Một góc khu vực Tà Lùng, xã Phục Hòa.

Tiềm năng và lợi thế tạo cú hích phát triển

Xã Phục Hòa được hình thành sau khi sáp nhập 2 xã: Mỹ Hưng, Đại Sơn và 2 thị trấn: Hoà Thuận, Phục Hoà của huyện Quảng Hoà trước đây. Xã có diện tích tự nhiên 122,7 km², trong đó diện tích đất sản xuất nông nghiệp hơn 3.620 ha, quy mô dân số 14.859 người, chủ yếu là dân tộc Tày, Nùng, Kinh, sinh sống ở 40 xóm, tổ dân phố. Xã có đường biên giới 17,379 km tiếp giáp với Trung Quốc, có Cửa khẩu quốc tế Tà Lùng, là địa bàn có vị trí quan trọng về kinh tế, quốc phòng – an ninh và đối ngoại.

Thiên nhiên ưu ái ban tặng cho Phục Hoà một vẻ đẹp kỳ vỹ: sau những dải núi cao hiểm trở là các thung lũng bằng phẳng, đất đai trù mật, có sông Bằng Giang chạy dọc bồi đắp cho những cánh đồng phì nhiêu càng thêm màu mỡ. Với khí hậu và điều kiện tự nhiên thuận lợi, Phục Hoà có nhiều tiềm năng phát triển nông, lâm, thuỷ sản gắn với du lịch, dịch vụ. Người dân nơi đây vốn cần cù, hiền hậu, sáng tạo trong lao động và luôn gìn giữ những giá trị văn hoá truyền thống đậm đà bản sắc, tạo nền tảng quan trọng để Phục Hoà tiếp tục bứt phá vươn lên.

Từ những lợi thế đó, đến thăm xóm Bó Tờ có làng nghề làm đường phên truyền thống của xã, nơi có 98 hộ gắn bó với nghề, mỗi năm tạo ra hơn 340 tấn đường phên, góp phần quan trọng vào thu nhập của người dân. Ông Lưu Quang Long, Bí thư Chi bộ xóm Bó Tờ phấn khởi nói: “Xã Phục Hoà được sáp nhập, bộ máy tinh gọn hơn, nguồn lực tập trung hơn, người dân rất yên tâm phát triển sản xuất. Chính quyền quan tâm quy hoạch, đầu tư vùng nguyên liệu mía, mở các lớp tập huấn kỹ thuật, tạo thuận lợi để nghề làm đường phên phát triển. Với sự đồng hành của cấp uỷ, chính quyền, làng nghề sẽ có điều kiện mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng sản phẩm và khẳng định thương hiệu đường phên Phục Hoà trên thị trường”.

Hộ ông Phùng Văn Nguyên, xóm Bó Tờ, xã Phục Hoà mỗi năm sản xuất hơn 4 tấn đường phên, thu nhập hơn 90 triệu đồng. Ảnh Quốc Sơn

Bên lò nấu mật đỏ lửa, ông Phùng Văn Nguyên, xóm Bó Tờ tự hào nói về nghề làm đường phên truyền thống của cha ông để lại. Mỗi năm gia đình ông nấu được hơn 4 tấn đường phên, mang lại thu nhập hơn 90 triệu đồng. Ông Nguyên bày tỏ: “Sau khi xã được sáp nhập, cùng với đường sá thuận tiện, đầu ra được mở rộng, có nhiều thương lái tìm đến đặt hàng hơn. Chúng tôi tin tưởng nghề làm đường phên truyền thống và làng nghề sẽ được phát triển mạnh, giúp nhiều hộ làm nghề nâng cao thu nhập, cải thiện cuộc sống hơn nữa”.

Không chỉ có làng nghề đường phên, Phục Hoà còn phát huy các loại hình dịch vụ và công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp. Toàn xã hiện có 51 doanh nghiệp và 7 hợp tác xã hoạt động trên nhiều lĩnh vực như chế biến nông - lâm – thuỷ sản, vật liệu xây dựng, khai thác đá, liên kết chuỗi giá trị nông nghiệp, thương mại – dịch vụ… Những cơ sở này góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập, thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển theo hướng bền vững.

