Củng cố cơ sở hạ tầng, khôi phục sản xuất ngay sau lũ

Nhân dân Bắc Ninh tập trung củng cố tuyến đê xung yếu

Ưu tiên kiểm tra, gia cố các tuyến đê, kè, cầu cống sau lũ

Ngay sau khi nước rút, việc tổng kiểm tra hệ thống đê điều, hồ chứa và kênh mương cần được triển khai nhanh chóng. Lũ lớn thường gây ra sạt lở, rạn nứt, thấm nước hoặc xói chân đê, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn nếu không được xử lý kịp thời. Các địa phương cần huy động lực lượng tại chỗ – gồm dân quân tự vệ, thanh niên xung kích, lực lượng công an, quân đội và người dân – để kiểm tra từng điểm xung yếu, xác định vị trí sạt trượt và tổ chức gia cố tạm thời bằng bao tải đất, đá, rọ thép hoặc cọc tre, đảm bảo an toàn trước những đợt mưa sau lũ.

Song song đó, ngành nông nghiệp và tài nguyên môi trường cần đánh giá chi tiết độ ổn định của đê kè, hồ chứa, đặc biệt là các công trình đã xuống cấp. Việc chủ động nạo vét, khơi thông dòng chảy, mở rộng cửa xả giúp giảm áp lực nước trong mùa mưa tiếp theo, đồng thời bảo vệ vùng hạ lưu khỏi nguy cơ tái ngập.

Huy động sức dân và nguồn lực xã hội để khôi phục hạ tầng nông thôn

Sau lũ, nhiều tuyến đường giao thông nội đồng, cầu cống, trạm bơm, mương tưới bị hư hỏng, gây khó khăn cho việc vận chuyển nông sản và sản xuất vụ mới. Chính quyền địa phương cần sớm lập phương án tổng thể khôi phục hạ tầng, đồng thời kêu gọi doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ chức xã hội và người dân cùng tham gia.

Ở nhiều nơi, mô hình “Nhà nước và nhân dân cùng làm” đã phát huy hiệu quả rõ rệt: Nhà nước hỗ trợ vật tư, kỹ thuật; người dân góp công, góp ngày công lao động để nhanh chóng tu sửa hệ thống giao thông nông thôn, kênh mương, bờ vùng bờ thửa. Việc làm này không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn tăng tính chủ động, gắn kết cộng đồng trong công cuộc tái thiết sau thiên tai.

Nhanh chóng khôi phục sản xuất nông nghiệp

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm sau lũ là khôi phục sản xuất nông nghiệp, nhằm sớm ổn định đời sống nông dân. Các địa phương cần rà soát diện tích lúa, hoa màu, cây ăn quả, chăn nuôi bị thiệt hại để có chính sách hỗ trợ giống, vật tư và vốn kịp thời.

Đối với diện tích lúa, hoa màu bị ngập úng, cần tiến hành dọn dẹp tàn dư, rửa mặn, bón vôi và xử lý đất để tiêu diệt mầm bệnh, rồi chuyển đổi cơ cấu cây trồng ngắn ngày như ngô, đậu, rau màu để tận dụng thời vụ. Với vùng cây lâu năm và chăn nuôi, cần tập trung phục hồi hệ thống điện, nước, chuồng trại, xử lý vệ sinh môi trường bằng vôi bột hoặc chế phẩm sinh học để ngăn dịch bệnh bùng phát sau lũ.

Ngành nông nghiệp các tỉnh nên phối hợp với doanh nghiệp cung ứng giống và vật tư nông nghiệp để hỗ trợ nông dân kịp thời, tránh tình trạng khan hiếm hoặc giá tăng đột biến. Đồng thời, đẩy mạnh khuyến nông, hướng dẫn kỹ thuật phục hồi cây trồng, vật nuôi bị thiệt hại nhằm giảm rủi ro trong giai đoạn tái sản xuất.

Ứng dụng khoa học và chuyển đổi sinh kế sau lũ

Bên cạnh việc khôi phục truyền thống, cần hướng đến ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện sau thiên tai. Ở nhiều địa phương, mô hình nông nghiệp sinh thái, nuôi trồng thủy sản kết hợp, nông nghiệp hữu cơ và trồng cây chịu úng, chịu hạn đã chứng minh tính hiệu quả, giúp người dân thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu. Các viện, trường và trung tâm nghiên cứu nên phối hợp với địa phương chuyển giao kỹ thuật canh tác bền vững, sử dụng chế phẩm sinh học phục hồi đất sau ngập, tăng khả năng giữ ẩm và cải tạo vi sinh cho đất. Đồng thời, khuyến khích xây dựng vùng đệm sinh thái, trồng cây chắn sóng, giữ đất ven sông để giảm thiểu rủi ro sạt lở trong tương lai.

- Tăng cường cảnh báo và phòng ngừa lũ về sau

Việc khôi phục sau lũ không chỉ là xử lý hậu quả mà còn là cơ hội để xây dựng hệ thống phòng chống thiên tai chủ động, thông minh hơn. Cần đầu tư hệ thống cảnh báo sớm, quan trắc mưa lũ, bản đồ ngập lụt, kết hợp dữ liệu vệ tinh và cảm biến tự động để giúp chính quyền và người dân kịp thời ứng phó. Đồng thời, nâng cao ý thức cộng đồng về bảo vệ đê điều, không tự ý đào bới, lấn chiếm hành lang thoát lũ. Mỗi người dân cần hiểu rằng, phòng chống thiên tai hiệu quả bắt đầu từ ý thức tự bảo vệ và hành động tập thể.

Chính sách hỗ trợ và tái thiết bền vững

Nhà nước cần triển khai nhanh các gói hỗ trợ khẩn cấp cho vùng bị thiệt hại nặng: hỗ trợ giống, phân bón, vật tư sản xuất; khoanh nợ, giãn nợ cho hộ nông dân; đồng thời đầu tư trung và dài hạn cho hệ thống thủy lợi, đê điều và hạ tầng sản xuất nông nghiệp. Về lâu dài, cần đưa tiêu chí “an toàn đê điều, chủ động ứng phó thiên tai” vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương. Các dự án đầu tư mới phải gắn liền với đánh giá rủi ro khí hậu, quy hoạch thủy lợi tổng thể để đảm bảo vừa phát triển kinh tế, vừa bảo vệ môi trường và sinh kế bền vững cho người dân vùng hạ lưu.

Thiên tai, lũ lụt là thử thách khắc nghiệt, nhưng cũng là phép thử cho tinh thần đoàn kết và năng lực ứng phó của cộng đồng. Việc nhanh chóng gia cố đê điều, khôi phục sản xuất ngay sau lũ không chỉ giúp ổn định đời sống trước mắt mà còn tạo nền tảng vững chắc cho phát triển lâu dài. Nếu mỗi địa phương biết chủ động phòng ngừa, huy động sức dân, ứng dụng khoa học và điều hành linh hoạt, thì dù mưa lũ có dữ dội đến đâu, người dân vẫn có thể an tâm sản xuất, vững vàng gây dựng cuộc sống xanh, an toàn và bền vững trên chính quê hương mình./.