Bài 3: Nông nghiệp hữu cơ ở Nghệ An: Khi ý chí vượt khó khăn

Tỉnh Nghệ An nhập cuộc phát triển nông nghiệp hữu cơ ngay sau khi Đề án 885 được ban hành

Phát triển nông nghiệp hữu cơ “nhiều kỳ vọng, lắm gian nan"

Quyết định phê duyệt đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ giai đoạn 2020 – 2030 của Thủ tướng Chính phủ số 885/QĐ-TTg ngày 23/6/2020 (Đề án 885) nhằm phục vụ Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững, thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia và phát huy tiềm năng thế mạnh về nông nghiệp hữu cơ của các vùng miền và địa phương…chính là “cơ hội vàng” tái cấu trúc lại nông thôn cho các địa phương.

Nghệ An là một tỉnh có diện tích với hơn 1,4 triệu ha đất nông nghiệp, rừng và thủy sản, rất có tiềm năng phát triển mạnh mẽ trong lĩnh vực nông nghiệp. Nắm bắt cơ hội đó, địa phương này đã nhanh chóng nhập cuộc và kịp thời xây dựng chương trình, chiến lược ngay tại địa phương, được thể hiện rõ ngay tại Quyết định số 3108/QĐ-UBND ngày 11/10/2022 về việc Phê duyệt Đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ trên địa bàn tỉnh Nghệ An, giai đoạn 2022 – 2030 (Đề án 3108).

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, tỉnh này gặp không ít khó khăn để có thể đạt được như kỳ vọng. Một trong những vấn đề nan giải nhất đó là định hướng, tuyên truyền cách để người dân thay đổi thói quen, tập quán canh tác trong nông nghiệp. Bởi từ trước tới nay, người dân chủ yếu canh tác theo lối truyền thống, có sử dụng hóa chất, phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật,…Trong khi sản xuất hữu cơ lại tuân thủ quy trình nghiêm ngặt, khắt khe hơn từ khâu đầu vào đến chuẩn đầu ra và thuận theo sự phát triển tự nhiên của cây trồng, vật nuôi hơn là sự tác động có yếu tố kích thích từ bên ngoài vào. Đặc biệt, muốn sản xuất hữu cơ phải có quá trình và thời gian chuyển đổi tùy thuộc vào từng loại cây, con.

Ông Nguyễn Văn Đệ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An khẳng định Nghệ An sẽ tiếp tục có nhưng giải pháp phát triển cho ngành nông nghiệp tại diễn đàn kết nối sản xuất và tiêu thụ nông sản Bắc Miền Trung

Không những thế, để sản xuất hữu cơ còn phải xem xét vùng quy hoạch có phù hợp và chất lượng đất, nước được đem đi kiểm nghiệm xem xét vấn đề đảm bảo cho sản xuất hữu cơ. Khi đạt được những yếu tố đó bắt đầu bước vào khâu canh tác phải có hàng rào cách ly môi trường xung quanh; Tuyệt đối không sử dụng phân có nguồn gốc hóa học, thuốc bảo vệ thực vật hóa học mà chỉ sử dụng phân hữu cơ như hữu cơ vi sinh, hữu cơ sinh học, các chế phẩm sinh học thảo mộc,…Kể cả phòng trừ sâu bệnh cũng phải chế từ thảo mộc, trồng các loại cây khắc tinh để sâu bệnh không đến khu vực sản xuất.

Mặt khác, trong quá trình canh tác, bón phân hữu cơ sẽ được sử dụng nhiều và số lượng lớn nên đòi hỏi tốn công sức nhiều sức hơn. Vì lẽ đó, làm nông nghiệp hữu cơ chính là “cuộc chơi” không dành cho người thiếu kiên trì, nhẫn nại. Điều dễ dàng nhận ra điểm hạn chế nhất cho hướng phát triển nông nghiệp hữu cơ là chi phí đầu vào cao trong khi thị trường đầu ra gặp nhiều khó khăn do giá cả. Vì lẽ đó cần phải có liên kết và phải chế biến sâu để nâng cao giá thành sản phẩm, khi đó mới đáp ứng được chi phí đầu vào trong sản xuất.

Theo lộ trình, năm 2025 tỉnh Nghệ An có vùng lúa hữu cơ với tổng diện tích 450 ha

Qua trao đổi, ông Nguyễn Tiến Đức - Chi Cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Nghệ An cho biết: Nông nghiệp hữu cơ chính là xu hướng mà xã hội văn minh đang hướng tới. Tuy nhiên, việc tiếp cận giữa nông nghiệp hữu cơ với người tiêu dùng còn đang khó vì thế để sản phẩm hữu cơ trở thành lựa chọn cần phải thay đổi được lối sống, tiêu dùng của người dân.

Cũng phải công bằng nhìn nhận rằng, sản xuất nông nghiệp ở Nghệ An gặp khó khăn và chậm chân hơn các địa phương trong cả nước bởi khí hậu khắc nghiệt và sâu bệnh nhiều. Dù vậy, Nghệ An cũng đã nỗ lực từng bước khắc phục khó khăn và nhanh chóng “ăn nhập” xu hướng phát triển nông nghiệp hữu cơ cùng các địa phương trên cả nước.

