Toàn cảnh khu vực Bãi Đầm (thôn Cống Thôn, xã Phù Đổng, Hà Nội) ghi nhận qua khảo sát thực tế. Nhiều diện tích đất nông nghiệp ven sông xuất hiện các bãi tập kết vật liệu xây dựng, kho bãi, máy móc cơ giới và công trình phụ trợ, làm thay đổi hiện trạng sử dụng đất của khu vực. Ảnh PV.

Đánh đổi tài nguyên thô bạo

Giữa bối cảnh cả nước đang nỗ lực chuyển dịch mạnh mẽ hướng tới một nền nông nghiệp sinh thái, hữu cơ và tuần hoàn, câu chuyện diễn ra tại khu vực Bãi Đầm thuộc thôn Cống Thôn, xã Phù Đổng lại như một nốt trầm lạc điệu đầy nhức nhối.

Những dải đất phù sa màu mỡ ven sông Đuống đáng lẽ phải xanh mướt những luống rau an toàn hay rực rỡ sắc hoa của mô hình kinh tế xanh, nay đang bị biến dạng, cày xới và ‘bức tử’ bởi hàng nghìn mét vuông nhà xưởng, bãi tập kết vật liệu xây dựng, bãi than và thậm chí là cả những kho chứa hóa chất công nghiệp lộ thiên.

Nhìn từ trên cao, bức tranh Bãi Đầm hiện lên với những mảng màu tương phản đáng ngại. Màu xanh thưa thớt còn sót lại của thảm thực vật tự nhiên bị băm nát bởi các khối xám đen của bãi than, màu vàng đục của các đống cát đá khổng lồ, và sắc xanh công nghiệp lạnh lẽo của hàng trăm chiếc can nhựa, thùng phuy chứa hóa chất.

Sự thay đổi cơ cấu và hiện trạng sử dụng đất diễn ra một cách thô bạo. Mặt bằng đất canh tác nông nghiệp tự nhiên bị san lấp, đổ cấp phối, lu lèn cứng để phục vụ cho các xe tải trọng lớn, xe bồn và máy móc cơ giới hoạt động ngày đêm.

Hình ảnh khảo sát thực tế cho thấy hàng chục nghìn mét vuông đất nông nghiệp ven sông tại Bãi Đầm đã bị bao phủ bởi các bãi than, vật liệu xây dựng, kho bãi và khu sản xuất. Việc biến đất canh tác thành các điểm tập kết công nghiệp không chỉ làm thay đổi cảnh quan mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường đất, nguồn nước và ảnh hưởng lâu dài đến sản xuất nông nghiệp trên địa bàn.Ảnh PV.

Thực trạng này không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật về đất đai mà sâu xa hơn là biểu hiện của sự đánh đổi tài nguyên nông nghiệp lấy những lợi ích kinh tế ngắn hạn. Khi một diện tích lớn quỹ đất cận kề nguồn nước sông bị biến thành tụ điểm công nghiệp tự phát, hạ tầng nông thôn cũng ngay lập tức phải gánh chịu hệ lụy.

Đường dân sinh bị cày nát dưới bánh xe tải nặng, bụi bặm bao phủ không gian sống, tiếng ồn phá vỡ sự bình yên của vùng quê ven đô, đe dọa trực tiếp đến an toàn của người dân và các trường học lân cận. Bản chất của sự việc không dừng lại ở sự ô nhiễm bề mặt, mà là một sự xâm hại nghiêm trọng vào cấu trúc tự nhiên của toàn bộ vùng bãi ven sông.

Hàng trăm thùng phuy, can nhựa và bồn chứa công nghiệp được tập kết tại một cơ sở trong khu vực Bãi Đầm. Việc lưu chứa vật tư, hóa chất với quy mô lớn trên khu vực đất nông nghiệp làm dấy lên những lo ngại về nguy cơ tác động đến môi trường đất, nguồn nước và hệ sinh thái nông nghiệp địa phương.Ảnh PV.

Mệnh lệnh giải cứu màu xanh

Dưới góc nhìn của các chuyên gia nông nghiệp hữu cơ, đất đai không đơn thuần là một tư liệu sản xuất vô tri mà là một hệ sinh thái phức tạp gồm hàng tỷ vi sinh vật tham gia vào chu trình tái tạo dinh dưỡng. Khi bị nén chặt dưới hàng vạn tấn vật liệu xây dựng và xe cơ giới, đất hoàn toàn mất đi khả năng thấm nước, trao đổi khí, dẫn đến tình trạng suy thoái toàn diện. Quá trình để hồi sinh một mét vuông đất bị lu lèn cứng cần tới nhiều thập kỷ với chi phí vô cùng đắt đỏ.

Đáng báo động hơn cả là sự hiện diện của cơ sở thuộc Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Vận tải Khánh Duy với hàng trăm thùng phuy, bồn chứa axit sunfuric (H2SO4) và axit clohydric (HCl) lộ thiên. Việc lưu chứa hóa chất mạnh ngay trên đất nông nghiệp, sát mép sông mà không có các biện pháp phòng ngừa chuẩn quy trình công nghiệp là một quả bom nổ chậm đối với môi trường.

Chỉ cần một sự cố rò rỉ, hóa chất sẽ ngấm trực tiếp xuống tầng nước ngầm, chảy tràn ra sông Đuống và thẩm thấu vào các vùng canh tác lân cận. Nguy cơ ô nhiễm chéo này hoàn toàn triệt hạ cơ hội hình thành các chuỗi nông sản sạch, nông sản hữu cơ mà thành phố đang định hướng.

Thực tế tại Phù Đổng đang phơi bày một nghịch lý sâu sắc, trong khi cơ chế chính sách đang nỗ lực thúc đẩy dòng vốn, công nghệ vào chuyển đổi xanh, thì ngay tại cơ sở, tư liệu sản xuất cốt lõi là đất và nước lại đang bị đầu độc.

Bảo vệ đất nông nghiệp không chỉ đơn thuần là giữ vững con số diện tích trên các báo cáo quy hoạch mà phải là bảo vệ chất lượng sống của đất, bảo vệ sinh kế lâu dài của người nông dân và sự cân bằng của hệ sinh thái khu vực.

Các công trình, thiết bị công nghiệp cùng bãi tập kết vật liệu xuất hiện trong khu vực đất nông nghiệp tại Bãi Đầm. Hoạt động sản xuất và lưu chứa nguyên vật liệu quy mô lớn làm dấy lên những lo ngại về nguy cơ phát sinh bụi, nước thải và tác động tới môi trường đất, nước xung quanh.Ảnh PV.

Dư luận và người dân địa phương đang đặt niềm tin và kỳ vọng vào sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ từ các cơ quan quản lý nhà nước. Cần thiết phải có một cuộc thanh tra toàn diện, làm rõ trách nhiệm quản lý địa bàn khi để xảy ra tình trạng biến tướng đất đai quy mô lớn trong thời gian dài. Các cơ sở sử dụng đất sai mục đích, tập kết hóa chất trái quy định phải bị di dời triệt để, trả lại nguyên trạng mặt bằng.

Các bãi chứa cát, đá quy mô lớn cùng xe chở vật liệu và máy móc cơ giới xuất hiện dày đặc trên khu vực đất nông nghiệp ven sông tại Bãi Đầm. Thực trạng này làm thay đổi đáng kể hiện trạng sử dụng đất và cảnh quan tự nhiên của khu vực.Ảnh PV.

Chúng ta không thể hướng tới một tương lai phát triển bền vững nếu vẫn dung túng cho những hành vi bức tử tài nguyên một cách công khai như vậy. Chỉ khi quỹ đất nông nghiệp tại Phù Đổng được trả lại đúng chức năng và được bảo vệ nghiêm ngặt bằng chế tài pháp lý mạnh mẽ, mục tiêu về một nền nông nghiệp xanh, sạch và an toàn mới có thể thực sự bén rễ vững chắc.