Báo chí là công cụ tuyên truyền để lan tỏa về giá trị của nông nghiệp hữu cơ

GS. TS. Đào Thanh Vân – Phó Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam: “Những người làm hữu cơ sẽ là người truyền lửa hiệu quả nhất”

GS. TS. Đào Thanh Vân – Phó Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam

Sự thành công hay thất bại của các mô hình sản xuất hữu cơ không chỉ phụ thuộc vào kỹ thuật, giống, hay quy trình chứng nhận, mà nằm rất lớn ở nhận thức và niềm tin – từ phía người nông dân cho tới người tiêu dùng và nhà quản lý. Mà nhận thức ấy chỉ có thể thay đổi thông qua công tác tuyên truyền bài bản, liên tục và truyền cảm hứng. Báo chí là một trong những công cụ tuyên truyền góp phần thay đổi nhận thức đó. Có thể nói: “Tuyên truyền không chỉ là phương tiện, mà là nền tảng để gieo mầm nhận thức và lan tỏa giá trị của nông nghiệp hữu cơ”. Vì vậy, báo chí làm công tác tuyên truyền trong định hướng, phát triển NNHC cần hướng tới các đối tượng sau:

Đối với người nông dân, tuyên truyền giúp họ hiểu rằng làm hữu cơ không phải là trở lại “thời xưa” lạc hậu, mà là bước tiến tới một nền nông nghiệp thông minh, bền vững, khỏe mạnh từ đất – cây – người. Qua tuyên truyền, họ hiểu được lợi ích dài hạn về sức khỏe, môi trường, giá trị gia tăng, và đặc biệt là niềm tự hào khi sản xuất ra những sản phẩm sạch – chuẩn – có trách nhiệm.

Đối với người tiêu dùng, tuyên truyền là cầu nối để họ hiểu đúng về sản phẩm hữu cơ, biết phân biệt thật – giả, và từ đó định hướng tiêu dùng có trách nhiệm, hình thành thị trường bền vững cho nông sản hữu cơ.

Đối với các cấp lãnh đạo, quản lý, tuyên truyền giúp họ nhận ra nông nghiệp hữu cơ không phải là phong trào nhất thời, mà là chiến lược phát triển dài hạn gắn với các mục tiêu quốc gia về an ninh lương thực, sức khỏe cộng đồng và phát triển kinh tế xanh.

Chính vì vậy, báo chí tuyên truyền có vai trò quan trọng trong chuyển đổi nhận thức của người sản xuất và người tiêu dùng đối với sản phẩm NNHC. Muốn người dân hiểu biết và ủng hộ sản xuất NNHC – trước tiên họ phải hiểu, tin, và thấy được chính mình trong đó. Tuyên truyền chính là cây cầu dẫn dắt họ bước qua nỗi ngờ vực, vượt qua thói quen cũ để đến với sự thay đổi bền vững. Để công tác tuyên truyền về NNHC thực sự hiệu quả, cần triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp sau:

Một là, xây dựng nội dung tuyên truyền phù hợp, dễ hiểu, truyền cảm hứng với ngôn ngữ gần gũi, hình ảnh minh họa trực quan, có các ví dụ về mô hình thành công để người sản xuất và sử dụng sản phẩm NNHC dễ tiếp cận.

Hai là, đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, sử dụng tuyên truyền đa phương tiện – dễ hiểu, dễ nhớ, dễ lan tỏa bằng cách thiết kế tài liệu truyền thông sinh động: video ngắn, poster, infographic, phóng sự truyền hình, mạng xã hội,… về sản xuất và tiêu thụ sản phẩm NNHC.

Ba là, huy động đội ngũ tuyên truyền viên nòng cốt tại địa phương bằng cách tập huấn cho cán bộ khuyến nông, trưởng bản, hội phụ nữ, đoàn thanh niên,… để trở thành “hạt nhân tuyên truyền”. Đồng thời phát triển mạng lưới “nông dân tuyên truyền nông dân” - những người đã làm hữu cơ sẽ là người truyền lửa hiệu quả nhất.

