Ngày 28/1/1941, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc cùng các đồng chí hoạt động cách mạng vượt qua mốc 108 biên giới Việt Nam – Trung Quốc trở về nước trực tiếp chỉ đạo cách mạng Việt Nam.

Ngày Bác về non sông bừng sáng

Bắt đầu từ ngã ba Đôn Chương, xã Tường Hà, chiếc xe ô tô chở chúng tôi hoà vào dòng xe tấp nập, êm ái lướt trên con đường phẳng phiu hướng về Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó. Trước mắt mở ra một bức tranh miền quê vùng cao biên giới thanh bình với những ngôi nhà được xây kiên cố, xen lẫn các công trình mang kiến trúc hiện đại. Dọc hai bên đường, đâu đó trên những cành đào bắt đầu đã có những bông hoa nở sớm điểm sắc hồng dịu dàng, rung rinh trong gió như báo hiệu mùa xuân đang về trên miền đất địa đầu giàu truyền thống cách mạng của Tổ quốc.

Trong không khí se lạnh của sớm đông, lòng người chợt ngân lên những giai điệu quen thuộc của ca khúc “Tiếng hát giữa rừng Pác Bó” của Nhạc sỹ Nguyễn Tài Tuệ - một ca khúc giàu chất thơ, thấm đẫm hơi thở núi rừng Pác Bó, nơi gắn liền với những năm tháng hoạt động cách mạng gian lao mà cao đẹp của Bác Hồ. Những ca từ mộc mạc, sâu lắng ấy đã khơi dậy trong tâm hồn người nghe những cung bậc cảm xúc thiêng liêng, trữ tình. Dòng cảm xúc đã đưa chúng tôi trở về thời khắc lịch sử trọng đại, khi Bác Hồ trở về Tổ quốc sau ba mươi năm bôn ba tìm đường cứu nước.

Đó là ngày 28/1/1941, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc – Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng một số đồng chí hoạt động cách mạng đã vượt qua mốc 108, nay là mốc 675, tại biên giới Việt Năm – Trung Quốc, đặt chân về Pác Bó, xã Trường Hà, tỉnh Cao Bằng. Đồng bào Pác Bó khi ấy đã vinh dự và tự hào được thay mặt nhân dân cả nước đón Người con ưu tú của dân tộc trở về sau hành trình dài tìm con đường giải phóng dân tộc.

Điểm đầu Km 0 đường Hồ Chí Minh tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó, xã Trường Hà, tỉnh Cao Bằng. Ảnh Quốc Sơn.

Ngay sau khi về nước, Bác Hồ đã chọn Pác Bó làm căn cứ hoạt động cách mạng. Thời gian đầu, Người ở cùng với đồng bào trong bản Pác Bó, sau đó để đảm bảo bí mật và an toàn, ngày 8/2/1941, Bác chuyển vào hang Cốc Bó – một địa điểm thuận lợi cho việc liên lạc và rút lui an toàn khi cần thiết. Tại Pác Bó, Người đã trực tiếp chỉ đạo xây dựng lực lượng cách mạng, mở các lớp huấn luyện cán bộ, truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin, phổ biến chủ trương, đường lối cách mạng của Đảng đến quần chúng nhân dân.

Đặc biệt, vào tháng 5/1941, tại Pác Bó, Bác Hồ đã triệu tập và chủ trì Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 8, một dấu mốc có ý nghĩa lịch sử trọng đại. Hội nghị đã hoàn chỉnh sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược cách mạng, xác định nhiệm vụ giải phóng dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu và quyết định thành lập Mặt trận Việt minh. Quyết định chiến lược đúng đắn, sáng tạo và kịp thời này đã tạo nên sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, tập hợp mọi tầng lớp yêu nước trong cuộc đấu tranh giành độc lập.

Từ căn cứ địa Pác Bó, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Bác Hồ cùng với sự hưởng ứng sâu rộng của quần chúng nhân dân, phong trào cách mạng nhanh chóng phát triển mạnh mẽ, lan toả khắp mọi miền đất nước. Cách mạng Việt Nam từ đó liên tiếp giành được những thắng lợi to lớn, mà đỉnh cao là Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945, giành chính quyền về tay nhân dân, khai sinh Nước Việt Nam Dân chủ Cộng Hoà, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do và hạnh phúc cho dân tộc.

Sự kiện Bác Hồ về nước ngày 28/1/1941 không chỉ đánh dấu sự trở về của một Người con ưu tú của dân tộc, mà còn mở ra bước ngoặt quyết định trong tiến trình cách mạng Việt Nam. Đó là kết tinh của trí tuệ, ý chí và khát vọng độc lập và lòng yêu nước sâu sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với vận mệnh dân tộc – Ngày Bác về, non sông bừng sáng.

Núi Các Mác, suối Lênin, Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó, xã Trường Hà, tỉnh Cao Bằng. Ảnh Quốc Sơn.

