Thị trường gạo Việt Nam: Thách thức và cơ hội trong bối cảnh mới

Trong hai tháng đầu năm 2025, khối lượng xuất khẩu gạo ước đạt 1,1 triệu tấn, tăng 5,9% so với cùng kỳ năm 2024 - Ảnh minh họa.

Thị trường gạo Việt Nam đang trải qua những biến động mạnh mẽ, đặt ra nhiều thách thức nhưng cũng mở ra không ít cơ hội cho ngành lúa gạo. Theo số liệu từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong hai tháng đầu năm 2025, khối lượng xuất khẩu gạo ước đạt 1,1 triệu tấn, tăng 5,9% so với cùng kỳ năm 2024. Tuy nhiên, giá trị xuất khẩu lại giảm 13,6%, đạt 613 triệu USD, cho thấy sự sụt giảm đáng kể về giá bán.

Một trong những yếu tố chính tác động đến thị trường là sự thay đổi trong chính sách xuất khẩu của Ấn Độ. Việc quốc gia này nới lỏng lệnh hạn chế xuất khẩu gạo sau hai năm siết chặt đã làm tăng nguồn cung trên thị trường quốc tế, tạo áp lực cạnh tranh lớn cho các nước xuất khẩu khác, trong đó có Việt Nam. Trong khi đó, nhu cầu nhập khẩu gạo từ các thị trường lớn như Philippines và Indonesia có dấu hiệu giảm sút do đã tích lũy đủ dự trữ trong năm 2024.

Diễn biến giá lúa gạo trong nước và xuất khẩu từ cuối năm 2024 đến cuối tháng 2/2025 liên tục giảm, trái ngược với xu hướng tăng cao của năm trước. Giá gạo 5% tấm xuất khẩu của Việt Nam hiện ở mức 393 USD/tấn, giảm 270 USD so với đỉnh điểm 663 USD/tấn vào tháng 11/2023. Đây là mức giá thấp nhất trong nhóm các quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới, chỉ cao hơn Pakistan.

Tuy nhiên, bước sang đầu tháng 3/2025, giá gạo xuất khẩu đã có dấu hiệu nhích tăng nhẹ. Vụ thu hoạch lúa gạo Đông Xuân đang bước vào giai đoạn cao điểm, dự kiến đạt đỉnh vào tháng tới. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc điều tiết cung cầu, đảm bảo giá cả ổn định, có lợi cho người nông dân.

Trong bối cảnh thị trường biến động, việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu là rất quan trọng. Philippines vẫn là thị trường tiêu thụ gạo lớn nhất của Việt Nam, chiếm 38,6% thị phần. Tuy nhiên, giá trị xuất khẩu sang thị trường này đã giảm 35,5% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, các thị trường như Bờ Biển Ngà và Ghana có sự tăng trưởng mạnh mẽ, lần lượt tăng 8,6 lần và 4,1 lần.

Để nâng cao giá trị hạt gạo Việt Nam, cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế, đồng thời tăng cường xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường xuất khẩu. Việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, giảm chi phí và nâng cao năng suất cũng là yếu tố then chốt để tăng cường sức cạnh tranh cho ngành lúa gạo Việt Nam.