Gắn liền với lợi thế vùng nguyên liệu mía là sự đồng hành của Công ty Cổ phần Mía đường Cao Bằng. Với nhà máy đặt tại xã từ hàng chục năm nay, công suất ép 1.600 tấn mía cây/ngày, Công ty đã tích cực liên kết với nông dân từ khâu giống, phân bón, kỹ thuật đến tiêu thụ sản phẩm. Niên vụ 2025 – 2026, vùng mía nguyên liệu liên kết đạt 1.823 ha, sản lượng dự kiến 109 nghìn tấn; riêng xã Phục Hoà chiếm 912 ha, tương đương 50% diện tích vùng nguyên liệu. Niên vụ này, Công ty sản xuất khoảng 1.200 tấn đường trắng, tiếp tục khẳng định vai trò của mía đường trong cơ cấu kinh tế địa phương.

Ông Nông Văn Trình, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Mía đường Cao Bằng cho biết: “Thực tế trồng mía nguyên liệu, nông dân có thu nhập cao và ổn định hơn so với nhiều loại cây trồng khác như sắn hay dong riềng trên cùng đơn vị diện tích. Nhờ cây mía, nhiều hộ có thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm. Công ty cam kết tiếp tục đồng hành cùng chính quyền và người dân xã Phục Hoà phát triển vùng nguyên liệu theo hướng bền vững và đóng góp thiết thực vào mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới của địa phương”.

Làm việc với chúng tôi, ông Đàm Đình Đạo, Chủ tịch UBND xã Phục Hoà, cho biết: Nhiệm kỳ 2020 – 2025, xã Phục Hoà có sự phát triển khá ấn tượng và năng động. Tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 5,1%/năm; giá trị trồng trọt đạt 70,5 triệu đồng/ha. Diện tích các cây trồng có giá trị kinh tế trong chuyển đổi cơ cấu như: mía, sắn, dong riềng, dưa hấu, thạch đen, thuốc lá nguyên liệu…, đạt trên 2.100 ha, chiếm 58% diện tích sản xuất nông nghiệp.

Lĩnh vực chăn nuôi phát triển ổn định; tỷ lệ che phủ rừng 59,85%. Tỷ lệ hộ nghèo giảm 5,41%; Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới đạt kết quả tích cực, với 10/40 xóm đạt chuẩn. Giá trị sản xuất công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp tăng đều qua các năm, tốc độ bình quân đạt 6,38%/năm.

Hệ thống hạ tầng thiết yếu như giao thông, thuỷ lợi, du lịch, cửa khẩu, đô thị được đầu tư tương đối đồng bộ, đáp ứng nhu cầu sản xuất và đời sống nhân dân. Thu ngân sách nhà nước tăng bình quân 5,06%/năm. Đặc biệt, xã có Cửa khẩu quốc tế Tà Lùng - điểm giao thương quan trọng với Trung Quốc, giữ vai trò thúc đẩy phát triển kinh tế khu vực biên giới. Giai đoạn 2020 – 2025, kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hoá qua cửa khẩu đạt trên 1.778 triệu USD; thu ngân sách từ thuế xuất nhập khẩu chiếm tới 87% tổng thu thuế xuất nhập khẩu của toàn tỉnh.

Nhà máy Đường Phục Hoà, Công ty Cổ phần Mía đường Cao Bằng đóng góp thiết thực vào cơ cấu kinh tế của xã Phục Hoà. Ảnh: Quốc Sơn.

