Đền thờ Tô Thị Hoạn tại xóm Đồng Tâm, xã Lý Quốc(Cao Bằng) được tu bổ, phục hồi.

Theo cuốn “Cao Bằng tỉnh”, thời hậu Lê, đời Lê Dụ Tông, niên hiệu Vĩnh Thịnh thứ 14 (1718), ông Tán Lý Quân vụ họ Tô từ kinh sư đi dẹp giặc, đóng quân tại châu Hạ Lang (Cao Bằng) và nạp cô gái tên là Thị Đề người xã Đồng Loan làm thiếp, sinh ra một người con gái đặt tên là Tô Thị Huệ có nhan sắc, thông minh, tháo vát. Đến năm Lê Thuần Tông, niên hiệu Long Đức thứ 2 (1733), bà được đưa vào làm cung phi, được nhà vua yêu thương, sủng ái hết mực. Hơn một năm sau, được phụng chỉ về quy ninh (về thăm quê), đi qua xứ Khâu Lư, Lạng Sơn thì nghe tin vua Lê mất, bà đã lên núi hướng về phía kinh thành đứng mãi trông mà hóa đá. Theo truyền thuyết, đây là một dị bản của tích Nàng Tô Thị - biểu tượng cho lòng thủy chung, son sắt của người phụ nữ Việt Nam.

Sau khi bà mất, nhân dân lập đền thờ tại chân núi Xuân Sơn (Phia Roan), xóm Bản Lung, xã Đồng Loan (nay là xóm Đồng Tâm, xã Lý Quốc) để phụng tự; triều Lê sắc phong là Tô Thị Phúc Thần. Ngày 13/1/2011, UBND tỉnh Cao Bằng ban hành Quyết định số 64/QĐ-UBND xếp hạng Đền thờ Tô Thị Hoạn là Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh.

Trải qua thời gian, di tích bị xuống cấp. Năm 2025, công trình được triển khai tu bổ, phục hồi với các hạng mục: xây dựng đền thờ 3 gian lợp mái ngói âm dương; san nền, kè chắn đất, sân chính điện; hệ thống đường, bậc lên đền, theo Nghị quyết số 10/NQ-HĐND ngày 21/6/2024 của HĐND huyện Hạ Lang (cũ), với tổng kinh phí 6 tỷ đồng từ ngân sách địa phương. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, công trình được bàn giao về xã Lý Quốc tiếp tục triển khai đến tháng 12/2025, công trình hoàn thành. Hội đồng Họ Tô Việt Nam đã hỗ trợ kinh phí 520 triệu đồng để hoàn thiện nội thất thờ tự như: hoành phi, câu đối, cửa võng, sập thờ, tượng thờ, đồ thờ bằng gốm, lư hương đá…

Việc tu bổ, phục hồi Đền thờ Tô Thị Hoạn có ý nghĩa quan trọng trong bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của nhân dân, đồng thời góp phần khai thác tiềm năng du lịch tâm linh, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.