Lâm Đồng: Đề xuất xử lý sạt lở bờ sông Đồng Nai đoạn từ Trạm bơm Phù Mỹ đến khu dân cư

Sạt lở bờ sông Đồng Nai đang tiến sát tuyến đường vành đai ven sông tại xã Cát Tiên, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến giao thông và khu dân cư - Ảnh minh họa

UBND xã Cát Tiên vừa báo cáo, đề xuất UBND tỉnh Lâm Đồng xem xét xử lý tình trạng sạt lở bờ sông Đồng Nai đoạn từ Trạm bơm Phù Mỹ đến khu dân cư dọc theo tuyến đường vành đai ven sông. Khu vực bị ảnh hưởng có chiều dài khoảng 550m.

Theo UBND xã Cát Tiên, thời gian qua, trên địa bàn xuất hiện nhiều điểm sạt lở bờ sông Đồng Nai do ảnh hưởng của các đợt mưa lớn, lũ lụt và thiên tai. Đặc biệt, trong đợt mưa lũ kết hợp việc điều tiết, xả lũ của Nhà máy thủy điện Đồng Nai 5 vào tháng 11/2025, nhiều khu vực bờ sông bị tác động, ảnh hưởng đến kết cấu hạ tầng, đất sản xuất, đời sống và sinh hoạt của người dân.

Riêng đoạn bờ sông từ Trạm bơm Phù Mỹ dọc tuyến đường vành đai ven sông, tình trạng sạt lở tiếp tục diễn biến phức tạp. Đây là khu vực tuyến đường giao thông chạy tương đối gần và song song với bờ sông; phía trong tuyến đường có khu dân cư, đất sản xuất nông nghiệp, công trình và tài sản của người dân.

Qua theo dõi thực tế, khu vực này đã xuất hiện tình trạng xói, khoét chân bờ, sạt trượt mái bờ, tạo hàm ếch và làm mất ổn định taluy bờ sông. Một số vị trí mép sạt lở đã tiến sát phần đất lề đường tiếp giáp với mặt đường bê tông nhựa.

Sau các đợt mưa lớn gần đây, sạt lở tiếp tục phát triển. Một số vị trí đã ăn sâu vào nền, lề đường khoảng 0,5-1m, làm giảm chiều rộng phần đất bảo vệ nền đường và tiềm ẩn nguy cơ mất ổn định kết cấu nền, mặt đường.

UBND xã Cát Tiên nhận định, nếu tiếp tục xảy ra mưa lớn, lũ hoặc mực nước sông Đồng Nai dâng cao, tình trạng sạt lở có thể tiếp tục phát triển. Khi chân bờ bị xói, khoét, phần đất phía trên có khả năng mất ổn định, sụt trượt từng mảng lớn, kéo theo nền và kết cấu tuyến đường vành đai ven sông.

Trong trường hợp không được xử lý kịp thời, sạt lở có thể tiếp tục ăn sâu vào nền đường, gây lún, nứt, sụt trượt, hư hỏng kết cấu giao thông, thậm chí làm đứt, hư hỏng cục bộ tuyến đường tại những vị trí nghiêm trọng.

Không chỉ hạ tầng giao thông, các công trình, đất đai, nhà cửa và tài sản của người dân phía trong tuyến đường cũng đứng trước nguy cơ bị ảnh hưởng. UBND xã đánh giá tình trạng này tác động trực tiếp đến an toàn, đời sống, sinh hoạt và việc đi lại hằng ngày của khoảng 40 hộ dân sinh sống trong khu vực.

Đáng lưu ý, nguy cơ mất an toàn còn hiện hữu đối với người và phương tiện lưu thông trên tuyến đường, nhất là vào ban đêm hoặc trong thời gian xảy ra mưa lớn. Các hộ dân trong khu vực hiện rất lo lắng trước diễn biến ngày càng phức tạp của sạt lở, ảnh hưởng đến tâm lý, sinh hoạt và sự ổn định đời sống lâu dài.

Theo UBND xã Cát Tiên, một trong những yếu tố làm tình trạng sạt lở diễn biến phức tạp là thời tiết những năm gần đây có nhiều bất thường, thường xuyên xuất hiện các đợt mưa lớn kéo dài, làm mực nước sông dâng cao, lưu lượng và vận tốc dòng chảy tăng, gây xói chân và mất ổn định mái bờ.

Đặc biệt, khu vực Trạm bơm Phù Mỹ nằm tại vị trí cong của sông, nơi hướng dòng chảy tác động trực tiếp vào bờ. Khi lưu lượng nước lớn, dòng chảy liên tục xói vào chân bờ, cuốn trôi đất, làm suy giảm khả năng ổn định mái bờ và tạo điều kiện để sạt lở tiếp tục phát triển.

Trước tình trạng này, UBND xã Cát Tiên cho biết, đã nhiều lần kiểm tra, báo cáo và kiến nghị cấp có thẩm quyền xem xét xử lý. Khu vực sạt lở cũng đã được các đoàn công tác của lãnh đạo Tỉnh ủy, UBND tỉnh và các sở, ngành chuyên môn trực tiếp kiểm tra trong năm 2025 và 2026.

