Cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, xử lý các trường hợp vi phạm trong lĩnh vực phân bón

Giá tăng, phân bón kém chất lượng có cơ hội quay lại

Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) mỗi năm canh tác hàng triệu hecta lúa, cây ăn trái và thủy sản. Riêng vụ hè thu, diện tích gieo trồng thường dao động trên 1,2–1,3 triệu ha, kéo theo nhu cầu phân bón rất lớn. Nhưng trong bối cảnh giá phân bón tăng mạnh thời gian qua, chi phí đầu vào đã trở thành áp lực không nhỏ.

Đáng chú ý, đợt tăng giá gần đây được cho là chịu tác động từ tình hình xung đột vũ trang tại khu vực Trung Đông nơi có vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng năng lượng và nguyên liệu sản xuất phân bón toàn cầu. Biến động giá khí đốt và chi phí vận chuyển đã đẩy giá phân bón tăng theo.

Tại nhiều địa phương trong vùng như An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long hay Cần Thơ, giá phân đạm hiện duy trì ở mức khá cao. Cụ thể, phân urê Cà Mau được các đại lý bán ra phổ biến khoảng 620.000 – 650.000 đồng/bao 50kg, trong khi urê Phú Mỹ dao động từ 610.000 – 660.000 đồng/bao 50kg, tùy khu vực.

So với giai đoạn trước, mặt bằng giá này vẫn ở mức cao, tiếp tục tạo áp lực đáng kể lên chi phí sản xuất của nông dân trong vụ mùa hiện nay.

Với mức sử dụng trung bình khoảng 500–550kg/ha, chi phí phân bón trong mỗi vụ trở thành gánh nặng đáng kể. Nhiều nông dân vì vậy buộc phải tính toán lại chi tiêu, thậm chí tìm đến những sản phẩm có giá thấp hơn để giảm áp lực tài chính. Chính từ đây, phân bón kém chất lượng có cơ hội quay trở lại.

Hàng giả len lỏi, thủ đoạn ngày càng tinh vi

Trên thị trường, không khó để bắt gặp những sản phẩm được quảng cáo bắt mắt, gắn mác công nghệ cao, hiệu quả nhanh, nhưng giá lại thấp bất thường. Phía sau những bao bì in ấn hấp dẫn, nhiều sản phẩm thực chất là phân bón không đạt chuẩn, hàm lượng dinh dưỡng thấp hơn nhiều so với công bố.

Người nông dân thường không nhận ra ngay. Chỉ đến khi cây trồng phát triển chậm, lá vàng, rễ yếu… thì mới nghi ngờ. Nhưng khi đó, thiệt hại đã bắt đầu xảy ra. Để cứu cây, họ phải tăng lượng bón, kéo theo chi phí đội lên, trong khi năng suất chưa chắc được cải thiện.

Không còn là hiện tượng đơn lẻ, tình trạng này đang được ghi nhận ở nhiều địa phương trong vùng. Thời gian gần đây, lực lượng chức năng đã liên tiếp phát hiện các vụ việc liên quan đến phân bón giả, kém chất lượng với quy mô không nhỏ.

Công an tỉnh An Giang phối hợp các lực lượng chức năng bắt quả tang nhóm người sản xuất, vận chuyển phân bón chưa được phép lưu hành với số lượng lớn

Tại An Giang, lực lượng quản lý thị trường phối hợp công an kiểm tra một số cơ sở kinh doanh vật tư nông nghiệp, phát hiện và tạm giữ hơn 27 tấn phân bón, bao gồm cả thành phẩm và nguyên liệu. Qua kiểm tra, nhiều sản phẩm không đủ điều kiện lưu hành, hàm lượng dinh dưỡng không đúng như công bố.

Ở Đồng Tháp, một cơ sở sản xuất phân bón bị phát hiện khi đang pha trộn nguyên liệu không rõ nguồn gốc để đóng gói. Tang vật thu giữ gồm hàng nghìn bao phân bón cùng máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất. Điều đáng nói, số hàng này đã được đưa ra thị trường tiêu thụ trong một thời gian trước khi bị phát hiện.

Tại Cần Thơ, một đường dây sản xuất, buôn bán phân bón giả hoạt động liên tỉnh cũng bị triệt phá. Các đối tượng thuê kho xưởng, tổ chức sản xuất khép kín, sử dụng nguyên liệu giá rẻ để pha trộn, sau đó dán nhãn của các thương hiệu uy tín nhằm đưa ra thị trường tiêu thụ.

Trong khi đó, tại Long An và Vĩnh Long, nhiều lô hàng phân bón không rõ nguồn gốc, không hóa đơn chứng từ bị phát hiện khi đang vận chuyển về các đại lý. Phần lớn số hàng này được tiêu thụ qua các kênh nhỏ lẻ, trực tiếp đến tay nông dân mà không qua kiểm định.

Điểm chung của các vụ việc là thủ đoạn ngày càng tinh vi. Không còn sản xuất nhỏ lẻ, nhiều đối tượng đầu tư máy móc, kho bãi, thậm chí lập doanh nghiệp để hợp thức hóa hoạt động. Bao bì được in ấn giống hàng thật, nhái thương hiệu lớn, khiến người tiêu dùng khó phân biệt.

Đáng lo ngại hơn, các sản phẩm này thường được đưa về khu vực nông thôn, vùng sâu, nơi việc kiểm tra còn hạn chế. Nông dân mua hàng chủ yếu dựa vào sự quen biết hoặc lời giới thiệu, ít khi kiểm tra kỹ thông tin sản phẩm.

Công an TP Cần Thơ triệt phá đường dây sản xuất phân bón giả trị giá hơn 1,8 tỷ đồng

Hệ lụy dài hạn và bài toán siết quản lý

Hệ lụy của phân bón kém chất lượng không chỉ dừng lại ở thiệt hại trước mắt. Việc sử dụng kéo dài còn làm đất suy giảm độ phì nhiêu, ảnh hưởng đến hệ vi sinh và khả năng giữ dinh dưỡng. Năng suất cây trồng vì thế giảm dần qua các vụ, khiến người nông dân ngày càng phụ thuộc nhiều hơn vào phân bón.

Trong bối cảnh ĐBSCL đang phải đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn, việc kiểm soát chất lượng vật tư nông nghiệp càng trở nên cấp thiết. Nếu không được ngăn chặn kịp thời, phân bón kém chất lượng sẽ tiếp tục len lỏi, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và sinh kế của người dân.

Thời gian qua, các lực lượng chức năng đã tăng cường kiểm tra, xử lý nhiều vụ vi phạm. Không ít trường hợp bị xử phạt, thậm chí chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra. Tuy nhiên, để giải quyết tận gốc, cần kiểm soát chặt từ khâu sản xuất đến phân phối, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các bên liên quan.

Trong “ma trận” thật – giả hiện nay, người nông dân vẫn là người chịu ảnh hưởng trực tiếp. Sự thận trọng trong lựa chọn sản phẩm, không chạy theo giá rẻ, kiểm tra kỹ nguồn gốc… vẫn là cách tự bảo vệ hiệu quả nhất. Bởi mỗi bao phân bón không chỉ quyết định một vụ mùa, mà còn ảnh hưởng đến cả tương lai của cánh đồng./.