Vẫn chưa có thuốc đặc trị và vaccine đối với virus Nipal

Giới chức y tế Ấn Độ xác nhận hai trường hợp nhiễm virus Nipah tại bang West Bengal kể từ tháng 12 năm 2025, trong đó có những nhân viên y tế, và đã truy vết, cách ly gần 200 người liên quan nhằm ngăn chặn lây lan rộng. Mặc dù tất cả những người tiếp xúc đều có kết quả xét nghiệm âm tính và tình hình được cho là đã được kiểm soát, nguy cơ đối với khu vực vẫn ở mức cao.

Virus Nipah là một loại virus lây từ động vật sang người, thường bắt nguồn từ dơi ăn quả và có thể lây sang người qua tiếp xúc với động vật bị nhiễm hoặc thực phẩm, đồ uống bị ô nhiễm. Không chỉ vậy, virus này có thể lây truyền giữa người với người trong điều kiện tiếp xúc gần và kéo dài, nhất là trong môi trường chăm sóc y tế. Các triệu chứng ban đầu của người nhiễm Nipah rất khó phân biệt sớm với nhiều bệnh khác. Người bệnh thường sốt cao dữ dội, đau đầu, đau cơ, ho và khó thở, đôi khi kèm theo đau bụng hoặc buồn nôn. Sau đó, virus có thể tấn công hệ thần kinh trung ương gây viêm não với triệu chứng lú lẫn, co giật, rối loạn ý thức, dẫn đến tử vong trong nhiều trường hợp.

Điểm đáng lo ngại là chưa có vaccine đặc hiệu hoặc thuốc điều trị hiệu quả dành cho Nipah, khiến việc phòng tránh, phát hiện sớm và cách ly người nghi nhiễm trở thành nền tảng quan trọng nhất trong kiểm soát dịch bệnh. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp virus này vào danh sách những tác nhân ưu tiên nghiên cứu do mức độ chết người cao và khả năng gây dịch lớn nếu không được giám sát.

Các quốc gia trong khu vực châu Á đã hành động cấp bách. Một số nước thực hiện sàng lọc y tế tại sân bay đối với hành khách đến từ vùng dịch bằng máy đo thân nhiệt và yêu cầu khai báo sức khỏe, đồng thời siết chặt giám sát tại cảng biển và biên giới. Những biện pháp này nhằm phát hiện sớm ca nghi ngờ và ngăn chặn nguy cơ lây lan qua đường hàng không hay giao thương quốc tế. Ngoài ra, cơ quan ngoại giao một số nước đã phát cảnh báo về hành vi phòng tránh như hạn chế tiếp xúc với dơi và động vật có nguy cơ mang virus, thận trọng trong lựa chọn và chế biến thực phẩm, cũng như đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ.

Virus Nipah không phải là mối đe dọa mới tại châu Á. Từ khi được xác định lần đầu vào cuối những năm 1990, virus này đã gây ra những đợt bùng phát giới hạn ở Malaysia, Bangladesh và Ấn Độ, với tỷ lệ tử vong dao động thường xuyên trong khoảng từ 40-75%, cao hơn nhiều so với các bệnh truyền nhiễm thông thường.

Trong bối cảnh giao thương quốc tế và di chuyển tăng mạnh, đặc biệt dịp Tết Nguyên đán sắp tới, giới chuyên gia y tế cảnh báo không thể chủ quan. Việc tăng cường giám sát, cập nhật thông tin và áp dụng các biện pháp phòng ngừa cá nhân là điều thiết yếu để ngăn ngừa một đợt bùng phát nguy hiểm hơn tại khu vực.