Gần đây, tại Báo cáo số 547/BC-UBND ngày 5/8/2026, UBND xã Cát Tiên tiếp tục báo cáo, kiến nghị về tình trạng sạt lở. Sau đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng tổ chức kiểm tra theo Giấy mời số 1417/GM-SNNMT ngày 19/8/2026.

Tuy nhiên, từ thời điểm kiểm tra đến nay, khu vực tiếp tục chịu tác động của nhiều đợt mưa lớn và dòng chảy sông Đồng Nai. Theo địa phương, tình trạng sạt lở phát triển nhanh hơn, một số đoạn đã sạt sâu vào nền, lề đường từ 0,5-1m.

UBND xã Cát Tiên cho rằng, việc xử lý khu vực này hiện đã hết sức cấp thiết, không thể chỉ dừng ở các biện pháp khắc phục tạm thời mà cần có giải pháp công trình ổn định, lâu dài. Việc lựa chọn phương án phải được tính toán trên cơ sở đầy đủ các số liệu về địa hình, địa chất, thủy văn và thủy lực của khu vực.

Về nguồn lực, xã Cát Tiên cho biết được giao tổng vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 là 64,475 tỷ đồng để thực hiện nhiều công trình, dự án thiết yếu trên địa bàn. Trong khi đó, phương án xây dựng công trình kè bảo vệ đoạn bờ dài khoảng 550m có tổng mức đầu tư dự kiến lên đến hàng trăm tỷ đồng; số liệu khái toán ban đầu của đơn vị tư vấn trước đây khoảng 150 tỷ đồng.

UBND xã lưu ý đây mới là số liệu sơ bộ nhằm định hướng quy mô. Tổng mức đầu tư chính thức chỉ có thể xác định sau khi khảo sát địa hình, địa chất, thủy văn, thủy lực, lựa chọn giải pháp kỹ thuật và lập hồ sơ dự án theo quy định.

Bên cạnh khó khăn về vốn, việc xử lý sạt lở bờ sông Đồng Nai còn có yêu cầu kỹ thuật phức tạp, liên quan đến ổn định mái bờ, xói chân công trình, áp lực nước, dòng chảy, khả năng thoát lũ và những tác động có thể xảy ra đối với khu vực thượng lưu, hạ lưu cũng như bờ đối diện.

Trên cơ sở đó, UBND xã Cát Tiên đề nghị UBND tỉnh Lâm Đồng thống nhất chủ trương xử lý đoạn sạt lở dài khoảng 550m; chỉ đạo các sở, ngành chuyên môn tiếp tục kiểm tra, khảo sát, đánh giá đầy đủ mức độ, phạm vi, nguyên nhân và diễn biến sạt lở để tham mưu phương án phù hợp.

Địa phương cũng đề nghị cơ quan chuyên môn hoặc đơn vị đủ năng lực khảo sát địa hình, địa chất, thủy văn, thủy lực và nghiên cứu, so sánh các phương án kỹ thuật nhằm lựa chọn giải pháp bảo đảm an toàn, hiệu quả, ổn định lâu dài.

Trong trường hợp chưa thể bố trí ngay nguồn vốn để xử lý toàn bộ đoạn bờ, xã đề nghị xem xét phân kỳ đầu tư, ưu tiên những vị trí nguy hiểm cao, đặc biệt là các đoạn đã sạt sâu vào nền, lề đường, tạo hàm ếch và những khu vực trực tiếp ảnh hưởng đến khu dân cư.

Phương án sơ bộ được địa phương đề xuất là nghiên cứu xây dựng hệ thống kè chống sạt lở dài khoảng 550m, kết hợp các giải pháp gia cố chân và mái bờ phù hợp. Một số giải pháp kỹ thuật được đề cập gồm rọ đá kết hợp cọc bê tông cốt thép hoặc cừ thép Larsen, gia cố chân bờ, bố trí hệ thống thu và thoát nước phía sau kè, khôi phục phần nền, lề đường bị ảnh hưởng và thực hiện các hạng mục phụ trợ bảo đảm an toàn công trình, giao thông.

Tuy nhiên, UBND xã nhấn mạnh đây mới là phương án định hướng. Các thông số kỹ thuật chính thức phải được xác định trên cơ sở khảo sát và tính toán thiết kế của đơn vị tư vấn có đủ năng lực chuyên ngành. Giải pháp được lựa chọn cũng phải bảo đảm không cản trở khả năng thoát lũ hoặc làm chuyển dịch tình trạng xói lở sang khu vực bờ đối diện, thượng lưu và hạ lưu.

Trong thời gian chờ phương án xử lý lâu dài, UBND xã Cát Tiên cho biết sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến sạt lở, cắm biển, rào chắn, cảnh báo tại các vị trí nguy hiểm, hạn chế người và phương tiện tiếp cận mép sạt lở; đồng thời chủ động phương án bảo đảm an toàn cho người dân khi xảy ra mưa lớn, lũ.

Việc sớm xử lý khu vực sạt lở, theo địa phương, không chỉ nhằm khắc phục những điểm đã bị ảnh hưởng mà còn là giải pháp chủ động phòng ngừa thiên tai, bảo vệ tuyến giao thông, đất đai, nhà cửa, tài sản và sinh kế của người dân. Nếu để sạt lở tiếp tục lan rộng, quy mô và kinh phí khắc phục về sau có thể lớn hơn nhiều so với việc chủ động bảo vệ bờ từ sớm./.