Bà Lương Thị Nguyệt, xóm Đà Sơn, xã Đại Sơn, huyện Quảng Hoà trồng 800 m2 cây dưa hấu, cho thu nhập hơn 12 triệu đến 15 triệu đồng/vụ.

Cây trồng đem lại nhiều lợi ích cho nông dân

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Đại Sơn Hoàng Văn Bối, cây dưa hấu là cây trồng cho thu hoạch nhanh, chu kỳ ngắn chỉ từ 2 – 3 tháng. Từ hàng chục năm nay, nông dân trong xã đã tận dụng điều kiện thuận lợi về đất đai, nguồn nước, khí hậu và áp dụng kỹ thuật canh tác vào thực hiện hiệu quả mô hình trồng dưa hấu xen canh cây sắn đem lại giá trị kinh tế rất thiết thực. Trong xã hộ trồng ít cũng hơn 1.000 m², hộ trồng nhiều đến 1 ha cho thu lợi gần 20 triệu đồng đến 180 triệu đồng chỉ trong 3 tháng từ khi trồng đến khi thu hoạch.

Gia đình bà Lương Thị Nguyệt, xóm Đà Sơn, xã Đại Sơn cho biết, gia đình tôi trồng 800 m² dưa hấu. Do áp dụng đúng kỹ thuật canh tác, chăm sóc tốt, sử dụng phân bón hợp lý nên năng suất, chất lượng quả dưa được nâng lên. Sau 3 tháng trồng, trọng lượng mỗi quả trung bình đạt 5 – 6 kg. Nhưng vụ dưa hấu năm nay bị ảnh hưởng thời tiết hạn hán kéo dài nên gia đình tôi chỉ thu hoạch được gần 2,5 tấn quả, thu nhập hơn 12 triệu đồng đến 15 triệu đồng/vụ (chu kỳ thu hoạch hơn 2 tháng). Từ tiền bán dưa hấu hàng năm, đời sống của gia đình được cải thiện, còn có điều kiện để đầu tư vào phát triển chăn nuôi cùng với cây trồng khác.

Xã Đại Sơn hiện có 26,6 ha trồng dưa hấu xen canh cây sắn và là địa phương trồng dưa hấu xen canh nhiều nhất huyện. Năm 2025 do thời tiết hạn hán kéo dài nên năng suất dưa hấu chỉ đạt 30 tấn/ha, giảm một nửa so với các năm, sản lượng cả xã thu được gần 800 tấn, với giá bán bình quân 5.000 - 6.000 đồng/kg tuỳ thời điểm, cho giá trị sản xuất đạt từ 4 tỷ - gần 4,8 tỷ đồng.

“Như vậy cùng với cây sắn cho năng suất bình quân 60 tấn/ha, giá trị sản xuất đạt 90 triệu đồng thì năm nay mô hình trồng dưa hấu xen canh cây sắn đạt giá trị sản xuất từ 240 triệu – 270 triệu đồng/ha. Nếu không bị ảnh hưởng từ hạn hán thì hiệu quả kinh tế của mô hình xen canh này sẽ cao hơn nhiều. Đây là mô hình đem lại hiệu quả luôn được chính quyền xã quan tâm khuyến khích, hỗ trợ nông dân tiếp tục phát triển, mở rộng sản xuất, nâng cao thu nhập”. Chủ tịch UBND xã Đại Sơn Hoàng Văn Bối cho biết.

Nông dân các xã vùng trồng dưa hấu xen canh với một số cây trồng khác phù hợp trên cùng một diện tích đất canh tác của huyện Quảng Hoà đem lại giá trị kinh tế cùng nhiều lợi ích thiết thực.

Cần tháo gỡ khó khăn cho nông dân vùng trồng

Vụ trồng năm 2025, nông dân huyện Quảng Hoà trồng 39,7 ha dưa hấu xen canh với các cây: Sắn, mía và cây ăn quả, tập trung ở các xã: Đại Sơn 26,6 ha, Cách Linh 9,1 ha và thị trấn Hoà Thuận 4 ha. Giống dưa hấu chủ yếu sử dụng giống dưa của Trung Quốc vỏ sọc và một phần giống dưa miền Nam. Do ảnh hưởng của thời tiết năm nay hạn hán kéo dài nên năng suất chỉ đạt 30 tấn/ha, sản lượng gần 1.200 tấn, giá trị sản xuất 150 triệu đồng – 180 triệu đồng/ha.

Hiệu quả kinh tế cùng những lợi ích từ mô hình trồng dưa hấu xen canh đem lại đã được khẳng định. Đó là khả năng cải tạo và nâng cao hiệu quả sử dụng đất canh tác, nông dân có thu nhập tăng thêm đáng kể, có điều kiện để cải thiện cuộc sống để thưc hiện giảm nghèo bền vững. Song thực tế quá trình sản xuất, nông dân vùng trồng vẫn gặp một số khó khăn, trở ngại, như Trưởng phòng Nông nghiệp và Môi trường huyện Quảng Hoà Đàm Đình Đạo cho hay.

Đó là, người trồng vẫn còn sản xuất theo lối “tự sản, tự tiêu”, thiếu sự liên kết, hỗ trợ giữa các hộ trồng để nâng cao chất lượng sản phẩm; thị trường tiêu thụ sản phẩm không ổn định, giá cả biến động, bấp bênh đã ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập củ nông dân. Nhìn chung nông dân còn thiếu kiến thức kỹ thuật canh tác xen canh, việc nhập cây giống về trồng chưa đồng nhất, cũng là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến giá trị chất lưởng sản phẩm. Mặt khác, các xã, thị trấn vùng trồng chưa xây dựng được liên kết theo chuỗi giá trị, đây là một trong những yếu tố quan trọng để mở rộng quy mô sản xuất hàng hoá tập trung và gia tăng năng suất, chất lượng giá trị dea hấu, dẫn đến chất lượng sản phẩm không đồng đều, thiếu sức cạnh tranh, khó xây dựng thương hiệu cũng như phát triển thị trường tiềm năng…

Để mô hình trồng dưa hấu xen canh phát triển bền vững và hiệu quả, chính quyền huyện Quảng Hoà tập trung thực hiện đồng bộ các giải pháp. Huyện tiếp tục chỉ đạo ngành chuyên môn như nông nghiệp, khuyến nông phối hợp với chính quyền các xã, thị trấn vùng trồng tăng cường tập huấn cung cấp kiến thức canh tác tiên tiến cho nông dân về kỹ thuật trồng xen canh, chăm sóc cây trồng và sử dụng phân bón hợp lý… Vận động nông dân áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, phát triển liên kết giữa các hộ trồng, đặc biệt khuyến khích các tổ chức doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia liên kết theo chuỗi giá trị, xây dựng thương hiệu, nâng cao giá trị sản phẩm, tăng sức cạnh tranh. Tạo điều kiện thuận lợi để nông dân quảng bá, giới thiệu và bán sản phẩm, giúp họ tìm kiếm mở rộng thị trường…

Mô hình trồng dưa hấu xen canh với một số cây trồng khác tại các xã vùng trồng của huyện Quảng Hoà đã và đang được coi là giải pháp canh tác hiệu quả, đem lại giá trị thiết thực trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng cần tiếp tục được chú trọng phát triển. Hiệu quả của mô hình đã góp phần thúc đẩy kinh tế nông nghiệp nông thôn phát triển, nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống người dân và thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững của địa phương.