Bốn là, kết hợp tuyên truyền với mô hình trình diễn, tham quan thực tế về mô hình sản xuất và tiêu thụ sản phẩm NNHC tại địa phương hoặc các địa phương khác để người dân có thể tận mắt học hỏi, trao đổi và tin tưởng.

Năm là, khi tuyên truyền cần đi kèm hướng dẫn kỹ thuật cụ thể, hỗ trợ đầu vào, đầu ra, chứng nhận hữu cơ,... để người dân không chỉ nghe mà còn làm được, đồng thời phối hợp với các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, HTX để cam kết hỗ trợ, tạo niềm tin và động lực cho nông dân.

Sáu là, tiếp thu ý kiến từ cộng đồng thông qua các phản hồi từ người dân, người sử dụng sản phẩm để điều chỉnh nội dung, phương pháp tuyên truyền về NNHC một cách thiết thực, hiệu quả

Bà Đặng Thị Bích Hường - Phó Chủ tịch kiêm TTK Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam​​​​​​​: Truyền thông là “chìa khóa” để xây dựng niềm tin, thay đổi hành vi và kết nối chuỗi giá trị

Bà Đặng Thị Bích Hường - Phó Chủ tịch kiêm TTK Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam

Hiện nay, công tác tuyên truyền đóng vai trò then chốt trong phát triển nông nghiệp hữu cơ ở Việt Nam. Bởi vì nông nghiệp hữu cơ không chỉ là phương thức sản xuất mà còn là sự thay đổi tư duy, từ người sản xuất đến người tiêu dùng. Đối với nông dân, thông qua tuyên truyền giúp họ hiểu được lợi ích dài hạn của canh tác hữu cơ như bảo vệ sức khỏe, giảm chi phí đầu vào, giữ gìn đất đai và môi trường. Còn đối với người tiêu dùng, tuyên truyền tạo niềm tin, nâng cao nhận thức về giá trị của sản phẩm hữu cơ, từ đó chấp nhận giá cao hơn và ủng hộ thị trường này. Với chính quyền và các bên liên quan, truyền thông giúp thúc đẩy chính sách hỗ trợ phù hợp, từ quy hoạch vùng sản xuất đến đầu tư hạ tầng và khoa học kỹ thuật. Tóm lại, tuyên truyền chính là “chìa khóa” để xây dựng niềm tin, thay đổi hành vi và kết nối chuỗi giá trị trong nông nghiệp hữu cơ. sản phẩm, tác động môi trường.

Để tuyên truyền hiệu quả, ngoài việc sử dụng đa dạng các kênh truyền thông để giới thiệu về các hoạt động động thực tế, mô hình hiệu quả… thì đặc biệt cần xây dựng nội dung truyền thông gần gũi, dễ hiểu và phù hợp từng đối tượng, cụ thể như: Với nông dân cần tập trung vào lợi ích thực tế, mô hình thành công, chi phí đầu vào – đầu ra; người tiêu dùng cần nhấn mạnh đến sức khỏe, sự an toàn, nguồn gốc sản phẩm, tác động môi trường.

Đồng thời, cần tăng cường sự phối hợp giữa các bên: Nhà nước, tổ chức xã hội, hợp tác xã, doanh nghiệp và cơ quan truyền thông cần đồng hành để đảm bảo thông điệp nhất quán, có chiều sâu và sức lan tỏa về nông nghiệp hữu cơ.

Bà Từ Thị Tuyết Nhung - Ủy viên BTV Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam: “Cần phải tiến hành đồng bộ nhiều phương thức tuyên truyền”

Bà Từ Thị Tuyết Nhung - Ủy viên BTV Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam

Trong bất cứ lĩnh vực nào, vai trò của truyền thông luôn được đặt ở ví trí quan trọng. Bởi thông qua tuyên truyền, giáo dục sẽ thuyết phục cộng đồng dần hiểu ra, tin tưởng và làm theo.

