Khu nhà ở xã hội ở KĐT Đặng Xá (xã Thuận An, Hà Nội) đã giúp người thu nhập thấp an cư ổn định hơn.

Nghị định 302 của Chính phủ đánh dấu bước tiến mới trong chính sách nhà ở khi lần đầu tiên thành lập Quỹ Nhà ở Quốc gia – mô hình tập trung đầu tư xây dựng nhà ở xã hội cho thuê. Trong bối cảnh giá nhà tăng nhanh và nguồn cung nhà ở xã hội chủ yếu để bán, sự ra đời của quỹ được xem là cú hích quan trọng giúp giảm áp lực lên thị trường và tạo thêm lựa chọn an cư cho người thu nhập thấp.

Quỹ Nhà ở Quốc gia có nhiệm vụ phát triển các khu nhà ở xã hội cho thuê đồng bộ, gắn với hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội. Quỹ được phép tiếp nhận hoặc chuyển đổi công năng các bất động sản công; mua hoặc nhận bàn giao nhà từ doanh nghiệp 100% vốn nhà nước; tiếp nhận nhà tái định cư, tạm cư và các nguồn lực đóng góp tự nguyện để mở rộng quỹ nhà.

Điểm nhấn lớn nhất là mô hình nhà ở cho thuê, giúp công nhân, người lao động nhập cư, cán bộ trẻ hay sinh viên mới ra trường tiếp cận chỗ ở ổn định mà không cần gánh nặng tài chính để sở hữu. Đây được coi là hướng đi phù hợp với xu thế đô thị hóa, đồng thời giúp hạn chế đầu cơ và kéo mặt bằng giá nhà về mức hợp lý.

Theo Nghị định 302, Quỹ nhà ở trung ương do Bộ Xây dựng quản lý; các quỹ địa phương do UBND tỉnh thành lập và điều hành. Tổ chức quỹ gồm giám đốc, phó giám đốc, kế toán trưởng và các phòng chức năng. Nguồn vốn hình thành từ ngân sách nhà nước, quỹ đất dành cho nhà ở xã hội, tiền bán tài sản công là nhà ở, nguồn thu đấu giá đất và các khoản hỗ trợ tự nguyện.

Quỹ sẽ đầu tư xây dựng nhà ở xã hội và hạ tầng phục vụ cho thuê; đồng thời có quyền mua, đặt hàng hoặc nhận bàn giao nhà từ doanh nghiệp nhà nước, tiếp nhận nhà tái định cư hoặc mua lại nhà thương mại để bố trí cho cán bộ, công chức, viên chức và người lao động thuê.

Chính phủ đặt mục tiêu xây dựng ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội đến năm 2030, trong đó năm nay cần hoàn thành 100.000 căn. Theo Bộ Xây dựng, đến cuối tháng 10, toàn quốc có 696 dự án đang triển khai với khoảng 640.000 căn hộ; dự kiến 89.000 căn hoàn thành trong năm, đạt 89% kế hoạch.

Dù vậy, thị trường nhà ở vẫn đối mặt nhiều vướng mắc: giá nhà tại đô thị lớn vượt xa khả năng chi trả; nhiều dự án nhà ở xã hội chậm tiến độ; tỷ lệ 20% quỹ đất dành cho nhà ở xã hội trong dự án thương mại chưa được thực hiện nghiêm túc.

Giới chuyên gia nhận định, Quỹ Nhà ở Quốc gia, khi vận hành hiệu quả, sẽ giúp điều tiết cung – cầu, tái cấu trúc sản phẩm bất động sản và tạo nền tảng cho thị trường ổn định, minh bạch hơn. Đây là bước đi mang tính chiến lược, góp phần đảm bảo an cư và cải thiện chất lượng sống cho người thu nhập thấp trong những năm tới.