Khởi sắc vùng quê giàu truyền thống cách mạng

Sau 85 năm (28/1/1941 – 28/1/2026) Ngày Bác Hồ về nước trực tiếp chỉ đạo cách mạng Việt Nan, tiếp nối dòng chảy lịch sử, hôm nay về với Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó, chúng tôi hoà vào dòng người lặng lẽ tham quan khu di tích. Con đường dẫn vào khu di tích sạch sẽ, phong quang, uốn lượn bên dòng suối Lênin trong xanh, soi bóng núi Các Mác sừng sững, những địa danh gắn liền với hành trình hoạt động cách mạng của Bác Hồ như một chứng nhân lịch sử. Dù diện mạo Pác Bó hôm nay đã nhiều đổi thay, nhưng nơi đây vẫn đậm dấu ấn truyền thống, mỗi cảnh sắc, hiện vật dường như vẫn phảng phất hơi ấm của Người.

Chiếc bàn đá chông chênh bên bờ suối Lênin, nơi Người ngồi làm việc, dịch sử Đảng, vạch con đường đấu tranh, giải phóng dân tộc; mấy tấm ván mộc mạc ghép làm giường trong hang đá nhỏ hẹp, lạnh lẽo. Chính nơi đây, Người đã để lại những vần thơ nổi tiếng, làm nổi bật tinh thần cách mạng lạc quan, ung dung tự tại, ý chí kiên cường, với một niềm tin tất thắng vào con đường cách mạng đầy gian lao, thử thách: “Sáng ra bờ suối, tối vào hang/Cháo bẹ, rau măng vẫn sẵn sàng/ Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng/Cuộc đời cách mạng thật là sang” (Tức cảnh Pác Bó).

Trong dòng cảm xúc đó, tại Nhà trưng bày Khu di tích, hệ thống hiện vật, kỷ vật gắn liền với quá trình hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh được gìn giữ trang trọng. Từ chiếc bát, con dao được đồng bào Pác Bó dùng cắt máu ăn thề nguyện đi theo cách mạng; đôi giày vải, lưỡi thuổng, những vật dụng quen thuộc của đồng bào Pác Bó; đến chiếc va-ly mây Bác mang theo khi về nước, cùng máy chữ HERMES, chậu thau, niêu đất, siêu đun nước và những trang tài liệu gốc…, tất cả đều giản dị, mộc mạc nhưng chứa đựng giá trị lịch sử to lớn, toả ra một tầm vóc vĩ đại, tinh thần cách mạng kiên cường, ý chí lớn lao của Người.

Cựu chiến binh Đoàn Quang Trọng, du khách đến từ Hải Phòng xúc động nói: “Mỗi dịp trở lại Cao Bằng thăm chiến trường xưa, tôi đều đến Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó để dâng hương Bác Hồ. Những hiện vật, kỷ vật tuy đơn sơ nhưng vô cùng thiêng liêng, giúp người xem hiểu rõ hơn những ngày đầu gian khó mà hào hùng của cách mạng Việt Nam. Qua đó, tôi càng thêm kính trọng Bác, kính trọng các tiền bối cách mạng và thấy mình phải sống, cống hiến cho xứng danh ‘Bộ đội Cụ Hồ’, xứng đáng với sự hy sinh của các thế hệ đi trước”.

Không chỉ là điểm đến lịch sử đặc biệt quan trọng, xã Trường Hà hôm nay còn là vùng quê biên giới đang đổi thay từng ngày. Nhân dân các dân tộc xã Trường Hà luôn phát huy truyền thống quê hương cội nguồn cách mạng, đoàn kết dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ xã, nỗ lực xây dựng quê hương ngày càng phát triển.

Trong giai đoạn 2020 – 2025, diện mạo nông thôn xã Trường Hà có nhiều khởi sắc, kinh tế được duy trì tăng trưởng khá, giá trị sản xuất đạt gần 36,54 triệu đồng/ha. Chăn nuôi chuyển dần sang mô hình trang trại, gia trại. Tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 28,51% xuống còn 15%. Thu nhập bình quân khoảng 34,26 triệu đồng/người/năm. Toàn xã có 6 sản phẩm OCOP 3 sao; tỷ lệ che phủ rừng đạt 66,75%,

Nhiều mô hình kinh tế hiệu quả được hình thành, tiêu biểu như Hợp tác xã Nông nghiệp Bảo Hưng (xóm Nà Mạ); mô hình nuôi cá tầm của cựu chiến binh Nguỵ Văn Dũng (xóm Bản Hoàng) mang lại hiệu quả kinh tế cao. Đặc biêt, mô hình nuôi cá tầm, trồng dưa lê lai, dưa chuột bao tử trong nhà màng của nông dân Nguỵ Văn Công, xóm Bản Hoàng, được Trung ương Hội Nông dân Việt Nam vinh danh “Nông dân xuất sắc toàn quốc năm 2025” và được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen.

Xã thực hiện tốt công tác an sinh xã hội, xây dựng nông thôn mới, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và bảo vệ vững chắc đường biên, mốc quốc giới.

