Cửa khẩu Quốc tế Bờ Y

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Kon Tum có ba chợ biên giới, bao gồm chợ xã Rờ Kơi (huyện Sa Thầy), chợ dân sinh xã Bờ Y (huyện Ngọc Hồi) và chợ biên giới đang xây dựng trong Khu kinh tế Cửa khẩu Quốc tế Bờ Y. Các chợ này chủ yếu có quy mô nhỏ, bán kiên cố, phục vụ nhu cầu mua bán hàng hóa thiết yếu của cư dân biên giới. Mặc dù góp phần vào lưu thông hàng hóa địa phương, nhưng hiệu quả hoạt động còn hạn chế, chưa xứng tầm với tiềm năng khu vực.

Song song với đó, tại Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Bờ Y, tỉnh đã hình thành khu phi thuế quan và khu thương mại - công nghiệp. Tuy nhiên, mức độ phát huy vai trò còn khiêm tốn. Các loại hình thương mại hiện đại như trung tâm logistics, kho ngoại quan, siêu thị miễn thuế... mới chỉ dừng ở giai đoạn mời gọi đầu tư hoặc đang triển khai xây dựng. Hệ thống dịch vụ hỗ trợ như thu đổi ngoại tệ, tư vấn hải quan, lưu trú, xăng dầu, ăn uống... bước đầu được hình thành nhưng còn thiếu sự đa dạng, chưa đồng bộ.

Mặc dù còn nhiều mặt hạn chế, nhưng thương mại biên giới tại Kon Tum đã có những đóng góp rõ nét cho phát triển kinh tế địa phương. Quy mô thương mại ngày càng mở rộng, thu hút hàng hóa từ các tỉnh lân cận như Gia Lai, Đắk Lắk, TP. Hồ Chí Minh. Các hoạt động này không chỉ gia tăng giá trị xuất nhập khẩu mà còn thúc đẩy sản xuất, tiêu thụ hàng hóa và cải thiện đời sống người dân khu vực biên giới.

Cùng với sự phát triển của thương mại, các ngành dịch vụ đi kèm như vận tải, kho bãi, hậu cần… từng bước hình thành, tạo việc làm, phát triển điểm dân cư mới và góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế khu vực biên giới. Vị trí chiến lược của tuyến biên giới Việt Nam - Lào - Campuchia ngày càng được phát huy như một cửa ngõ trung chuyển hàng hóa, dịch vụ của khu vực Tiểu vùng Mekong.

Kon Tum đã có nhiều nỗ lực trong triển khai các chương trình hợp tác phát triển hạ tầng thương mại với Lào và Campuchia. Đáng chú ý, địa phương đã ban hành và thực hiện các kế hoạch cụ thể để triển khai hiệu quả các Bản ghi nhớ giữa Chính phủ Việt Nam và hai quốc gia láng giềng, tập trung vào kết nối hạ tầng thương mại, cải thiện quy trình quản lý xuất nhập khẩu và tạo điều kiện thuận lợi cho cư dân và doanh nghiệp hai bên.

Quan hệ hữu nghị giữa Kon Tum và các tỉnh Nam Lào, Đông Bắc Campuchia được củng cố thông qua việc duy trì trao đổi đoàn cấp cao, ký kết các thỏa thuận hợp tác toàn diện về kinh tế, văn hóa, giáo dục và quốc phòng. Hoạt động xúc tiến thương mại được đẩy mạnh với nhiều hội chợ, triển lãm và đoàn doanh nghiệp tham gia tại ba nước.

Tuy đạt nhiều thành tựu, nhưng hoạt động thương mại biên giới tại Kon Tum vẫn gặp nhiều trở ngại. Khu vực biên giới phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số, trình độ sản xuất còn thấp, sản phẩm thiếu tính cạnh tranh, chưa đủ sức để hình thành chuỗi giá trị thương mại bền vững.

Cơ sở hạ tầng yếu kém là rào cản lớn. Các loại hình thương mại hiện đại còn thiếu, dịch vụ hỗ trợ chưa phát triển. Hoạt động chợ biên giới nhỏ lẻ, chưa được đầu tư đúng mức. Các thủ tục hành chính tuy đã được cải thiện nhưng vẫn cần tiếp tục minh bạch hóa và đơn giản hóa nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư.

Tỉnh Kon Tum xác định cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển thương mại biên giới, hướng đến chuyển đổi cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu theo hướng bền vững, có giá trị gia tăng cao. Việc cải cách hành chính, minh bạch hóa các thủ tục, tạo lập môi trường pháp lý ổn định được xem là nền tảng để thu hút các thành phần kinh tế tham gia đầu tư vào hạ tầng thương mại.

Tỉnh cũng ưu tiên đầu tư phát triển đồng bộ hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông, logistics, kho bãi, chợ cửa khẩu… Tăng cường liên kết vùng, hợp tác quốc tế để khai thác lợi thế vị trí địa lý và đẩy mạnh kết nối hạ tầng. Chuyển đổi số, phát triển thương mại xanh, thương mại điện tử tại khu vực biên giới cũng là những xu hướng cần được đẩy mạnh.

Ngoài ra, công tác đào tạo nguồn nhân lực được xác định là khâu đột phá. Tỉnh đã triển khai nhiều chính sách đào tạo nghề, thu hút lao động có kỹ năng, thúc đẩy liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp, đặc biệt tại khu vực biên giới, nơi còn thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao.

Với vị trí chiến lược và tiềm năng dồi dào, tỉnh Kon Tum đang trên hành trình chuyển mình mạnh mẽ nhờ phát triển thương mại biên giới. Mặc dù còn nhiều khó khăn, nhưng với định hướng đúng đắn, chính sách đồng bộ và sự hỗ trợ từ Trung ương cũng như sự hợp tác quốc tế, thương mại biên giới Kon Tum hứa hẹn sẽ đóng vai trò động lực phát triển không chỉ cho tỉnh nhà mà còn cho khu vực tam giác phát triển Việt Nam – Lào – Campuchia./.