Tài nguyên nước Lâm Đồng năm 2025: Những biến động bất thường và bài toán sử dụng bền vững

Với 956 công trình thủy lợi, Lâm Đồng hiện đang đáp ứng nhu cầu tưới thiết kế cho hơn 157.500 ha

Một năm của những kỷ lục thời tiết

Năm 2025 ghi nhận những diễn biến khí tượng thủy văn không tuân theo quy luật nhiều năm. Mùa mưa đến sớm và kết thúc muộn hơn bình thường, với tổng lượng mưa có sự phân hóa mạnh mẽ: từ 905mm tại Phan Rí đến mức kỷ lục 3.967mm tại Đắk Ngo.

Đáng chú ý, đây là năm Biển Đông phải hứng chịu tới 21 cơn bão và áp thấp nhiệt đới, vượt qua kỷ lục của năm 2017. Riêng tại Lâm Đồng, hoàn lưu từ các cơn bão số 13 và 15 đã gây ra các đợt mưa lớn diện rộng, dẫn đến lũ đặc biệt lớn và lũ lịch sử trên các dòng sông chính. Điển hình là tại trạm Thanh Bình trên sông Cam Ly, đỉnh lũ đo được đạt 834,36 mét, vượt mức lũ lịch sử năm 2019.

Trụ cột cho sản xuất nông nghiệp và công nghiệp

Bất chấp những diễn biến cực đoan, hệ thống hạ tầng thủy lợi của tỉnh đã phát huy vai trò chủ đạo trong việc điều tiết nguồn nước. Với 956 công trình thủy lợi, Lâm Đồng hiện đang đáp ứng nhu cầu tưới thiết kế cho hơn 157.500 ha. Trong năm 2025, tỷ lệ diện tích canh tác được tưới thực tế đạt 73,45%. Một điểm sáng đáng ghi nhận là việc áp dụng công nghệ tưới tiên tiến, tiết kiệm nước đã lan tỏa trên diện tích 97.202 ha, góp phần quan trọng vào việc bảo vệ tài nguyên nước.

Bên cạnh nông nghiệp, ngành năng lượng cũng khai thác hiệu quả tài nguyên này với 66 công trình thủy điện đang vận hành, tổng công suất lắp máy đạt 3.010 MW. Không chỉ phát điện, các hồ chứa lớn như Đơn Dương, Đại Ninh hay Đồng Nai còn đảm đương nhiệm vụ cấp nước sinh hoạt và sản xuất cho các khu vực đô thị.

Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng kiến nghị việc sớm triển khai đánh giá sạt lở sông Krông Nô vào năm 2026

Thách thức từ ô nhiễm và thiếu hụt cục bộ

Dù tổng lượng nước dồi dào, nhưng tình trạng thiếu nước cục bộ vẫn xảy ra vào những thời điểm cao điểm của mùa khô. Tại các khu vực đô thị như Mũi Né hay Bắc Gia Nghĩa, nhu cầu sử dụng nước tăng cao vào các dịp lễ, tết đã gây áp lực lớn lên hệ thống cấp nước.

Nghiêm trọng hơn, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng cũng cảnh báo về tình trạng ô nhiễm nguồn nước tại một số hồ chứa thủy lợi và đoạn sông Cam Ly qua Đà Lạt. Nguyên nhân chính được xác định là do chất thải sinh hoạt từ các khu dân cư và dư lượng phân bón, hóa chất bảo vệ thực vật từ hoạt động canh tác nông nghiệp chưa được kiểm soát chặt chẽ. Đặc biệt, tại đặc khu Phú Quý, hiện tượng nhiễm mặn, nhiễm phèn ở các giếng khoan đang gây khó khăn lớn cho đời sống người dân trong mùa khô.

Hướng tới sự phối hợp liên vùng

Để giải quyết các bài toán tồn đọng, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng đã kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường có những chỉ đạo sát sao hơn trong việc quản lý lưu vực sông. Trong đó, việc sớm triển khai đánh giá sạt lở sông Krông Nô vào năm 2026 và hướng dẫn nạo vét, khơi thông dòng chảy suối nội tỉnh được xem là những nhiệm vụ cấp bách.

Sau sáp nhập địa giới hành chính, Lâm Đồng đang khẩn trương rà soát lại danh mục các hồ, ao không được san lấp và lập hành lang bảo vệ nguồn nước. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu số về tài nguyên nước không chỉ là yêu cầu quản lý mà còn là chìa khóa để tỉnh chủ động ứng phó với các kịch bản cực đoan của thời tiết trong tương lai.

Năm 2025 khép lại với những bài học quý giá về sự thích ứng. Tài nguyên nước tại Lâm Đồng, dù dồi dào nhưng không phải là vô tận, đòi hỏi một chiến lược khai thác thông minh và bền vững để tiếp tục là đòn bẩy cho kinh tế xanh của tỉnh nhà./.