Phát triển nông nghiệp hữu cơ là xu thế tất yếu của xã hội văn minh

Xanh hóa nông nghiệp từ những chính sách cụ thể

Để Đề án 3108 bén rễ bám sâu, tỉnh Nghệ An đã có những chính sách, hỗ trợ, định hướng cụ thể cho từng lộ trình để tiếp tục mở rộng phạm vi, góp phần xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, hiện đại và bền vững cho ngành Nông nghiệp tỉnh trong thời gian tới. Sau thời gian thực hiện, Đề án đã cho thấy những hiệu quả rõ rệt trong việc chuyển đổi phương thức canh tác truyền thống sang nông nghiệp hữu cơ bền vững góp phần nâng cao nhận thức của nông dân về bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Đặt mục tiêu đến năm 2030 nhóm đất nông nghiệp sản xuất hữu cơ đạt khoảng 2,5% - 3,0% tổng diện tích nhóm đất nông nghiệp toàn tỉnh; diện tích đất trồng trọt hữu cơ đạt trên 2,0%, tỷ lệ sản phẩm chăn nuôi hữu cơ đạt khoảng 2,0 – 3,0%,…Tất cả đều hướng tới một nền nông nghiệp xanh góp phần giảm thiểu phát thải khí nhà kính và ứng phó biến đổi khí hậu.

Để lộ trình đạt như kỳ vọng, tỉnh Nghệ An xác định rõ phát triển nông nghiệp hữu cơ phải được triển khai ở các quy mô, cấp độ từ hộ gia đình, tổ hợp tác, hợp tác xã, doanh nghiệp. Đồng thời, huy động sự tham gia của các nhà quản lý, nhà khoa học, các thành phần kinh tế, đặc biệt là doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ gia đình.

Đặc biệt, uu tiên sử dụng các vùng có điều kiện đất đai, khí hậu thuận lợi cho từng đối tượng cây trồng, vật nuôi để sản xuất hữu cơ; lựa chọn loại cây trồng, vật nuôi thích ứng tốt với điều kiện thổ nhưỡng, chống chịu sâu bệnh. Hình thành vùng sản xuất các sản phẩm bản địa, đặc trưng có tiềm năng để xây dựng nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý sản phẩm để đầu tư sản xuất hữu cơ.

Quy hoạch vùng sản xuất hữu cơ tập trung hướng đến liên kết theo chuỗi là mục tiêu cần đạt được trong lộ trình thưc hiện Đề án 3108 của tỉnh Nghệ An

Cùng với đó, hỗ trợ nguồn vốn cho các hộ, tổ chức tham gia phát triển nông nghiệp hữu cơ từ nguồn vốn xã hội hóa, vốn ngân sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp hữu cơ tỉnh Nghệ An giai đoạn 2022 – 2030 và các nguồn vốn khác; Tổ chức các lớp đào tạo, tập huấn về khoa học kỹ thuật, công nghệ trong các lĩnh vực sản xuất, thu hoạch, bảo quản, chế biến, tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp hữu cơ cho các cơ sở; Liên kết sản xuất, xúc tiến thương mại, quảng bá tiêu thụ sản phẩm; Tăng cường kiểm tra, giám sát quy trinh sản xuất, chế biến, bảo quản sản phẩm hữu cơ đáp ứng yêu cầu về chất lượng sản phẩm; Đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc sản phẩm nông nghiệp hữu cơ…

Từ những định hướng cụ thể đó, theo lộ trình, năm 2025 tỉnh Nghệ An có vùng lúa hữu cơ với tổng diện tích 450 ha (chiếm khoảng 0,53% diện tích lúa toàn tỉnh); Vùng rau củ quả hữu cơ đạt diện tích 450 ha (chiếm khoảng 2,88% diện tích rau toàn tỉnh); Vùng chăn nuôi trâu, bò hữu cơ đạt khoảng 4.500 con (chiếm khoảng 0,57% đàn trâu, bò toàn tỉnh); Vùng chăn nuôi bò sữa hữu cơ đạt khoảng 1.200 con (chiếm khoảng 1,4% đàn bò sữa toàn tỉnh); Vùng chăn nuôi lợn hũu cơ ước đạt 15.000 con (chiếm khoảng 1,5% đàn lợn toàn tỉnh);…

Theo kế hoạch, đến năm 2030, tỉnh Nghệ An nâng tổng đàn chăn nuôi trâu, bò hữu cơ lên đến 24.000 con

Tại diễn đàn kết nối sản xuất và tiêu thụ nông sản Bắc Miền Trung vừa qua, ông Nguyễn Văn Đệ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh khẳng định: Với điều kiện về vị trí địa lý, quy mô diện tích đất nông nghiệp, tài nguyên về nông nghiệp, các lợi thế về đặc điểm sinh thái, Nghệ An xác định tiếp tục đẩy mạnh phát triển kinh tế ngành nông nghiệp, trong đó tập trung vào một số giải pháp như: Thực hiện quy hoạch vùng sản xuất nguyên liệu gắn với chế biến, trong đó tập trung thực hiện tích tụ đất; Xác định loại sản phẩm chủ lực, ưu thế để tập trung mở rộng quy mô sản xuất thoe tiêu chuẩn VietGap, hữu cơ,…nâng cao giá trị sản phẩm; Đẩy mạnh thu hút đầu tư vào chế biến sản phẩm nông nghiệp; Đẩy mạnh xây dựng thương hiệu sản phẩm, mẫu mã sản phẩm, nguồn gốc sản phẩm; Tăng cường các hoạt động xúc tiến thương mại để tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp ổn định cả thị trường trong nước và quốc tế…. Đây chính là những lợi thế tạo “cú hích” cho nông nghiệp hữu cơ vươn xa hơn…