Trung tâm thường xuyên tổ chức hội thảo, toạ đàm tìm ra phương pháp tiếp cận tốt nhất thúc đẩy phát triển nông nghiệp hữu cơ

Tại Việt Nam, phát triển nông nghiệp hữu cơ không chỉ là lựa chọn chiến lược nhằm nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản mà còn là giải pháp căn cơ hướng tới phát triển bền vững. Hòa chung xu thế đó, Trung tâm Khuyến nông Nghệ An đã và đang đóng vai trò nòng cốt trong việc triển khai các chương trình phát triển nông nghiệp hữu cơ trên địa bàn tỉnh, góp phần quan trọng vào chuyển đổi mô hình tăng trưởng nông nghiệp theo hướng xanh, an toàn và hiệu quả.

Vai trò của Trung tâm Khuyến nông Nghệ An trong tái cơ cấu nông nghiệp

Nghệ An là tỉnh có diện tích tự nhiên lớn nhất cả nước, điều kiện sinh thái đa dạng, trải dài từ miền núi, trung du đến đồng bằng và ven biển. Đây là lợi thế lớn để phát triển nông nghiệp đa dạng, trong đó có nông nghiệp hữu cơ. Tuy nhiên, sản xuất nông nghiệp của tỉnh trong thời gian dài còn mang tính nhỏ lẻ, phụ thuộc nhiều vào phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật, dẫn đến suy thoái đất, ô nhiễm môi trường và khó đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Trong bối cảnh đó, Trung tâm Khuyến nông Nghệ An đã chủ động tham mưu cho Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh trong việc xây dựng và triển khai các chương trình, dự án khuyến nông gắn với tái cơ cấu ngành nông nghiệp, lấy nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp sinh thái và nông nghiệp tuần hoàn làm định hướng quan trọng. Trung tâm không chỉ đóng vai trò chuyển giao tiến bộ kỹ thuật mà còn là “cầu nối” giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và nông dân trong quá trình tổ chức sản xuất theo hướng hữu cơ.

Triển khai các mô hình nông nghiệp hữu cơ gắn với thực tiễn địa phương

Một trong những điểm nổi bật trong chương trình phát triển nông nghiệp hữu cơ của Trung tâm Khuyến nông Nghệ An là cách tiếp cận linh hoạt, phù hợp với điều kiện từng vùng, từng loại cây trồng, vật nuôi. Trung tâm đã xây dựng và triển khai nhiều mô hình trình diễn sản xuất hữu cơ hoặc theo hướng hữu cơ trên các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản.

Trong trồng trọt, các mô hình sản xuất lúa hữu cơ, rau hữu cơ, cây ăn quả hữu cơ từng bước được hình thành tại nhiều địa phương như Yên Thành, Đô Lương, Nam Đàn, Quỳnh Lưu, Anh Sơn… Các mô hình này chú trọng sử dụng phân bón hữu cơ, chế phẩm sinh học, áp dụng biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), hạn chế tối đa hóa chất tổng hợp. Thông qua các mô hình, nông dân được “cầm tay chỉ việc”, từng bước thay đổi tư duy sản xuất từ chạy theo sản lượng sang chú trọng chất lượng, an toàn và giá trị bền vững.

Trong chăn nuôi, Trung tâm Khuyến nông Nghệ An đã triển khai các mô hình chăn nuôi an toàn sinh học, tiến tới chăn nuôi hữu cơ đối với lợn, gà, bò, dê. Việc sử dụng thức ăn có nguồn gốc tự nhiên, chế phẩm vi sinh trong xử lý chất thải, phòng trị bệnh bằng thảo dược đã góp phần giảm ô nhiễm môi trường, nâng cao chất lượng sản phẩm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Đào tạo, tập huấn và tác động thay đổi nhận thức của nông dân

Phát triển nông nghiệp hữu cơ không chỉ là câu chuyện của kỹ thuật mà trước hết là vấn đề nhận thức. Trung tâm Khuyến nông Nghệ An xác định rõ: muốn nông nghiệp hữu cơ phát triển bền vững thì phải bắt đầu từ việc nâng cao hiểu biết, thay đổi tư duy sản xuất của người nông dân.