Nông nghiệp hữu cơ là một lĩnh vực tương đối mới ở Việt Nam. Người sản xuất, người tiêu dùng, và thậm chí ngay cả những người làm chính sách cũng chưa hiểu đầy đủ về nông nghiệp hữu cơ (NNHC). Hầu hết, mọi người cho rằng nông nghiệp hữu cơ đơn giản là sản xuất không dùng hóa chất, nó giống như cách ông cha ta đã làm trước kia nhưng thực chất, ý nghĩa bao trùm của nông nghiệp hữu cơ lớn hơn rất nhiều. Vì thế tuyên truyền về những lợi ích của NNHC để mọi người dân, từ cộng đồng sản xuất đến tiêu dùng hiểu về cách làm ra sản phẩm hữu cơ, biết trân trọng giá trị của nó và sử dụng có trách nhiệm hơn.

Việc thông qua báo chí, công tác tuyên truyền sẽ có sức ảnh hưởng rất lớn đến mọi vấn đề của xã hội, tác động đến nhận thức của công chúng, định hướng những hành động và ứng xử của công chúng, nếu được duy trì thường xuyên và lâu dài sẽ trở thành thói quen, tập quán và cuối cùng sẽ trở thành lối sống, thành những chuẩn mực của xã hội.

Để định hướng nền NNHC phát triển một cách đúng đắn và bền vững, bên cạnh việc đào tạo nâng cao kiến thức và nhận thức cho người sản xuất để họ tự tin làm ra sản phẩm tốt, thì cùng cần sử dụng báo chí là công cụ hữu hiệu để đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục người tiêu dùng để tạo hiệu

ứng tốt của thị trường, thúc đẩy sản xuất, nếu không NNHC cũng chỉ là bong bóng. Để NNHC được truyền bá tới cộng đồng từ sản xuất, đến tiêu dùng thì báo chí hiện đại cần phải đáp ứng những yêu cầu cụ thể:

Thứ nhất, đưa tin bài phổ biến kiến thức, nâng cao nhận thức cho mọi tầng lớp trong cộng đồng, từ người sản xuất, người tiêu dùng, các doanh nghiệp thông qua các hội thảo, các buổi tập huấn, các hoạt động trải nghiệm.

Thứ hai, tuyên truyền bằng nhiều kênh khác nhau để cộng đồng dễ tiếp cận như TV, Zalo, Fb, Tiktok với những thông điệp dễ hiểu, đơn giản về ý nghĩa và bản chất bao trùm của NNHC. Nhấn mạnh lợi ích đa chiều không chỉ nói về sức khỏe, mà còn về bảo vệ môi trường, phát triển bền vững, đa dạng sinh học, công bằng xã hội và giá trị kinh tế.

Thứ ba, kết hợp phổ biến các kiến thức về dinh dưỡng lành mạnh vào chương trình học đường thông qua các hoạt động trải nghiệm như vườn trường, tham quan trang trại.

Thứ tư, xây dựng các tài liệu truyền thông hấp dẫn như standee, tờ rơi, sách hướng dẫn, video ngắn… với thiết kế bắt mắt, nội dung ngắn gọn cô đọng, dễ hiểu.

Thứ năm, đưa tin về những câu chuyện thành công của nông dân và những lợi ích mà họ đánh đổi một cách trung thực, không thổi phồng.

Thứ sáu, phản ánh và cảnh báo người tiêu dùng kịp thời về các sản phẩm giả mạo “hữu cơ”, “sạch”, “thiên nhiên” nhưng không có chứng nhận rõ ràng.

Thứ bảy, đưa tin, truyền thông về những đề xuất giải pháp hay và vận động chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp hữu cơ như hỗ trợ vốn, kỹ thuật, thị trường, chính sách thuế đặc biệt ở giai đoạn chuyển đổi.

Thứ tám, liên tục đào tạo bồi dưỡng kiến thức, cập nhật thông tin về NNHC, về giá trị sản phẩm hữu cơ đối với sức khỏe ở trong nước và quốc tế cho phóng viên, người làm báo có đủ kiến thức tuyên truyền một cách thuyết phục nhất.