Bí thư Chi bộ xóm Pác Bó, bà Dương Thị Bích Hợp bày tỏ niềm vui và sự tin tưởng trước những đổi thay của địa phương. Theo bà: “Chi bộ xóm luôn xác định rõ nhiệm vụ trọng tâm là phát triển kinh tế - xã hội, giảm nghèo bền vững gắn với bảo vệ vững chắc đường biên, cột mốc; gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó, qua đó giáo dục tuyền thống cho thế hệ trẻ. Đây là nhiệm vụ chính trị, cũng là niềm tự hào, trách nhiệm của nhân dân các dân tộc nơi đây”.

Du khách xem những hiện vật gắn với hoạt động cách mạng của Bác Hồ tại Nhà trưng bày Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó. Ảnh Quốc Sơn.

Tinh thần đó cũng được tuổi trẻ xóm Pác Bó tiếp nối bằng những hành động cụ thể. Chị Hoàng Thị Hồng Thắm, Phó Bí thư Chi đoàn xóm chia sẻ: “Được học tập, rèn luyện trên mảnh đất cội nguồn cách mạng là niềm vinh dự lớn lao đối với đoàn viên, thanh niên địa phương. Phát huy truyền thống đó, tuổi trẻ xóm Pác Bó luôn xung kích trong các hoạt động tình nguyện, phát triển kinh tế - xã hội; phối hợp với Bộ đội Biên phòng, Ban quản lý di tích tham gia bảo vệ biên giới, giữ gìn và phát huy giá trị lịch sử Khu di tích, góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp”.

Không chỉ cán bộ, đoàn viên, mà với mỗi người dân xã Trường Hà, niềm tự hào về quê hương cội nguồn cách mạng luôn hiện hữu trong đời sống hàng ngày. Anh Nguỵ Văn Công, nông dân xuất sắc toàn quốc năm 2025 ở xóm Bản Hoàng phấn chấn cho biết: “Được sinh ra và lớn lên trên mảnh đất gắn với hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh là niềm vinh dự và tự hào lớn lao. Chính điều đó đã hun đúc ý thức trách nhiệm của người dân trong việc giữ gìn, bảo vệ Khu di tích, đoàn kết giúp nhau phát triển sản xuất, làm giàu chính đáng để xứng đáng với truyền thống cha ông”.

Khẳng định vai trò và giá trị lịch sử đặc biệt của Khu di tích - điểm đến tham quan, nghiên cứu, học tập truyền thống của đông đảo du khách trong và ngoài nước, ông Đào Văn Mùi, Giám đốc Ban quản lý các di tích Quốc gia đặc biệt tỉnh Cao Bằng nhấn mạnh: “Mỗi hiện vật, mỗi địa danh nơi đây đều mang ý nghĩa, giá trị thiêng liêng. Vì vậy, cán bộ, nhân viên Ban quản lý luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm trong công tác bảo tồn nguyên trạng; đồng thời đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền, thuyết minh để Khu di tích thực sự trở thành “địa chỉ đỏ” trong giáo dục truyền thống cách mạng cho mọi tần lớp nhân dân”.

Song hành với công tác bảo tồn là nhiệm vụ bảo đảm an toàn, an ninh khu vực. Thượng uý Trần Bá Long, Trạm trưởng Trạm kiểm soát Biên phòng Pác Bó thuộc Đồn Biên phòng cửa khẩu Sóc Giang, cho biết: “Cán bộ, chiến sỹ Trạm luôn chấp hành nghiêm lễ tiết tác phong, giữ thái độ làm việc văn minh, lịch sự; đồng thời phối hợp chặt chẽ với lực lượng chức năng tuyên truyền, hướng dẫn khách du lịch thực hiện đúng các quy định về quản lý biên giới, góp phần xây dựng môi trường du lịch thân thiện, văn minh”.

Là lực lượng nòng cốt bảo vệ biên cương Tổ quốc, Thiếu tá Nông Kiến Cường, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng cửa khẩu Sóc Giang khẳng định: “Bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh biên giới gắn với bảo vệ Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó là nhiệm vụ chính trị thiêng liêng. Đồn Biên phòng luôn phối hợp chặt chẽ với chính quyền và nhân dân địa phương giữ vững an ninh trật tự khu vực biên giới, tạo môi trường ổn định cho phát triển kinh tế - xã hội và du lịch”.

Phát huy truyền thống quê hương cội nguồn cách mạng, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc xã Trường Hà hôm nay tiếp tục chung sức, đồng lòng bảo vệ vững chắc chủ quyền biên giới quốc gia, gìn giữ và phát huy giá trị Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó. Những việc làm cụ thể, thiết thực đang góp phần xây dựng địa phương ngày càng phát triển, lan toả giá trị lịch sử và tinh thần yêu nước đến các thế hệ, để Pác Bó mãi là “địa chỉ đỏ’ thiêng liêng của cả nước.