Hàng năm, Trung tâm tổ chức hàng trăm lớp tập huấn, hội thảo đầu bờ, diễn đàn khuyến nông với nội dung tập trung vào sản xuất hữu cơ, sử dụng phân bón hữu cơ, chế phẩm sinh học, kỹ thuật canh tác thân thiện với môi trường. Đội ngũ cán bộ khuyến nông cơ sở được đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên để trở thành lực lượng nòng cốt trong việc hướng dẫn, hỗ trợ nông dân tại địa phương. Thông qua các hoạt động này, nhiều nông dân đã mạnh dạn thay đổi tập quán canh tác cũ, từng bước tiếp cận quy trình sản xuất hữu cơ, nhận thức rõ hơn về lợi ích lâu dài của nông nghiệp hữu cơ đối với môi trường, sức khỏe và thu nhập.

Nho đen phát triển trên đất cằn xứ Nghệ có công của những người làm khuyến nông

Gắn phát triển nông nghiệp hữu cơ với liên kết chuỗi giá trị

Một hạn chế lớn của nông nghiệp hữu cơ là chi phí sản xuất cao, thị trường tiêu thụ chưa ổn định. Nhận thức rõ điều đó, Trung tâm Khuyến nông Nghệ An đã tích cực phối hợp với các doanh nghiệp, hợp tác xã để xây dựng mô hình liên kết sản xuất – tiêu thụ nông sản hữu cơ theo chuỗi giá trị.

Thông qua việc hỗ trợ xây dựng hợp tác xã, tổ hợp tác sản xuất hữu cơ, Trung tâm giúp nông dân tổ chức lại sản xuất, áp dụng đồng bộ quy trình kỹ thuật, từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn chứng nhận hữu cơ trong nước và quốc tế. Đồng thời, Trung tâm đóng vai trò kết nối với doanh nghiệp tiêu thụ, hỗ trợ xây dựng nhãn hiệu, truy xuất nguồn gốc, góp phần nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của nông sản hữu cơ Nghệ An trên thị trường.

Đóng góp vào mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh, bền vững của tỉnh

Chương trình phát triển nông nghiệp hữu cơ do Trung tâm Khuyến nông Nghệ An triển khai đã và đang mang lại những kết quả tích cực, góp phần quan trọng vào thực hiện mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh, nông nghiệp sinh thái của tỉnh. Nhiều mô hình cho hiệu quả kinh tế cao hơn so với sản xuất truyền thống, môi trường sinh thái được cải thiện, đất đai được phục hồi, đời sống người nông dân từng bước được nâng lên. Quan trọng hơn, thông qua các hoạt động khuyến nông, nông nghiệp hữu cơ không còn là khái niệm xa lạ mà dần trở thành lựa chọn thực tiễn của nhiều nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh.

Trong thời gian tới, Trung tâm Khuyến nông Nghệ An tiếp tục xác định nông nghiệp hữu cơ là một trong những hướng ưu tiên trong hoạt động khuyến nông. Trọng tâm là mở rộng quy mô các mô hình hiệu quả, tăng cường ứng dụng khoa học - công nghệ, đẩy mạnh liên kết chuỗi và hỗ trợ chứng nhận sản phẩm hữu cơ. Đồng thời, Trung tâm sẽ tiếp tục đổi mới phương thức khuyến nông theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, lấy người nông dân làm trung tâm của quá trình chuyển đổi sang nông nghiệp xanh và bền vững.

Có thể khẳng định, với vai trò là “bà đỡ” của sản xuất nông nghiệp, Trung tâm Khuyến nông Nghệ An đang và sẽ tiếp tục là lực lượng quan trọng thúc đẩy phát triển nông nghiệp hữu cơ, góp phần xây dựng nền nông nghiệp Nghệ An hiện đại, hiệu quả và bền vững trong tương lai./.