Để Phục Hoà phát triển bền vững

Tại buổi làm việc, Chủ tịch UBND xã Phục Hoà, ông Đàm Đình Đạo nhận định, việc sáp nhập thành lập xã Phục Hoà là bước đi đúng đắn, phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới và mở ra hướng đi triển vọng cho địa phương. Sau sáp nhập, xã Phục Hoà có quy mô rộng hơn, dân số đông hơn, các tiềm năng về đất đai và tài nguyên được tập trung, qua đó tạo thuận lợi cho công tác quy hoạch và mở rộng sản xuất liên vùng theo hướng tập trung. Tận dụng hiệu quả các lợi thế sẵn có, xã đang hình thành những bước đột phá, hướng tới mục tiêu đến năm 2030 xây dựng xã Phục Hoà phát triển nhanh, toàn diện, bền vững và hạnh phúc.

Tiếp nối nhận định, ông Đàm Đình Đạo nhấn mạnh: “Thực tế sau sáp nhập, Phục Hoà đứng trước cả thời cơ lẫn thách thức mới. Nhu cầu phát triển đặt ra yêu cầu phải tái cấu trúc toàn diện quy hoạch sản xuất nông nghiệp và hệ thống hạ tầng kinh tế - xã hội, nhằm sử dụng hợp lý tài nguyên, tránh lãng phí, tạo sự ổn định và minh bạch để thu hút đầu tư, tối ưu hoá nguồn lực. Đây chính là nền tảng để Phục Hoà bứt phá trong tiến trình phát triển”.

Từ định hướng, xã triển khai rà soát lại quỹ đất nông nghiệp, mở ra cơ hội quy hoạch vùng sản xuất tập trung; đồng thời phát huy nội lực, tranh thủ các nguồn lực hỗ trợ để phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới trong nhiệm kỳ. Xã đẩy mạnh phát triển kinh tế nông nghiệp giá trị cao và bền vững, chuyển từ tư duy sản xuất truyền thống sang tư duy kinh tế nông nghiệp, tập trung vào bốn trụ cột: Liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị; Nâng cao giá trị gia tăng thông qua chế biến và bảo quản sau thu hoạch; Phát triển sản xuất theo tiêu chuẩn chất lượng, xây dựng thương hiệu và bao bì sản phẩm; Gắn sản xuất nông nghiệp với phát triển du lịch nông nghiệp, du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái. Đây là hướng đi phù hợp để nâng cao giá trị gia tăng, tạo thương hiệu riêng và tăng sức cạnh tranh cho sản phẩm. Cùng với đó, hệ thống thủy lợi, kênh mương nội đồng được đầu tư, giúp chủ động nguồn nước, đảm bảo sản xuất bền vững.

Từ trồng mía nguyên liệu, nhiều hộ nông dân xã Phục Hoà thu nhập trăm triệu đồng mỗi năm. Ảnh: Quốc Sơn

Song song với lĩnh vực nông nghiệp, vấn đề lớn đặt ra sau sáp nhập là tình trạng hạ tầng không đồng đều giữa các vùng, gây hạn chế cho kết nối giao thương và cung ứng dịch vụ, sản xuất. Vì vậy, việc quy hoạch hạ tầng được xem là nhiệm vụ trọng tâm. Xã tập trung xây dựng đồng bộ hạ tầng giao thông nông thôn, cải tạo và mở rộng đường vào các vùng sản xuất, kết nối khu vực cửa khẩu, giúp hàng hoá lưu thông thuận lợi, giảm chi phí sản xuất - vận chuyển và thúc đẩy thương mại biên giới. Đồng thời, xã chú trọng củng cố các công trình phục vụ quốc phòng – an ninh, tạo thế vững chắc cho khu vực biên giới. Hạ tầng đảm bảo chính là “đòn bẩy” quan trọng để Phục Hoà phát triển kinh tế và nâng cao chất lượng sống cho người dân.

Lĩnh vực công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp cũng được xã quan tâm phát triển theo hướng ứng dụng công nghệ tiên tiến gắn với chuyển đổi số. Khuyến khích doanh nghiệp đổi mới dây chuyền sản xuất, mở rộng quy mô; hỗ trợ phát triển hợp tác xã, đặc biệt trong sơ chế, chế biến, đóng gói và tiêu thụ sản phẩm; nâng cao hiệu quả hoạt động của các làng nghề; đồng thời tạo môi trường thuận lợi để thu hút các nhà đầu tư.

