Lâm Đồng cảnh báo diễn biến phức tạp của sinh vật gây hại trên cây trồng chủ lực

Bọ xít muỗi và tác hại của loài này đến cây cà phê

Trong khi một số đối tượng gây hại có xu hướng giảm so với tuần trước, nhiều loại sâu bệnh trên lúa, cà phê, hồ tiêu, chè, điều và đặc biệt là sầu riêng tiếp tục diễn biến phức tạp, buộc ngành nông nghiệp đưa ra nhiều giải pháp phòng trừ nhằm bảo vệ sản xuất vụ Hè Thu và các vùng cây công nghiệp, cây ăn quả trọng điểm.

Theo báo cáo của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, trong tuần 27, thời tiết trên địa bàn tỉnh chủ yếu nắng vào ban ngày, chiều và đêm có mưa, một số nơi xuất hiện mưa rất to kèm dông. Nhiệt độ trung bình dao động từ 21,6–30°C, nhiệt độ cao nhất từ 28–35,5°C, thấp nhất 17–27°C, lượng mưa từ 12,9–188,5 mm. Điều kiện thời tiết nhìn chung thuận lợi cho cây trồng sinh trưởng nhưng cũng tạo môi trường thuận lợi để nhiều đối tượng sinh vật gây hại phát sinh và phát triển.

Báo cáo cho thấy diện tích sản xuất nông nghiệp trên địa bàn vẫn duy trì quy mô lớn. Trong đó, cà phê đạt 328.732 ha, cao su 75.371 ha, rau 59.610 ha, lúa Hè Thu 50.423 ha, điều 48.715 ha, sầu riêng 45.000 ha, hồ tiêu 37.719 ha, cùng nhiều loại cây trồng khác như chè, dâu tằm, thanh long và bơ đang ở các giai đoạn chăm sóc, nuôi trái hoặc thu hoạch.

Đối với cây lúa, nhiều đối tượng dịch hại vẫn xuất hiện trên diện rộng. Đáng chú ý, bệnh đạo ôn lá tăng thêm 106 ha so với kỳ trước, nâng diện tích gây hại lên 640 ha, phân bố tại các xã Phan Sơn, Sông Lũy, Hồng Thái, Đông Giang, Tánh Linh, Tà Đùng, Tuy Đức, Tà Hine và Đạ Tẻh với tỷ lệ bệnh từ 4,1–20%. Trong khi đó, ốc bươu vàng gây hại 506,5 ha, giảm 194 ha; bệnh khô vằn còn 204 ha, giảm 53 ha; chuột gây hại 69 ha, giảm 45 ha so với tuần trước. Ngoài ra, bọ trĩ, bạc lá, lem lép hạt và đạo ôn cổ bông tiếp tục xuất hiện rải rác.

Với cây cà phê – cây trồng có diện tích lớn nhất tỉnh, báo cáo ghi nhận nhiều đối tượng dịch hại vẫn ở mức đáng lo ngại. Bệnh khô cành xuất hiện trên khoảng 2.300 ha, tăng 100 ha; bọ xít muỗi gây hại 2.027 ha; gỉ sắt gây hại 1.881,7 ha; mọt đục cành trên 1.745 ha và rệp sáp tăng lên 1.420 ha. Các vùng bị ảnh hưởng trải rộng tại Lạc Dương, Di Linh, Bảo Lâm, Đà Lạt, Bảo Lộc, Đắk Mil và nhiều địa phương khác.

Đối với cây hồ tiêu, tuyến trùng gây hại 354 ha, tăng 33 ha so với kỳ trước; bệnh chết chậm xuất hiện trên 258 ha, bệnh chết nhanh 52,5 ha, còn bọ xít lưới gây hại 160 ha. Nhiều diện tích bị ảnh hưởng tập trung tại Quảng Sơn, Đức An, Trường Xuân, Quảng Trực, Tà Đùng và các khu vực thuộc Gia Nghĩa.

Trên cây chè, bọ xít muỗi tiếp tục gia tăng với diện tích bị hại 1.133 ha, tăng 109 ha, chủ yếu tại Bảo Lâm và Bảo Lộc. Trong khi đó, cây điều ghi nhận bọ xít muỗi gây hại 2.180 ha, tăng 171 ha; bệnh thán thư xuất hiện trên 1.897 ha, phân bố ở hầu hết các vùng trồng điều của tỉnh.

Đáng chú ý, cây sầu riêng tiếp tục là nhóm cây trồng được ngành chuyên môn đặc biệt quan tâm. Báo cáo ghi nhận bệnh xì mủ, thối rễ gây hại 1.711 ha, trong đó có 53 ha nhiễm nặng. Đặc biệt, hiện tượng biến dạng, dính gai, sần vỏ trái đã xuất hiện trên khoảng 3.700 ha sầu riêng đang ở giai đoạn trái non đến cận thu hoạch, với tỷ lệ gây hại từ 10–30%, tập trung tại nhiều xã thuộc khu vực Đạ Huoai, Đạ Tẻh và Cát Tiên. Đây là một trong những vấn đề đáng lưu ý khi tỉnh đang bước vào thời điểm thu hoạch sầu riêng.

Ở nhóm thanh long, rau và hoa, bệnh đốm nâu gây hại 444 ha, ốc sên 350 ha, bệnh thán thư 283 ha. Trên cây cà chua, bệnh xoăn lá virus gây hại 40,1 ha, bệnh mốc sương 59,4 ha; rau họ thập tự ghi nhận sâu tơ gây hại 168 ha và bệnh sưng rễ 86,8 ha. Hoa cúc tiếp tục xuất hiện bệnh sọc thân virus trên 42 ha.

Trên cơ sở diễn biến thực tế, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật dự báo trong tuần tới nhiều đối tượng như ốc bươu vàng, đạo ôn, rầy nâu trên lúa; mọt đục cành, rệp sáp, gỉ sắt, khô cành trên cà phê; bệnh chết nhanh, chết chậm trên hồ tiêu; bệnh xì mủ, vàng lá thối rễ trên sầu riêng; bọ trĩ, đốm nâu trên thanh long; cùng nhiều loại sâu bệnh trên rau, hoa sẽ tiếp tục phát sinh, phát triển nếu thời tiết mưa nắng xen kẽ kéo dài.

Để chủ động bảo vệ sản xuất, Chi cục đề nghị UBND các xã, phường, đặc khu tiếp tục triển khai hướng dẫn nông dân thực hiện sản xuất theo Văn bản số 4397/SNNMT-TTBVTV ngày 14/4/2026 của Sở Nông nghiệp và Môi trường về chỉ đạo sản xuất vụ Hè Thu, vụ Mùa năm 2026; đồng thời thực hiện các hướng dẫn chuyên ngành như Văn bản số 858/TTBVTV-BVTV ngày 3/6/2026 về phòng chống sâu bệnh hại lúa, áp dụng Quy trình kỹ thuật quản lý bệnh Phytophthora hại sầu riêng, Quy trình quản lý bệnh đốm nâu và ốc sên trên thanh long, cũng như Tiêu chuẩn cơ sở TCCS 1004:2025/BVTV về quản lý tổng hợp sinh vật gây hại (IPM) trên cây hồ tiêu. Báo cáo cũng khuyến cáo người dân tăng cường vệ sinh đồng ruộng, tỉa cành tạo tán, theo dõi thường xuyên diễn biến sâu bệnh và xử lý kịp thời nhằm hạn chế thiệt hại, bảo đảm năng suất và chất lượng nông sản trong mùa vụ năm 2026./.