Sai phạm trong Chương trình Mục tiêu quốc gia vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tại xã Nâm Nung

Hình ảnh minh họa

Xã Nâm Nung được thành lập theo Nghị quyết số 1671/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích, dân số của xã Nâm N’Đir và xã Nâm Nung cũ. Đây là địa bàn có đông đồng bào DTTS sinh sống, tỷ lệ hộ nghèo còn cao.

Trong giai đoạn 2021-2025, xã đã triển khai 08 dự án với 29 nội dung, tiểu dự án thuộc Chương trình MTQG, tổng vốn phân bổ 18.917.004.000 đồng. Trong đó UBND xã Nâm Nung cũ thực hiện 20 nội dung với 15,022 tỷ đồng; UBND xã Nâm N’Đir thực hiện 09 nội dung với 3,895 tỷ đồng.

Những vi phạm cụ thể

Theo Thông báo Kết luận thanh tra số 91/KL-TTr của Thanh tra tỉnh Lâm Đồng, bên cạnh những mặt làm được trong đầu tư hạ tầng thiết yếu, cải thiện sinh kế, chương trình bộc lộ nhiều sai phạm nghiêm trọng:

Dự án 1 - Hỗ trợ đất ở: Mới đạt 26,2% kế hoạch, UBND xã Nâm Nung cũ chưa hoàn thành mục tiêu hỗ trợ đất ở. Theo kế hoạch phải cấp 61 lô đất cho hộ đủ điều kiện, nhưng thực tế mới cấp được 16 lô, đạt 26,2%. Hiện còn 45 lô chưa cấp, chiếm 73,8%, nguy cơ bị lấn chiếm nếu không được quản lý chặt chẽ.

Dự án 4 - Đầu tư cơ sở hạ tầng: Đây là dự án có nhiều sai phạm nhất, tập trung ở các công trình đường nội bon, trường học, nhà văn hóa.

Về trình tự thủ tục lựa chọn nhà thầu: 11 công trình không thông báo đến cộng đồng dân cư tham gia vào quá trình lập hồ sơ xây dựng, vi phạm Nghị định 27/2022/NĐ-CP; 09 công trình Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp xã không tổ chức giám sát đầu tư của cộng đồng, 05 công trình không đăng tải kế hoạch lựa chọn nhà thầu lên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia; 08 công trình không đăng tải kết quả lựa chọn nhà thầu; 07 công trình không có biên bản bàn giao mặt bằng thi công, vi phạm Nghị định 06/2021/NĐ-CP.

Về lập hồ sơ, thi công: 04 công trình lập, phê duyệt báo cáo kinh tế - kỹ thuật tính thừa khối lượng so với thiết kế, đã nghiệm thu thanh toán sai 72.923.384 đồng.

Về quyết toán và bảo trì: 08 công trình sau khi đưa vào sử dụng không lập kế hoạch bảo trì; 06 công trình chậm phê duyệt quyết toán từ 221 - 369 ngày; 02 công trình chậm lập hồ sơ quyết toán tới 545 ngày và 1.064 ngày.

Về nghĩa vụ thuế: 03 công trình thực hiện theo cơ chế đặc. Đại diện nhóm thợ thi công chưa kê khai, nộp thuế GTGT 3% và thuế TNCN 1,5%, với tổng số thuế tạm tính phải nộp là 155.821.545 đồng.

Phát triển giáo dục nghề nghiệp: Mua sắm không đúng danh mục

Việc sử dụng kinh phí Tiểu dự án 3 mua sắm 02 màn hình Led là không đúng quy định tại Quyết định 1719/QĐ-TTg và Thông tư 55/2023/TT-BTC, không thuộc danh mục chi. Đồng thời không đăng tải kế hoạch và kết quả lựa chọn nhà thầu. Đặc biệt, việc sử dụng 02 màn hình Led chưa hiệu quả, chưa đúng mục đích tuyên truyền.

Thanh tra còn chỉ rõ Công ty CP Đầu tư và Xây dựng An Phát Đắk Nông và Công ty TNHH MTV Huyền My Đắk Nông có sai phạm trong đánh giá, thẩm định hồ sơ dự thầu, có dấu hiệu vi phạm Nghị định 122/2021/NĐ-CP, nhưng đã hết thời hiệu xử phạt.

Dự án 6: Chậm quyết toán 791 ngày. Công trình bàn giao ngày 24/10/2023 nhưng đến thời điểm thanh tra tháng 4/2026 vẫn chưa lập hồ sơ quyết toán, chậm 791 ngày; không có biên bản thanh lý hợp đồng, không xây dựng kế hoạch bảo trì.

Dự án 8 và Dự án 10: Dự án 8 chi 1.800.000 đồng thuê tuyên truyền viên khi người này chưa được công nhận theo Thông tư 10/2016/TT-BTP. Dự án 10 chậm tiến độ 04 tháng so với kế hoạch.

Xử lý kinh tế và trách nhiệm

Thanh tra tỉnh Lâm Đồng đã xử lý kinh tế tổng số tiền 121.637.149 đồng. Trong đó: Ban hành quyết định thu hồi 93.328.178 đồng: 44.614.413 đồng do tính thừa khối lượng dự toán; 46.913.765 đồng do thi công sai khối lượng; 1.800.000 đồng chi sai quy định. Yêu cầu giảm trừ quyết toán 28.308.971 đồng tại 03 công trình.

Thanh tra tỉnh xác định, trách nhiệm thuộc về UBND xã Nâm Nung, Nâm N'Đir; Ban Quản lý Chương trình MTQG xã; Phòng Kinh tế xã; Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Nâm Nung; các đơn vị tư vấn giám sát, thi công, nhóm thợ. Trách nhiệm cá nhân thuộc về người đứng đầu và cá nhân liên quan trong thời kỳ thanh tra.

Kiến nghị

Thanh tra tỉnh Lâm Đồng kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo UBND xã Nâm Nung tổ chức kiểm điểm tập thể, cá nhân; thu hồi nộp vào tài khoản tạm giữ của Thanh tra tỉnh; quyết toán công trình theo đúng quy định; điều chuyển 02 màn hình Led để sử dụng hiệu quả; quản lý chặt 45 lô đất chưa cấp, tránh lấn chiếm và tiếp tục rà soát cấp cho hộ đủ điều kiện.

Đồng thời, đề nghị Thuế tỉnh Lâm Đồng chỉ đạo kiểm tra, xử lý thuế đối với các công trình thi công; đề nghị Đảng ủy xã Krông Nô và Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Nâm Nung kiểm điểm trách nhiệm cá nhân thuộc thẩm quyền.

Kết luận thanh tra là bài học đắt giá trong quản lý Chương trình MTQG - một chương trình có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, trực tiếp nâng cao đời sống đồng bào DTTS. Việc buông lỏng giám sát cộng đồng, làm sai quy trình đấu thầu, lập dự toán thừa, thi công thiếu không chỉ gây thất thoát ngân sách mà còn làm giảm niềm tin của người dân vào chính sách./.