Phong trào xóa nhà tạm: Hành trình vì một mái ấm để an cư

Quyết tâm đến 31/10/2025 cơ bản hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát trên cả nước

Nhận thức rõ tầm quan trọng của việc "an cư lạc nghiệp", Đảng và Nhà nước Việt Nam đã sớm quan tâm đến vấn đề nhà ở cho người dân, đặc biệt là các đối tượng yếu thế. Ngay sau ngày đất nước thống nhất, nhiều chính sách và cuộc vận động hướng về người nghèo, cải thiện điều kiện sống đã được triển khai. Tuy nhiên, phải đến những năm đầu thế kỷ 21, phong trào xóa nhà tạm mới thực sự được cụ thể hóa thành các chương trình mục tiêu quốc gia với quy mô lớn và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị.

Nổi bật trong giai đoạn này là Chương trình 134 (Quyết định 134/2004/QĐ-TTg), ban hành năm 2004, tập trung hỗ trợ đất sản xuất, đất ở, nhà ở và nước sinh hoạt cho hộ đồng bào dân tộc thiểu số nghèo, đời sống khó khăn. Tiếp nối thành công và kinh nghiệm từ chương trình này, Chương trình 167 (Quyết định 167/2008/QĐ-TTg) ra đời năm 2008, mở rộng đối tượng hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo trên phạm vi toàn quốc. Các chương trình này đã huy động nguồn lực từ ngân sách nhà nước, sự đóng góp của cộng đồng và chính nỗ lực của người dân, qua đó hàng trăm ngàn căn nhà mới đã được xây dựng, thay thế những mái nhà tạm bợ, dột nát.

Mục tiêu cốt lõi của phong trào xóa nhà tạm là đảm bảo mọi người dân Việt Nam đều có một mái nhà kiên cố, an toàn để sinh sống. Điều này không chỉ đơn thuần là cải thiện điều kiện vật chất mà còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Một ngôi nhà vững chãi giúp người dân yên tâm lao động sản xuất, phát triển kinh tế gia đình. Trẻ em có không gian học tập tốt hơn, người già được chăm sóc chu đáo hơn, và sức khỏe của cả cộng đồng được cải thiện khi không còn phải sống trong những điều kiện thiếu thốn, ẩm thấp và dễ bị tổn thương bởi thiên tai.

Phong trào còn là biểu hiện sinh động của tinh thần đại đoàn kết dân tộc. Sự chung tay góp sức của các tổ chức, doanh nghiệp, nhà hảo tâm và từng cá nhân đã tạo nên sức mạnh tổng hợp to lớn. Phương châm "ai có gì góp nấy, ai có công góp công, ai có của góp của" đã lan tỏa mạnh mẽ, khơi dậy lòng nhân ái và trách nhiệm xã hội trong mỗi người Việt Nam. Qua đó, niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước ngày càng được củng cố.

Trải qua các giai đoạn, phong trào xóa nhà tạm đã đạt được những thành tựu ấn tượng. Tính đến tháng 5 năm 2025, cả nước đã hỗ trợ xóa hàng trăm ngàn căn nhà tạm, nhà dột nát. Nhiều địa phương đã báo cáo hoàn thành sớm mục tiêu này, minh chứng cho sự quyết tâm và nỗ lực không ngừng nghỉ.

Đặc biệt, từ năm 2024, Chính phủ Việt Nam đã phát động phong trào thi đua "Chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước trong năm 2025". Quyết định số 539/QĐ-TTg ngày 19 tháng 6 năm 2024 của Phó Thủ tướng Trần Lưu Quang đã ban hành Kế hoạch triển khai cụ thể, đặt mục tiêu đến hết năm 2025, thậm chí sớm hơn là trước ngày 31 tháng 10 năm 2025, sẽ xóa bỏ hoàn toàn nhà tạm, nhà dột nát cho hộ nghèo, hộ cận nghèo. Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã trực tiếp chỉ đạo và kêu gọi sự vào cuộc của toàn xã hội với tinh thần "thần tốc và táo bạo hơn nữa", "quyết chiến, quyết thắng".

Phong trào này đang diễn ra sôi nổi trên khắp cả nước, với sự tham gia tích cực của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp, các tổ chức chính trị - xã hội, các doanh nghiệp và đông đảo tầng lớp nhân dân. Nguồn lực được huy động đa dạng, từ ngân sách trung ương, địa phương đến đóng góp của cộng đồng và sự hỗ trợ quốc tế (nếu có). Nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo đã xuất hiện, giúp đẩy nhanh tiến độ và đảm bảo chất lượng các công trình nhà ở mới. Tính đến tháng 5 năm 2025, đã có 15 tỉnh, thành phố hoàn thành việc xóa nhà tạm, nhà dột nát, và gần 209.000 căn nhà đã được xây mới hoặc sửa chữa trên cả nước trong giai đoạn mới này.

Bên cạnh những thành tựu to lớn, công cuộc xóa nhà tạm vẫn đối mặt với không ít thách thức. Việc triển khai ở các vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nơi có địa hình hiểm trở, điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, đòi hỏi sự đầu tư lớn hơn và các giải pháp hỗ trợ đặc thù. Một số phong tục tập quán cũ hoặc tâm lý ỷ lại ở một bộ phận nhỏ người dân cũng gây trở ngại nhất định. Đảm bảo tính bền vững của các công trình nhà ở, gắn liền với việc tạo sinh kế ổn định cho người dân sau khi có nhà mới cũng là một bài toán cần được quan tâm giải quyết.

Từ thực tiễn triển khai, nhiều bài học kinh nghiệm quý báu đã được đúc kết. Đó là tầm quan trọng của sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp; sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận, hưởng ứng của toàn xã hội. Công tác tuyên truyền, vận động cần được thực hiện sâu rộng, hiệu quả để người dân hiểu rõ ý nghĩa của chương trình và tự giác tham gia. Việc huy động, quản lý và sử dụng các nguồn lực phải đảm bảo công khai, minh bạch, đúng đối tượng. Đồng thời, cần phát huy vai trò chủ thể của người dân, khơi dậy ý chí tự lực, tự cường của các hộ gia đình để họ chủ động tham gia vào quá trình xây dựng mái ấm cho chính mình.

Phong trào xóa nhà tạm, nhà dột nát ở Việt Nam không chỉ là một chương trình phúc lợi xã hội đơn thuần mà còn là một cuộc vận động mang ý nghĩa chính trị, kinh tế, xã hội và nhân văn sâu sắc. Với quyết tâm cao của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân, cùng những kinh nghiệm đã tích lũy, mục tiêu cơ bản xóa bỏ nhà tạm trên cả nước vào cuối năm 2025 là hoàn toàn khả thi.

Hành trình này sẽ tiếp tục thắp lên niềm tin và hy vọng cho hàng triệu người dân, góp phần quan trọng vào công cuộc giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh và đảm bảo an sinh xã hội, để không ai bị bỏ lại phía sau trên con đường phát triển của đất nước. Những ngôi nhà mới được dựng lên không chỉ che mưa che nắng mà còn là biểu tượng của sự quan tâm, sẻ chia và khát vọng vươn lên, xây dựng một Việt Nam ngày càng giàu đẹp, văn minh./.