Nỗ lực tháo gỡ 'thẻ vàng' IUU nhằm cải thiện ngành thủy sản

Kế hoạch chống khai thác IUU và xử lý nghiêm vi phạm để gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của EC được thực hiện nghiêm ngặt.

Trước khi cho tàu vươn khơi trong chuyến biển tháng 6 này, ngư dân Trương Đồng - chủ tàu, thuyền trưởng tàu cá KH 93737 TS, phường Vĩnh Phước (TP. Nha Trang) đã thực hiện các công việc chuẩn bị như tiếp nhiên liệu, đá lạnh, chuẩn bị nhu yếu phẩm, kiểm tra ngư cụ và thiết bị an toàn hàng hải. Cùng với sự hỗ trợ của các lực lượng thực thi nhiệm vụ chống khai thác IUU tại cảng Hòn Rớ (Nha Trang), ông còn kiểm tra thiết bị giám sát hành trình, sổ ghi nhật ký khai thác, danh bạ thuyền viên và thực hiện đầy đủ các thủ tục cần thiết trước khi cho tàu rời cảng.

Ông Đồng chia sẻ rằng sau 6 năm bị cảnh báo “thẻ vàng”, ngư dân đã nhận thức rõ việc khai thác IUU tác động rất lớn đến xuất khẩu hải sản, làm cho đời sống của ngư dân gặp nhiều khó khăn do việc tiêu thụ hải sản trở nên khó khăn và giá bán thấp. Vì vậy, ông và các ngư dân luôn cam kết hoạt động đúng vùng được phép khai thác, thực hiện khai báo xuất, nhập bến, ghi và nộp nhật ký khai thác, khai báo sản lượng đúng quy định và không vi phạm vùng biển nước ngoài.

Những chuyển biến tích cực trong nhận thức của cộng đồng ngư dân về tuân thủ chống khai thác IUU đạt được nhờ sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị tỉnh. Đến nay, việc theo dõi, kiểm tra, kiểm soát hoạt động tàu cá và quản lý đội tàu đã được thực hiện chặt chẽ; 100% tàu cá của tỉnh đã được đăng ký và số liệu tàu cá được cập nhật đầy đủ trên phần mềm Vnfishbase. Hơn nữa, 99,7% tàu cá đã được cấp phép khai thác thủy sản, 99,7% tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình, và 97,8% tàu cá được cấp giấy chứng nhận an toàn vệ sinh thực phẩm. Toàn bộ tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên đều được đánh dấu theo quy định, và công tác theo dõi, kiểm tra, kiểm soát tại cảng, truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác cũng được thực hiện chặt chẽ theo đúng quy định.

Để tiếp tục triển khai công tác chống khai thác IUU và góp phần cùng cả nước tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của EC, từ đầu năm 2024, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch triển khai các nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm. Kế hoạch này chuẩn bị đón và làm việc với Đoàn thanh tra của EC lần thứ 5 về kế hoạch chống khai thác IUU trên địa bàn tỉnh năm 2024. Bên cạnh việc mở đợt cao điểm kiểm tra, xử lý vi phạm IUU trên toàn tỉnh với yêu cầu 100% trường hợp vi phạm bị xử phạt nghiêm theo quy định và ký cam kết không vi phạm, UBND tỉnh cũng giao nhiệm vụ cụ thể cho các cơ quan, đơn vị và địa phương để thực hiện hiệu quả các nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm nhằm tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng”.

EC khuyến nghị tăng cường thực thi pháp luật và xử lý vi phạm IUU, và tỉnh đã nghiêm túc thực hiện. Các lực lượng như Kiểm ngư và Bộ đội Biên phòng đã xử phạt nghiêm các vi phạm về thiết bị giám sát hành trình. Cụ thể, 22 trường hợp không duy trì thiết bị khi hoạt động trên biển bị phạt tổng cộng 555 triệu đồng và thuyền trưởng bị tước bằng. Các cơ quan chức năng cũng quyết liệt điều tra và xử lý tình trạng tàu cá, ngư dân Khánh Hòa vi phạm khai thác hải sản bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài, đảm bảo 100% vi phạm IUU bị xử lý nghiêm và đủ căn cứ sẽ bị xử lý hình sự.

Theo ông Nguyễn Duy Quang - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo IUU tỉnh, UBND tỉnh đã chỉ đạo các cơ quan chức năng điều tra và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm IUU, đặc biệt là trong việc truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác theo khuyến nghị của EC. Các công ty chế biến thủy sản xuất khẩu vi phạm đều bị xử lý nghiêm. UBND tỉnh cũng đã gửi công văn đề nghị UBND tỉnh Bình Định và UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu làm rõ và xử lý các tổ chức, cá nhân liên quan đến việc xác nhận nguồn gốc nguyên liệu thủy sản khai thác không đúng quy định.

Để hiệu quả trong công tác chống khai thác IUU, tỉnh kiến nghị các bộ, ngành liên quan hướng dẫn vùng khai thác an toàn cho ngư dân, tăng cường lực lượng tuần tra trên các vùng biển khơi giáp ranh với các nước để ngăn chặn tàu cá Việt Nam vi phạm vùng biển nước ngoài và kịp thời cứu hộ khi cần. Cần bổ sung biên chế cho cơ quan quản lý thủy sản, kiểm ngư địa phương và bổ sung thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính cho Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và kiểm ngư địa phương. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần sớm hoàn thiện hệ thống phần mềm truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (hệ thống CDT VN) và hướng dẫn việc cấp giấy chứng nhận nguồn gốc khai thác bằng điện tử. Ngoài ra, cần nâng cao chất lượng dịch vụ của các đơn vị cung cấp thiết bị giám sát hành trình tàu cá và xây dựng cơ chế phối hợp giữa các đại lý cung cấp thiết bị với các tỉnh để xử lý hiệu quả các vấn đề liên quan đến mất kết nối trên biển.