Chú trọng phát huy tối đa tiềm năng của khu kinh tế Cửa khẩu quốc tế Tà Lùng để phát triểnnhanh, đa dạng các loại hình thương mại - dịch vụ gắn với kinh tế cửa khẩu. Việc cải thiện môi trường đầu tư, thu hút nguồn lực phát triển thương mại biên giới, logistics và chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương theo hướng dịch vụ - công nghiệp được xác định là nền tảng quan trọng, tạo động lực để kinh tế – xã hội xã Phục Hoà phát triển hài hòa, bền vững trong giai đoạn mới.

Theo ông Nông Văn Đào, Phó trưởng Văn phòng Quản lý cửa khẩu Tà Lùng, quy hoạch Khu kinh tế Cửa khẩu quốc tế Tà Lùng đã được phê duyệt có diện tích 1.708,05 ha, bao gồm hệ thống hạ tầng đồng bộ về công nghiệp, thương mại - dịch vụ, y tế, xã hội và quốc phòng – an ninh, phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu hàng hoá quy mô lớn. Đến nay khu kinh tế đã thu hút 27 nhà đầu tư với 37 dự án, trong đó có 5 dự án vốn đầu tư nước ngoài, tổng vốn đăng ký hơn 3.692 tỷ đồng; có 28 dự án đã đi vào hoạt động ổn định. Đây là những tiền đề tạo ra động lực thúc đẩy thương mại biên giới của xã Phục Hoà phát triển ổn định.

Ông Đào cho biết, để tiếp tục thu hút đầu tư và tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, Văn phòng Quản lý cửa khẩu Tà Lùng sẽ tham mưu cho Ban Quản lý khu kinh tế và lực lượng chức năng của tỉnh Cao Bằng tăng cường hiệu quả công tác quy hoạch; xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù; đẩy mạnh đầu tư hạ tầng kỹ thuật. Đồng thời, đơn vị phối hợp với chính quyền xã quy hoạch vùng trồng trọt phù hợp với vùng nguyên liệu, tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu nông sản địa phương. Do nguồn thu còn hạn hẹp, Văn phòng cũng kiến nghị tỉnh cho phép trích lại một phần nguồn thu tại cửa khẩu để tái đầu tư.

Công ty TNHH Đầu tư sản xuất và thương mại Bảo Châu, xã Phục Hoà đầu tư dây chuyền sản xuất, chế biến bột thạch đen. Ảnh: Quốc Sơn.

Phát triển kinh tế, Phục Hoà cũng đặc biệt coi trọng nhiệm vụ giữ vững chủ quyền và bảo đảm an ninh trật tự biên giới, qua đó tạo dựng môi trường ổn định, an toàn để thu hút đầu tư và thúc đẩy giao thương.

Thiếu tá Nguyễn Vũ Lê, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Tà Lùng cho biết: “Đơn vị luôn xác định nhiệm vụ trọng tâm là bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trên địa bàn quản lý, đồng thời đồng hành cùng địa phương trong phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới. Đồn thường xuyên phối hợp với xã tuyên truyền pháp luật; tích cực triển khai hiệu quả các chương trình, dự án và mô hình do lực lượng biên phòng phát động; hỗ trợ nhân dân phát triển kinh tế, nâng cao đời sống và ổn định sinh kế, góp phần xây dựng khu vực biên giới hoà bình, hợp tác và phát triển”.

Từ vùng đất biên cương giàu truyền thống, dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ xã với đội ngũ cán bộ lãnh đạo năng động, sáng tạo, nhiệt huyết, nhân dân các dân tộc Phục Hoà phát huy cao độ tinh thần đoàn kết, bằng nội lực bền bỉ và khát vọng vươn lên, Phục Hoà đang từng bước khởi sắc, góp phần thiết thực cùng Cao Bằng xây dựng biên cương giàu mạnh, an toàn và bền vững.