Nhiều thửa đất chưa có thông tin chủ sở hữu do một số nguyên nhân như: Chuyển nhượng, tặng thừa kế, đất do lấn chiếm... Khiến việc xác minh gặp nhiều khó khăn (Ảnh minh họa)

Được phép cấp sổ đỏ cho đất không giấy tờ nếu phù hợp các tiêu chí

Chiến dịch 90 ngày (từ 1/9-30/11/2025) rà soát, làm sạch toàn bộ cơ sở dữ liệu đất đai, do Bộ Công an, cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường (Bộ NN&MT) phối hợp triển khai, đang nhận được sự chú ý của người dân. Thực tế, việc thiếu thông tin chính xác, đầy đủ về đất đai, nhà ở, được cho là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng thị trường bất động sản có nhiều biến động.

Tại nhiều địa phương, bên cạnh các thửa đất đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (hay còn gọi là sổ đỏ), thì vẫn còn nhiều căn, thậm chí cả một dãy phố vẫn chưa có sổ đỏ. Điều này gây khó khăn trong việc quản lý và tác động tới giá cả mua bán trên thị trường.

Ngay sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và đặc biệt khi có chiến dịch rà soát, “làm sạch cơ sở dữ liệu đất đai”. Một số địa phương đã tiến hành kiểm tra lại các giấy tờ thủ tục, đẩy nhanh việc cấp sổ đỏ cho các loại đất không có giấy tờ, phù hợp với các quy định hiện nay.

Theo Luật Đất đai, một số loại đất không có giấy tờ sẽ được cấp sổ đỏ, nếu đáp ứng các tiêu chí. Đó là: Đất sử dụng ổn định trước ngày 1/7/2014, không có tranh chấp và được UBND cấp xã xác nhận. Tại các địa phương, đất không có giấy tờ hiện nay chủ yếu có nguồn gốc như: Đất do nhận chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế... bằng giấy viết tay (không công chứng, chứng thực), đất do lấn, chiếm hoặc khai hoang hoặc đất do tổ chức, cá nhân giao trái thẩm quyền.

Gặp nhiều vướng mắc khi thực hiện cấp sổ đỏ cho đất không giấy tờ

Việc không có sổ đỏ rõ ràng gây nhiều khó khăn, ví dụ: Người dân không thể dùng làm tài sản thế chấp để đi vay vốn ngân hàng. Nếu bán lại, mức giá của các bất động sản này thường chỉ có giá bằng 2/3, thậm chí là chỉ bằng một nửa so với giá trên thị trường… Vì vậy, việc cấp sổ đỏ đã trở thành mong mỏi lớn nhất của nhiều hộ gia đình. Với các địa phương, đây cũng là nhiệm vụ quan trọng để làm dày, làm sạch cơ sở dữ liệu đất đai.

Việc xác minh, cấp sổ đỏ cho đất không giấy tờ. Là một trong những nhiệm vụ hết sức khó khăn, cấp thiết cần phải thực hiện để chiến dịch “làm sạch cơ sở dữ liệu đất đai” hoàn thành đúng thời hạn. (Ảnh minh họa)

Để cấp sổ cho nhà đất không giấy tờ, khó khăn lớn nhất đối với chính quyền địa phương là việc xác định nguồn gốc và thời điểm sử dụng. Bởi lẽ, Luật Đất đai đã chia các nhóm được cấp sổ đỏ cho đất không có giấy tờ theo ba mốc thời gian sử dụng đất là năm 1980, 1993 và 2014. Tùy mốc thời gian, số tiền sử dụng đất mà người dân phải nộp sẽ khác nhau, có thể chênh nhau từ vài trăm triệu, tới hàng tỷ đồng.

Vì sự chênh lệch lớn về tiền sử dụng đất phải nộp vào ngân sách, đòi hỏi việc xác minh phải chính xác. Sau khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, thủ tục để cấp sổ đỏ cho đất không có giấy tờ đã được lược bỏ nhiều khâu như: bỏ việc thành lập hội đồng đăng ký xét duyệt, không còn phải thông qua cấp huyện.

Gỡ khó khi cấp sổ đỏ cho đất không giấy tờ

Nhiều vướng mắc trong việc xác định nguồn gốc, thời điểm bắt đầu sử dụng đất. Đây là hai công việc khó khăn nhất đối với các địa phương trong quy trình cấp sổ đỏ cho đất không có giấy tờ. Đặc biệt, khi thời gian kéo dài, trải qua các cán bộ quản lý khác nhau. Nhiều địa phương đang phải vận dụng nhiều cách để có thể đưa ra giải pháp phù hợp.

Khi thực hiện xác minh, cấp sổ đỏ cho người dân, nhiều cán bộ cấp xã cho biết: Họ phải dựa vào nhiều nguồn thông tin, để tránh hiện tượng lợi dụng để hợp thức hóa vi phạm, có thể dẫn đến thất thoát đất công. Theo quy định hiện nay, Hội đồng đăng ký để xét duyệt nguồn gốc đất không giấy tờ đã không còn. Để xác minh chính xác, cán bộ địa chính của xã vẫn đang tiếp tục tiến hành tìm hiểu thông tin từ các đầu mối như tổ trưởng tổ dân phố, mặt trận, người cao tuổi...