới.

Đánh giá về hạ tầng kỹ thuật phục vụ kết nối, ông Nguyễn Bảo Trung, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số cho biết, các yêu cầu kỹ thuật cơ bản đã được rà soát, trong đó có sản phẩm sầu riêng. Tuy nhiên, một số nội dung vẫn cần được hoàn thiện, đặc biệt là vấn đề an toàn thông tin.

Hiện nay, hai cơ sở dữ liệu chuyên ngành quan trọng gồm mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói đã sẵn sàng kết nối, song cần tiếp tục đánh giá mức độ hoàn thiện. Về hạ tầng tổng thể, theo ông Trung, Bộ đã chuẩn bị cơ bản đầy đủ, nhưng vẫn cần tổ chức đánh giá an toàn thông tin một cách toàn diện trước khi đưa vào vận hành chính thức.

Đối với hệ thống của Netacom, lãnh đạo Cục Chuyển đổi số kiến nghị cần tổ chức đánh giá tổng thể với sự tham gia của các đơn vị chuyên ngành, làm cơ sở quyết định việc kết nối chính thức từ ngày 1/7. Đồng thời, cần có giai đoạn thử nghiệm để phát hiện và khắc phục các lỗ hổng về an toàn thông tin.

“Riêng đối với hệ thống CheckVN, nếu đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về hạ tầng và an toàn thông tin, có thể được cấp tên miền chính thức và gắn nhận diện của Bộ để triển khai rộng rãi”, ông Trung cho biết.

Khẩn trương vá lỗ hổng, đồng bộ dữ liệu chuyên ngành trước ngày 22/6

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Hoàng Trung đánh giá, hệ thống TXNG nông, lâm, thủy sản đã đạt được những kết quả bước đầu quan trọng, từng bước hình thành cơ sở dữ liệu, kết nối các chủ thể trong chuỗi và triển khai thí điểm đối với một số sản phẩm như sầu riêng. Đây là nền tảng quan trọng để tiến tới xây dựng hệ thống TXNG đồng bộ, hiện đại.

Tuy nhiên, Thứ trưởng cũng thẳng thắn chỉ rõ, tiến độ triển khai nhìn chung vẫn chưa đáp ứng yêu cầu, đặc biệt là các nội dung liên quan đến kết nối, chuẩn hóa dữ liệu, hoàn thiện quy trình nghiệp vụ và bảo đảm an toàn thông tin. Vì vậy, trong thời gian tới cần có sự vào cuộc quyết liệt hơn, với tinh thần trách nhiệm cao hơn từ các đơn vị liên quan.

Nhấn mạnh yêu cầu phải “tăng tốc”, Thứ trưởng giao Vụ Khoa học và Công nghệ chủ trì điều phối chung, xây dựng kế hoạch và kịch bản triển khai bài bản, khả thi; đồng thời phối hợp chặt chẽ với các Cục chuyên ngành để hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, bộ dữ liệu, yêu cầu kết nối và danh mục sản phẩm ưu tiên.

Song song, Bộ sẽ tổ chức triển khai thí điểm tại một số địa phương, doanh nghiệp, phấn đấu kết nối từ 3-5 địa phương và tối thiểu 10 doanh nghiệp tham gia hệ thống trong giai đoạn đầu. Đặc biệt, việc hoàn thiện hướng dẫn truy xuất nguồn gốc đối với sầu riêng cần được đẩy nhanh, gắn với việc hoàn thiện cơ chế, chính sách và tiêu chí tham gia hệ thống.

Đối với hạ tầng kỹ thuật - yếu tố then chốt bảo đảm hệ thống vận hành ổn định, Thứ trưởng giao Cục Chuyển đổi số chủ trì tổ chức đánh giá toàn diện về an toàn thông tin đối với các hệ thống TXNG; kịp thời tổng hợp các tồn tại, lỗ hổng và yêu cầu khắc phục.

Cục cũng cần chủ động tiếp nhận, cài đặt và vận hành hệ thống trên hạ tầng của Bộ, bảo đảm điều kiện kỹ thuật và an toàn thông tin. Đồng thời, việc xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật, phương án kết nối, tích hợp và chia sẻ dữ liệu với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành phải hoàn thành đúng tiến độ, trước ngày 22/6/2026.

Đối với các đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ như Netacom, CheckVN và các đơn vị liên quan, Thứ trưởng yêu cầu phải khẩn trương khắc phục các tồn tại, lỗ hổng kỹ thuật theo kết quả đánh giá; phối hợp chặt chẽ với các đơn vị của Bộ trong quá trình chuẩn hóa dữ liệu, kết nối và bàn giao hệ thống. Thời hạn được đặt ra cụ thể: hoàn thành khắc phục trước ngày 20/6 và hoàn tất kết nối, bàn giao trước ngày 22/6/2026.

Bên cạnh đó, các Cục chuyên ngành được yêu cầu phải chủ động rà soát, hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, cung cấp đầy đủ bộ dữ liệu và xác định rõ cơ chế cập nhật, chia sẻ, kết nối với hệ thống TXNG. Trên cơ sở đó, mỗi lĩnh vực lựa chọn từ 1-3 sản phẩm chủ lực để triển khai trước, bảo đảm tính khả thi và khả năng nhân rộng.

Thứ trưởng Hoàng Trung nhấn mạnh, việc triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc không chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật mà còn là nhiệm vụ chiến lược, có ý nghĩa lâu dài đối với quản lý ngành và phát triển thị trường nông sản. Do đó, thủ trưởng các đơn vị phải trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm toàn diện về tiến độ, chất lượng và hiệu quả triển khai, bảo đảm hệ thống được vận hành đồng bộ, thực chất và đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới.