Nghệ An siết chặt kiểm soát tàu cá, phòng chống khai thác IUU

Quang cảnh buổi làm việc. (Ảnh: NAG)

Nghệ An sở hữu chiều dài bờ biển trên 82 km và là cửa ngõ kinh tế quan trọng của khu vực Bắc Trung Bộ. Xác định phát triển biển là ngành kinh tế mũi nhọn, trong thời gian qua, Tỉnh ủy và UBND tỉnh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, kiện toàn Ban Chỉ đạo tỉnh về IUU nhằm tập trung nguồn lực thực hiện nghiêm túc các khuyến nghị về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định.

Tính đến tháng 5/2026, toàn tỉnh đã hoàn thành công tác tổng kiểm kê với 3.544 tàu cá. Trong đó, có 2.636 tàu từ 6m trở lên thuộc diện phải đăng ký và đều đã được cấp đăng ký đầy đủ, đạt tỷ lệ 100%. Đồng thời, 100% tàu cá của tỉnh đã được sơn kẻ biển số, đánh dấu đúng quy định và có đến 99,92% tàu cá đã xác nhận định danh trên hệ thống VNeID.

Về việc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS), Nghệ An đã đạt tỷ lệ 99,9% với 1.045 trên tổng số 1.046 chiếc, riêng 1 chiếc chưa lắp là do tàu đang đậu bờ không đi khai thác. 100% chủ tàu và thuyền trưởng khai thác xa bờ đã ký cam kết không vi phạm vùng biển nước ngoài. Từ đầu năm 2026 đến nay, Nghệ An không ghi nhận trường hợp tàu cá nào vi phạm khai thác bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài.

Bên cạnh việc quản lý đội tàu, công tác giám sát sản lượng và ứng dụng công nghệ cũng được tỉnh triển khai mạnh mẽ. Hiện Nghệ An có 6 cảng cá đã công bố mở cảng, bao gồm 4 cảng loại II và 2 cảng loại III, trong đó có 3 cảng cá chỉ định đủ hệ thống xác nhận nguồn gốc thủy sản từ khai thác.

Từ đầu năm 2026 đến nay, Nghệ An không ghi nhận trường hợp tàu cá nào vi phạm khai thác bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài. (Ảnh: VH)

Tỉnh Nghệ An đã áp dụng Hệ thống phần mềm eCDT để kiểm soát tàu ra vào cảng và giám sát sản lượng, đảm bảo 100% sản lượng thủy sản bốc dỡ qua cảng được giám sát trên hệ thống điện tử này. Riêng trong 5 tháng đầu năm 2026, đã có 1.952 tàu thực hiện thủ tục cập và rời cảng trên eCDT với sản lượng thủy sản bốc dỡ đạt 12.924 tấn.

Đặc biệt, nhằm từng bước số hóa thay thế nhật ký giấy và đáp ứng yêu cầu minh bạch của Ủy ban Châu Âu (EC), UBND tỉnh đã phê duyệt dự án khoa học công nghệ áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để xây dựng mô hình sử dụng hệ thống nhật ký khai thác điện tử, thí điểm cho 200 tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên trong thời gian 18 tháng, bắt đầu từ tháng 6/2026. Song song với các biện pháp quản lý, công tác thực thi pháp luật và xử lý vi phạm hành chính cũng được các lực lượng chức năng thực hiện rất quyết liệt.

Bên cạnh kết quả đạt được, tỉnh vẫn còn gặp một số khó khăn, nhất là hạ tầng nghề cá chưa đồng bộ; một số cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão đã xuống cấp; luồng lạch bị bồi lắng, ảnh hưởng đến công tác quản lý, kiểm soát tàu cá...

Tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Nguyễn Văn Đệ kiến nghị Bộ NN&MT tiếp tục quan tâm, hướng dẫn, hỗ trợ tỉnh trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ chống khai thác IUU. UBND tỉnh sẽ tiếp tục chỉ đạo quyết liệt, thực hiện nghiêm túc các nhiệm vụ chống khai thác IUU theo chỉ đạo của Trung ương và Bộ NN&MT.

Bên cạnh đó, nhằm hoàn thiện đồng bộ hệ thống, UBND tỉnh Nghệ An cũng kiến nghị Bộ NN&MT tham mưu Chính phủ bố trí nguồn vốn nâng cấp hạ tầng cảng cá, ban hành quy chuẩn quốc gia về thiết bị VMS và xây dựng một phần mềm dùng chung liên thông tốt hơn để hỗ trợ tối đa cho cán bộ địa phương.

Thứ trưởng Bộ NNN&MT Võ Văn Hưng - Phó Trưởng Ban Chỉ đạo Quốc gia về IUU phát biểu. (Ảnh: NAG)

Phát biểu tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ NN&MT Võ Văn Hưng ghi nhận và đánh giá cao sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của BTV Tỉnh ủy và lãnh đạo tỉnh Nghệ An đối với ngành NN&MT trong thời gian qua. Bộ NN&MT khẳng định luôn song hành, đồng hành, lắng nghe để cùng địa phương thực hiện tốt các nhiệm vụ chính trị, tạo dư địa phát triển và hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của tỉnh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Thứ trưởng Võ Văn Hưng biểu dương và ghi nhận Nghệ An là một trong những điểm sáng trong công tác phòng chống IUU, có sự thay đổi bền vững nhờ sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị cùng sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng Biên phòng, Cảnh sát biển, Hải quân, Kiểm ngư và nhân dân.

Tuy nhiên, để khắc phục triệt để các tồn tại, Thứ trưởng đề nghị lãnh đạo tỉnh chỉ đạo kiện toàn lại Ban Chỉ đạo cấp tỉnh, rà soát quy chế hoạt động, tăng cường xử lý dứt điểm các vi phạm và có cơ chế tự kiểm điểm trách nhiệm của từng đơn vị thành viên trong công tác chống khai thác IUU.

Về các kiến nghị nâng cấp cơ sở hạ tầng nghề cá và phát triển vùng nuôi, đoàn công tác ghi nhận, tiếp thu để phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan chức năng rà soát theo hướng đa dạng hóa nguồn lực, kết hợp ngân sách nhà nước và nhân dân cùng làm nhằm tối ưu hóa hiệu quả, tránh lãng phí.