Nhà khoa học di truyền thực vật nhận giải thưởng lớn của Viện Hàn lâm Khoa học Hoa Kỳ

Giáo sư Thực vật học James C. Schnable vừa được vinh danh tại Giải thưởng Khoa học Thực phẩm và Nông nghiệp 2026

Nhà khoa học di truyền thực vật James C. Schnable, giáo sư nông học và làm vườn tại Đại học Nebraska–Lincoln, vừa được trao Giải thưởng Khoa học Thực phẩm và Nông nghiệp năm 2026 của Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Mỹ. Đây là một trong những giải thưởng uy tín dành cho các nhà khoa học có đóng góp nổi bật đối với nông nghiệp và an ninh lương thực toàn cầu. Giải thưởng đi kèm huy chương và khoản tiền thưởng 100.000 USD, nhằm tôn vinh các nhà nghiên cứu ở giai đoạn giữa sự nghiệp có đóng góp khoa học xuất sắc trong các lĩnh vực liên quan đến sản xuất nông nghiệp và sinh học của các loài cây trồng quan trọng.

Schnable được ghi nhận nhờ những đóng góp tiên phong trong lĩnh vực bộ gen thực vật, di truyền số lượng và công nghệ đo đạc kiểu hình cây trồng. Các nghiên cứu của ông đã góp phần thay đổi cách giới khoa học hiểu, cải tiến và phát triển các cây lương thực chủ lực như ngô và cao lương. Một trong những thành tựu nổi bật của nhóm nghiên cứu là tham gia hoàn thiện bản đồ bộ gen của cây ngô, nền tảng quan trọng để xác định chức năng của các gen liên quan đến năng suất và khả năng chống chịu. Công trình này giúp rút ngắn đáng kể thời gian xác định chức năng gen, qua đó đẩy nhanh quá trình chọn tạo giống mới. Ngoài ra, Schnable đang phát triển mô hình “bản sao số” của cánh đồng ngô, kết hợp dữ liệu di truyền với các cảm biến trong cây trồng. Hệ thống này cho phép theo dõi sức khỏe cây trồng theo thời gian thực, giúp nông dân tối ưu quản lý dinh dưỡng, nước tưới và các yếu tố canh tác khác.

Giáo sư Schnable và các đồng sự đang tạo ra những đột phá mới với cây ngô

Theo Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Mỹ, việc tích hợp giống cây trồng dựa trên dữ liệu bộ gen với công nghệ cảm biến có thể tạo ra các giống cây phát triển tốt hơn trong điều kiện sử dụng ít phân bón hơn và có khả năng chống chịu stress môi trường cao hơn. Những tiến bộ này giúp nâng cao hiệu quả sản xuất, đồng thời giảm tác động tiêu cực tới tài nguyên và môi trường. Không chỉ dừng lại ở nghiên cứu cơ bản, Schnable còn tham gia thành lập 3 doanh nghiệp trong các lĩnh vực tin sinh học, nông nghiệp thích ứng khí hậu và nông nghiệp chính xác. Các doanh nghiệp này đóng vai trò chuyển giao kết quả nghiên cứu sang ứng dụng thực tế trong sản xuất nông nghiệp.

Chân dung ekip những nhà khoa học di truyền thực vật cộng tác với giáo sư James C. Schnable trong công trình giải mã bộ gen thực vật

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và nhu cầu lương thực toàn cầu ngày càng tăng, những tiến bộ trong di truyền học cây trồng sẽ đóng vai trò then chốt trong việc phát triển giống cây năng suất cao, bền vững và phù hợp với điều kiện canh tác mới. Giải thưởng dành cho Schnable tiếp tục khẳng định vai trò của khoa học di truyền trong việc thúc đẩy đổi mới nông nghiệp, hướng tới hệ thống sản xuất hiệu quả và bền vững hơn trong tương lai.